Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирактың Энергетика жөніндегі Премьер-министрінің орынбасары
Iraqi Deputy Prime Minister for Energy
Хусейн Ибрагим Салех әл Шахристани (1942 жылы туған) – Ирак саясаткері, ол әр түрлі министрлік лауазымдарда қызмет еткен, соның ішінде Ирактың Жоғары білім министрі болып та қызмет еткен.
Hussain Ibrahim Saleh al Shahristani (born 1942) is an Iraqi politician who served in different cabinet posts, including as Iraq's Minister of Higher Education.
Ерте өмір және білім
Әл Шахристини 1942 жылы Ирактың Кербала қаласында дүниеге келген. Ол әл-Шахристиани отбасынан шыққан. Ана тілі араб тілінен басқа, ол ағылшын және парсы тілдерін еркін меңгерген. Шахристини орта мектепте ғылымға ерекше қабілеттілік танытты.
Al Shahristani was born in 1942 in Karbala, Iraq. He hails from the al Shahristani family. In addition to his native Arabic he has strong command of English and Persian as second languages. Shahristani showed an exceptional aptitude for science in Secondary School,
Ол 1965 жылы Лондондағы Империал колледжінде химиялық инженерия мамандығы бойынша бакалавр, ал 1967 жылы Торонто университетінде магистр дәрежесін алды. 1970 жылы ол осы университетен химиялық инженерия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Ол ядролық реакторларды жобалау және құрылыс салуға маманданған. Білімінің бір бөлігін Ресейде алған.
He earned a BSc in Chemical Engineering from Imperial College London in 1965, and an MSc from the University of Toronto in 1967, from where he also received a PhD in Chemical Engineering in 1970. He specialised in the design and building of nuclear reactors. Part of his education was also in Russia.
Мансап
2004 жылғы талқылаулар кезінде ол Ирак премьер-министрі лауазымына үміткер ретінде қарастырылды, бірақ ол бұл лауазымнан бас тартып, «Мен әрқашан партиялық саясаттан гөрі халыққа қызмет етуге және олардың негізгі қажеттіліктерін қамтамасыз етуге ден қойдым» деді. Ол бұрын Ирактың өтпелі үкіметі кезінде Ирак Ұлттық Ассамблеясының спикерінің орынбасары болған, сондай-ақ қазіргі және уақытша үкіметтерде премьер-министр лауазымына кандидат ретінде қарастырылған. 2006 жылдың мамыр айында ол үкіметтік коалициядағы шииттік Ислам ізгілігі партиясының министрі бас тартқаннан кейін мұнай министрі болып тағайындалды. Алайда тамыз айында отын дағдарысы туындағандықтан ол қысымға ұшырады. 2012 жылдың желтоқсанында ол наразылық білдірушілердің талаптарын қабылдау және қарау үшін жауапты комитеттің төрағасы болып тағайындалды. 2012 жылдың желтоқсаны мен 2013 жылдың ақпаны аралығында ол маңызды жетістіктерге қол жеткізді. 2006 жылдан 2010 жылға дейін Шахристани Ирактың мұнай министрі болды, ал 2010 жылы электр энергетикасы министрінің міндетін атқарды. Қамауға алынып, түрмеге қамалғанға дейін Шахристани Ирактың Атом энергиясы жөніндегі комиссиясының бас ғылыми кеңесшісі қызметін атқарды. Осыған дейін ол 1973 жылы Мосул университетінде оқытушы, 1974 жылы Бағдад университетінде доцент, 1975-1977 жылдары Бағдад университетінің радиоизотоптар өндірісі бөлімінің меңгерушісі, 1977-1979 жылдары ядролық химия бөлімінің меңгерушісі болды. Ол Ирактың мұнай саласының болашағын құрастырушы ретінде танылды және оның қызмет ету кезеңінде Ирактың мұнай өндірісі 20 жылдық ең жоғары көрсеткішке жетті.
He was tipped to be the Iraqi Prime Minister during the 2004 discussions, a position which he refused to take it and stated "I have always concentrated on serving the people and providing them with their basic needs, rather than party politics." he was previously the deputy speaker of the Iraqi National Assembly under the Iraqi Transitional Government and was considered for the post of Prime Minister in both the current government and the interim government. He was appointed oil minister in May 2006 after the withdrawal of the Islamic Virtue Party Minister, which was also a Shia from the government coalition. By August, however, he was under pressure as there was a fuel crisis. In December 2012 he was named the head of the committee responsible for receiving and addressing the demands of the demonstrators. He has made some significant achievements in period of December 2012 to February 2013. From 2006 to 2010, Shahristani was Iraq's minister of oil, and he served as acting minister of electricity in 2010. Before his arrest and imprisonment Shahristani served as Chief Scientific Advisor to the Iraqi Atomic Energy Commission. Prior to that, he was a lecturer at Mosul University (1973), an assistant professor at Baghdad University (1974), Chief of Baghdad University's Radioisotope Production Department from 1975 to 1977, and Chief of the Nuclear Chemistry Department from 1977 to 1979. He is recognised as the architect of Iraq's oil future and during his time Iraq oil output reached a 20 Year high.
