Кіріспе

Индонезиядағы туризмнің жалпы шолуы

Индонезиядағы туризм – Индонезия экономикасының маңызды бөлігі және оның шетелдік валюталық түсімдерінің маңызды көзі болып табылады. 2017 жылы Индонезия әлемдік туристік индустрияда 20-шы орынды иеленді, сондай-ақ әлемдегі тоғызыншы ең жылдам дамып келе жатқан туристік сектор, Азиядағы үшінші және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең жылдам дамып келе жатқан сектор ретінде танылды. 2018 жылы Денпасар, Джакарта және Батам қалалары туризмнің ең жылдам өсіп келе жатқан 10 қаласының қатарына енді, олардың өсімі тиісінше 32,7%, 29,2% және 23,3% құрады. Туризм саласы тауарлар мен қызметтер экспорты салаларының ішінде 4-орынды иеленді. 2019 жылы Индонезияға 16,10 миллион шетелдік турист келді, бұл 2018 жылмен салыстырғанда 1,9% артты. 2015 жылы Индонезияға 9,73 миллион халықаралық саяхатшы келді, олар қонақүйлерде орташа есеппен 7,5 түн тұрды және сапар барысында бір адамға орташа есеппен 1142 АҚШ доллары, немесе бір адамға бір күнде 152,22 АҚШ доллары жұмсады. Индонезияға ең көп саяхатшыларды Сингапур, Малайзия, Қытай, Австралия және Жапония жеткізді. Саяхат және туризм бәсекеге қабілеттілігі жөніндегі 2019 жылғы есепте Индонезия жалпы 140 елдің ішінде 40-шы орынды иеленді. Бұл Индонезияның 2017 жылғы көрсеткішінен екі сатыға жақсаруды білдіреді. 2015 жылғы есепте Индонезияның туризм саласының бағалық бәсекеге қабілеттілігі 141 елдің ішінде 3-орында тұр. Индонезияның саяхат және туризм саясатының жақсы екендігі және дамуға қолайлы жағдайлардың бар екендігі айтылды (9-орын). Елдің табиғи және мәдени ресурстары да жақсы бағаланған (17-орын). Дегенмен, ел инфрақұрылымдық көрсеткіш бойынша төмен орында тұр (75-орын), себебі туристік қызметтердің инфрақұрылымының кейбір аспектілері жетілмеген. 2016 жылы үкімет шетелдік инвесторларды тарту арқылы туризмді дамытуға көбірек инвестиция салуда деп хабарланды. Үкімет 10 бағытқа басымдық берді: Боробудур (Орталық Ява); Мандалика (Батыс Нуса Тенгара); Лабуан Баджо (Шығыс Нуса Тенгара); Бромо Тенгер Семеру (Шығыс Ява); Мың арал (Джакарта); Тоба көлі (Солтүстік Суматра); Вакатоби (Оңтүстік-Шығыс Сулавеси); Танджунг Лесунг (Бантен); Моротай (Солтүстік Малуку); және Танджунг Келаянг (Банка Белитунг аралдары). The Jakarta Post газетінде жарияланған мәліметке сәйкес, 2019 жылдың соңына дейін үкімет ішкі туристердің 275 миллион сапар жасауын жоспарлап отыр. Үкімет сондай-ақ әлеуетті инвесторлардан 10 аймақтың 3-інде тұрғын үйлер, мариналар және экожүмыс туризмі нысандарын салуға бағытталған 70 миллион АҚШ доллары көлемінде міндеттемелер алды. 2018 жылы TripAdvisor сайты Индонезияны әлемдегі ең жақсы 25 бағыттың ішінде 4-орынға қойды.

Шолу

Табиғат пен мәдениет индонезиялық туризмнің екі маңызды құрауышы болып табылады. Табиғи мұрасы тропикалық климаттың бірегей үйлесімімен, 17 508 аралдан тұратын алып архипелагпен, олардың 6000-ында адамдар тұратынымен, Канададан кейінгі әлемдегі екінші ең ұзын (54 716 км) жағалаумен мақтана алады. Бұл әлемдегі ең ірі және ең көп халқы бар, тек аралдарда орналасқан ел. Балидегі жағажайлар, Бунакендегі суға түсу орындары, Шығыс Явадағы Бромо тауы, Тоба көлі және Суматрадағы түрлі ұлттық саябақтар – бұл танымал көркем орындардың бірнеше мысалы ғана. Бұл табиғи тартымдылықтар Индонезияның динамикалық тарихы мен этникалық әртүрлілігін көрсететін бай мәдени мұрамен толықтырылады. Бұл байлықты көрсететін бір факт – архипелаг бойынша 719 тіл қолданылады. Ежелгі Прамбанан және Боробудур храмдары, Тораджа, Йогьякарта, Минангкаба және, әрине, көптеген индуистік мерекелері бар Бали – мәдени туризмнің танымал бағыттары. Индонезия PATA мүшесі болып табылады және 1963 және 1974 жылдары Джакартада, ал 2003 жылы Балиде оның жылдық конференциясын өткізді. Индонезия 1985 және 1989 жылдары Балиде және 2016 жылы Джакартада PATA Travel Mart-қа қабылдады. Қазіргі уақытта Индонезиядағы туризмді Индонезияның Туризм министрлігі басқарады. Халықаралық туристік кампаниялар көбінесе ақ құмды жағажайлары, көк аспаны және мәдени тартымдылықтары бар тропикалық бағыттарына баса назар аударады. Кейбір танымал туристік орындарда, әсіресе Бали аралында жағажайлар мен қонақ үйлер дамыды. Сонымен қатар, мәдениет және туризмді бір министрліктің құзыретіне біріктіру мәдени туризмнің Индонезияның туристік индустриясының ажырамас бөлігі екенін, ал туризм мәдени мұраны насихаттау және сақтау үшін қолданылатынын көрсетеді. Индонезияның туристік индустриясы алдында тұрған кейбір қиындықтар – кең архипелаг бойынша туризмді қолдау үшін инфрақұрылымды дамыту, индустрияның жергілікті дәстүрлерге (адат) араласуы және туризмнің жергілікті халықтың өміріне тигізетін әсері. Индонезиядағы туризм саласы да қауіпсіздік мәселелеріне байланысты кері соққыларға ұшырады. 2002 жылдан бері кейбір елдер кейбір аймақтардағы террористік қауіп-қатерлер және этникалық, сондай-ақ діни қақтығыстар туралы ескертулер берді, бұл бірнеше жыл бойы шетелдік келушілердің санын айтарлықтай азайтты. Алайда, халықаралық туристердің саны 2007 жылдан бері оң динамиканы көрсетіп, 2008 жылы жаңа рекордтық деңгейге жетті және содан бері өсіп келеді. 2019 жылғы Саяхат және туризм бәсекеге қабілеттілігі жөніндегі есеп Индонезияны 140 елдің ішінде 40-шы орынға қойып, 4.3 балға бағалады. Есепте Индонезияның туризм секторының бағалық бәсекеге қабілеттілігі 140 елдің ішінде алтыншы орында тұрғаны айтылады. Индонезия виза саясаты бойынша жақсы нәтиже көрсетті (#3) және халықаралық ашықтық (#16), сондай-ақ табиғи ресурстар (#17) және мәдени ресурстар (#24) бойынша жоғары көрсеткіштерге ие. Алайда Индонезия инфрақұрылым бойынша төмен көрсеткішке ие (#98), өйткені туристік қызмет инфрақұрылымының кейбір аспектілері жетілмеген. Нагаракретагама патша Хаям Вуруктың Шығыс Явадағы Маджапахит патшалығы бойынша саяхаттарында ақсүйектер, патша сарайындағылар, шенеуніктер мен қызметшілердің көптеген атты көліктерімен бірге болғанын хабарлайды. Бастапқыда Голландиялық Шығыс Үндістандағы туризм, қызмет көрсету және қонақжайлылық секторы отандық келушілердің, әсіресе қалада болған кездегі голландиялық плантация иелері мен саудагерлердің баспана, ойын-сауық және демалыс қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін дамыды. XIX ғасырда Голландияның Шығыс Үндістанының қалаларында би залдарымен, жанды музыкамен және жақсы тамақтану ресторандарымен жабдықталған отарлық мұралық қонақ үйлер құрылды, мысалы, 1829 жылы Батавияда (қазіргі Джакарта), 1871 жылы Бандунгте Savoy Homann қонақ үйі, 1910 жылы Сурабайда Отель Оранж және Медандағы Де Буер қонақ үйі. XIX ғасырдан бастап Голландиялық Шығыс Үндістан Нидерландыдан келген келушілерді тартты. Туризм екінші дүниежүзілік соғыс, Индонезияның ұлттық революциясы және Сукарно дәуірінің алғашқы жылдарында толығымен тоқтап қалды. 1 шілдеде 1947 жылы Индонезия Республикасының үкіметі Р. Тжитпо Руслан басқаратын HONET (Hotel National & Tourism) құру арқылы Индонезиядағы туризм секторын қайта жандандыруға тырысты. Бұл жаңа ұлттық туризм органы Явадағы көптеген отарлық қонақ үйлерді иеленді және олардың барлығын "Мердека" қонақ үйі деп атады. 1949 жылы Голландия-Индонезия дөңгелек үстел конференциясынан кейін бұл туризм органы NV HORNET деп аталды. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында ұлттық мақтаныш пен ұлттық ерекшелік Джакартадағы Сукарноның монументалдығына енгізілді, бұл Джакартадағы Hotel Indonesia (1962 жылы салынған), Йогьякартадағы Ambarrukmo Hotel (1965 жылы салынған), Батыс Явадағы Пелабухан Рату жағажайындағы Samudra Beach Hotel (1966 жылы салынған) және Балидегі Inna Grand Bali Beach Hotel (1966 жылы салынған) сияқты әсем көп қабатты халықаралық стандарттағы қонақ үйлер мен жағажайлық курорттарды салуға әкелді. 1960 жылдардың ортасындағы саяси және экономикалық тұрақсыздық туризмнің қайтадан күрт төмендеуіне әкелді. Алайда, Бали, әсіресе Кіші Күта ауылы, 1960 жылдары Австралия мен Еуропа арасындағы құрлықтағы хиппи жолындағы маңызды тоқтау орны және "жасырын" тиін жол болды. Туризм секторын ынталандыру үшін Индонезия 1960 жылдардың басында PATA мүшесі болды және 1963 және 1974 жылдары Джакартада, ал 2003 жылы Балиде PATA жылдық конференциясын өткізуге ие болды. 1974 жылғы PATA конференциясын өткізу үшін Borobudur қонақ үйі салынды және бұл шараның ресми қонақ үйі болып тағайындалды. Ол кезде ол Джакартадағы ең үлкен және ең сәнді қонақ үй болды. Индонезия 1985 және 1989 жылдары Балиде және 2016 жылы Джакартада PATA Travel Mart-қа қабылдады. 1970 жылдардың басы мен ортасында Джакарта мен Балиде жоғары стандарттағы қонақ үйлер мен туристік нысандар пайда бола бастады. 1982 жылы Боробудурді қайта жаңарту жобасы аяқталғаннан кейін Йогьякарта Балиден кейін Индонезиядағы танымал туристік орынға айналды, көбінесе бұл 8 ғасырлық буддалық ескерткішке, оны қоршаған ежелгі явандық храмдарға және Йогьякарта султанаты сарайына қызығушылық танытты. Осы кезеңнен Сухарто дәуірінің соңына дейін үкіметтік саясат туризм индустриясын дамытуға бағытталған, халықаралық туристердің Индонезияға келуін және ұзақ уақытқа қалуын ынталандыруға бағытталған түрлі ережелер мен дамуларды қамтыды.