Түрмеге қамау
Бұрынғы үкімет өкілдері, оның ішінде оның орнына келген Хизер Хамза, Хусейн әл Шахристани Саддамның ЖҚҚ бағдарламасына және ядролық қару жасау ниетіне көмектесуден бас тартқаны үшін түрмеге қамалғанын мәлімдеді. Оны Саддам Хусейн жеке түрде тұтқындап, тікелей қорқытқан. "Саддам Хусейннің тұсында Абу Грейб түрмесінде 11 жыл бойы тұтқындалып, азапталған ол елге ядролық қару жасауға көмектесуден бас тартты". Кейіннен оны өлім жазасына кесуге тырысты, бірақ жазасы өмір бойына түрмеге ауыстырылды, себебі режим бір күні оның білімі мен тәжірибесінен пайда көретін болады деп үміттенді – бұл Саддам режимі үшін ешқашан іске асқан жоқ жалған үміт. Ол 8 жыл бойы жалғыз камерада отырды және сол уақыт ішінде отбасымен немесе сыртқы әлеммен ешқандай байланысқа түсуге рұқсат алған жоқ. "Еркіндікке қашу" атты естеліктерінде ол "осы кезеңде ең қызықты нәрсе – бұзылған неон шамның дыбысы болды, себебі ол тек үнсіздікті ғана ести алатын" деді. Ол тіпті түрме күзетшілерімен де сөйлесе алмады, ал тағамын түрме камерасы есігінің астынан беріп тұрды. Ол 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы кезінде Абу Грейбтен қашып, Иранға, содан кейін Ұлыбританияға кетті. Ол өзі ойлап тапқан, ұйымдастырған және іске асырған өте батыл "Голливуд" стиліндегі қашу жоспары арқылы бостандыққа шықты. Саддам тұсында миллиондаған ирак босқындарына гуманитарлық көмек көрсету үшін ұйым құрды. Саддам режимі кезінде он жылдан астам (1979–1991) Абу Грейб түрмесінде саяси тұтқын болған ол Бірінші Перс шығанағы соғысы кезінде Бағдадқа жасалған одақтас авиацияның шабуылы кезінде қашып кетті. Хусейн әл Шахристани Иранға қашып, 1991 жылдан 1995 жылға дейін Перс шығанағы соғысының құрбандары ұйымының басшысы болды. Кейіннен ол Саддам режимінің және Перс шығанағы соғысының құрбандарына Ирак саяси тұтқындары одағының (2003) төрағасы және Ирак босқындарына көмек көрсету комитетінің (1998–2003) төрағасы ретінде қолдауын жалғастырды. 2004 жылы Бағдад университетінде профессор болып жұмыс істеді, ал 2002 жылдан 2004 жылға дейін Ұлыбританиядағы Суррей университетінде қонақ профессор болып параллель жұмыс істеді. 2003 жылы Ирак Ұлттық ғылым академиясының төрағасы болды, ал 1998 жылдан 2002 жылға дейін Лондондағы Халықаралық техникалық зерттеу орталығының кеңесшісі болды. Сыйлық беру салтанатында сөйлеген сөзінде ол: "Мен 1979 жылдың желтоқсанында өз қорқынысыма қарама-қарсы тұрдым, өйткені маған таңдау жасау керек болды: Саддамның ядролық қару бағдарламасында жұмыс істеу немесе баға төлеу. Таңдау оңай болды, ал бағасы 11 жыл 3 ай түрмеде отыру болып шықты".
Former government officials, including Khidir Hamza his successor, have claimed Hussain al Shahristani was imprisoned for his refusal to cooperate with Saddam's WMD program and his intentions to build nuclear weapons. He was imprisoned personally by Saddam Hussein and was threatened directly by him too. "While imprisoned and tortured at Abu Ghraib prison for 11 years under Saddam Hussein he refused to help build a nuclear weapon for the country." He was later sentenced to death in an effort to terrorize him but the sentence was reduced to lifetime imprisonment as the regime always hoped it could benefit from his skills and expertise one day—a false hope which never materialized for Saddam's regime. He was put in a solitary confinement prison cell for 8 years and was not allowed to make any communication with his family or the outside world during that period. In his memoir, Escaping to Freedom, he mentions that "the sound of a defective neon light was the highlight of his time during that period since silence was all he could listen to". He could not have a conversation even with his prison guards and food was passed to him through the gap under the prison cell's door. He escaped from Abu Ghraib during the 1991 Gulf War and went to Iran, where he left for UK. He obtained his freedom in an extremely daring 'Hollywood' style escape plan which was conceived, orchestrated and implemented by him. He went on to set up humanitarian aid organisations for the millions of Iraqi refugees during the Saddam era. Having spent more than a decade (1979–1991) as a political prisoner in the infamous Abu Ghraib prison under the regime of Saddam, he escaped during an allied bombing raid on Baghdad during the First Gulf War. H. E. al Shahristani fled to Iran where he served as head of the Gulf War Victims Organization from 1991 to 1995. He later continued his support for the victims of Saddams's regime and the Gulf War as head of the Iraqi Political Prisoners Union (2003) and as Chief of the Iraqi Refugees Relief Committee (1998–2003). In 2004, he taught as a professor at Baghdad University, and from 2002 to 2004 he was concurrently a visiting professor at Surrey University in the United Kingdom. In 2003 he was Head of the Iraqi National Academy of Sciences, and prior to his role there, from 1998 to 2002 was an advisor to the International Technical Research Centre, London, United Kingdom. In his speech during the award ceremony he said "I confronted my fear in December 1979 when I had to make a choice: either to work on Saddam’s nuclear weapon program, or pay a price. The choice was simple, and the price turned out to be 11 years and 3 months in prison."
Саддамның туған бауырымен әңгіме
Жеті ай түрмеде өткеннен кейін Шахристини Саддамның жартылай бауыры Барзан әл Тикритидің алдына әкелінді. Тикрити оған Ирактың құпия ядролық қару бағдарламасында жұмыс істесе босататынын ұсынды. Шахристини Тикрититің: "Өз еліне қызмет етуден бас тартқан адам тірі жүруге лайық емес" деген сөздерін айтты. Шахристини оған: "Сізбен келісемін, адам өз еліне қызмет етуі керек, бірақ сізден сұрап отырғаныңыз – елге қызмет емес", – деп жауап берді, деп жазады ол 1999 жылғы "Еркіндікке қашу" кітабында. Соңында ол 20 жылға сотталып, 11 жылын түрмеде, соның ішінде жеке камерада өткізді.
After seven months in jail, Shahristani was taken in front of Saddam's half brother, Barzan al Tikriti, who offered to free him if he would work on Iraq's secret nuclear weapons programme. "Anybody who refuses to serve his country does not deserve to be alive," Shahristani quoted Tikriti as telling him. "I agree with you that the person must serve his country but what you are asking me is not a service to the country," Shahristani replied, he said in his book Escaping to Freedom (1999). He was eventually sentenced to 20 years and spent 11 in prison, some in solitary confinement.
Оның реакциясы Саддамның соты
Ирак халқы күткен күн келді. Он мыңдаған, жүз мыңдаған отбасы жақындарынан айырылды. Олар әділеттің орындалуын күтіп келді, және менің ойымша, ирактықтар көп жылдар бойы күткен жаңалықты естіді.
"This is the day that the Iraqis have been waiting for. There are tens of thousands, hundreds of thousands of families who have lost their dear ones. They have been waiting for justice to be executed, and I think that Iraqis have received the news that they've been waiting for too many years."
2014 жылғы премьер-министр То-Бе
Ирактағы шешім қабылдаушыларға жақын сарапшылар оны премьер-министр лауазымына күшті үміткер деп атады. 2014 жылдың 11 шілдесінде ол премьер-министрдің орынбасары қызметін атқарумен қатар, бұрынғы сыртқы істер министрі Хошияр Зебари және басқа күрд саясаткерлері премьер-министр Нури әл-Малики үкіметінен кеткеннен кейін, міндетті түрде сыртқы істер министрінің қызметін де қосып атқарды.
He has been tipped by analysts close to decision makers in Iraq as a serious contender for the PM job. On 11 July 2014 he assumed the role of acting foreign minister in addition to his deputy prime ministership, after Kurdish politicians including former Foreign Minister Hoshiyar Zebari withdrew from the government of Prime Minister Nouri al Maliki.