Суға түсу орындары

17 508 аралдан тұратын Индонезия суға түсуге мол мүмкіндіктер ұсынады. Әлемдегі коралл рифтерінің 20%-ы, 3000-нан астам түрлі балық және 600 коралл түрі, терең су шұңқырлары, жанартаулық теңіз таулары, Екінші дүниежүзілік соғыстың кеме қаңқалары және сан алуан макро жандар, Индонезиядағы суға секіруді ең жақсы әрі қолжетімді етеді. Сулавесидің солтүстік ұшындағы Бунакен ұлттық теңіз паркі Гавайиге қарағанда жеті есе көп коралл туыстамасына ие, сондай-ақ Үнді-Батыс Тынық мұхитының барлық белгілі балық түрлерінің 70%-дан астамын қамтиды. Бұдан өзге, Индонезия суларында акулалар, дельфиндер, манта сәулелері, тасбақалар, морей балықтары, себуи, осьминогтер және алабұрыш балықтары сияқты 3 500-ден астам түр тіршілік етеді, бұл көрсеткіш Ұлы Барьер рифінде 1 500, ал Қызыл теңізде 600-ға тең. Балидегі Туламбен шығанағында АҚШ армиясының тапсырыс бойынша салынған жүк тасымалдау кемесінің құлау оқиғасы орын алған. Балидегі танымал суға түсу орындарының ішінде Кандидаса мен Менджаган да бар. Балиден Бадунг бұғазы арқылы Нуса Лембонан мен Нуса Пенидада бірнеше танымал суға түсу орындары орналасқан. Ломбоктың үш Гили аралы (Гили Эйр, Гили Мено және Гили Траванган) және Банка да танымал. Горонтало Сулавесидегі Саронде аралы да өте танымал орын. Индонезиядағы ең танымал суға түсу орындарына жету кейде қиынға соғады, мысалы, Папуа жағалауындағы Биак және Алор архипелагы суға түсушілер үшін танымал, бірақ алыс жерлер саналады.

Серфке арналған үзіліс

Индонезияда серфинг – де кең таралған су спортының бір түрі және оның орындары әлемдік деңгейде танымал. Ең танымал орындар негізінен Индонезияның оңтүстік, Үнді мұхиты жағалауында орналасқан, ал ең үлкен толқындар Оңтүстік Явада кездеседі. Дегенмен, солтүстік жағалауда Жава теңізінен мұндай толқындар тумайды. Серфингке қолайлы орындар Суматра бойында, Нуса Тенгараға дейін, соның ішінде Ачех, Бали, Бантен, Ява, Ломбок, Ментауи аралдары және Сумбавада табылады. Индонезияда көптеген әлемдік деңгейдегі серфинг орындары болғанымен, серфингшілердің көп бөлігі шетелден, әсіресе Австралия мен АҚШ-тан келеді. Бірақ жергілікті серфингке деген қызығушылық Балиде және Батыс Яваның Пелабуан Рату және Пангандаран жағажайларында қанатын жайды, көбінесе серфингшілер Джакарта және Бандунг қалаларынан келеді. 2018 жылы Индонезияда 8 серфинг жарысы өтті. Балиде Балидің батысынан шығысына дейін, соның ішінде Нуса Лембонган аралының жанындағы төрт орынды қоса алғанда, шамамен 33 серфинг орны бар. Сумбавада Ху’у және Лейки жағажайлары Семпи шығанағында серфингпен айналысатын жандар арасында танымал. Суматра – серфинг орындарының саны бойынша екінші орында тұр, онда барлығы 18 орын бар. Серфингке ең қолайлы маусым мамырдан қыркүйекке дейін, шығыстан оңтүстік-шығысқа қарай соғатын пассат желдерімен байланысты. Қазаннан сәуірге дейін жел батыстан солтүстік-батысқа қарай соғады, сондықтан шығыс жағалауындағы толқындар жағалаудан соққан желдің әсерінде қалады. Индонезиядағы екі танымал серфинг орыны – Грайган шығанағындағы G Land (Шығыс Ява) және Ниас аралының оңтүстік бөлігіндегі Лагундри шығанағы. G Land алғаш рет 1972 жылы ұшақтан серфингшінің толқындарды көрген кезде анықталды. Ал 1975 жылы Лагундри шығанағында серфингшілер 6-8 футтық (Гавай шкаласы) толқындарды тапқаннан бері арал әлемде серфингпен аты шықты.

Ұлттық парктер

1817 жылы құрылған Богор ботаникалық бағы мен 1862 жылы құрылған Сибодас ботаникалық бағы Азиядағы ең көне ботаникалық бақтардың екеуі. Тропикалық өсімдіктердің бай коллекцияларымен осы бақтар колониялық дәуірден бері ботаникалық зерттеулердің орталығы және туристік тартымдылық болып табылады. Индонезияда 50 ұлттық саябақ бар, олардың алтауы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген. Суматрадағы ең ірі ұлттық саябақтар – Гунунг Лейзер ұлттық саябағы, Керинчи Себлат ұлттық саябағы және Букит Барисан Селатан ұлттық саябағы. Олардың үшеуі де ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне Суматраның тропикалық жаңбырлы ормандарының мұрасы ретінде кірген. Тізімдегі басқа ұлттық саябақтар – Папуадағы Лоренц ұлттық саябағы, Кіші Сунда аралдарындағы Комодо ұлттық саябағы және Жаваның батысындағы Уджунг Кулон ұлттық саябағы. Ескере кететін жайт, әртүрлі ұлттық саябақтар әртүрлі биоәртүрлілікті ұсынады, себебі Индонезиядағы табиғи орта Уоллес сызығымен екі аймаққа бөлінеді. Валацея биогеографиялық айырмашылығы Индонезияның батыс бөлігінде (Суматра, Ява, Калимантан) Азия материгіне тән флора мен фауна сипаттамалары болса, ал шығыс бөлігі Австралия материгімен ұқсас. Жергілікті тұрғындар cendrawasih деп атап келетін, қауырсынды құстар Папуа – Жаңа Гвинеяда басқа жануарлармен бірге кездеседі. Папуадағы ең ірі құс – ұшпайтын казуар. Комодо драконы, Комодо аралында Нуса-Тенгараның кіші аралдары аймағында оңай табады. Комодо аралынан басқа, бұл жойылуға жақын тұрған түр Ринка, Падар және Флорес аралдарында да кездеседі.

Жанартаулар

Тауларда серуендеу және кемпинг жасау танымал шытырман оқиғаларға толы әрекеттер. Кейбір тауларда қыраттық өзендер бар, олар рафтингпен айналысуға мүмкіндік береді. Жанартаулар қауіпті болғанымен, олар маңызды туристік орындарға айналды. Индонезияның екінші ең биік жанартауы – Ломбокқа келетін альпинистердің таңдаулы орны – Ринджани тауының беткейінде бірнеше турист қаза тапты. Танымал белсенді жанартаулар: Шығыс Ява провинциясындағы биік Бромо тауы, кратер маңындағы әдемі жанартау шөлі, көтерілген қайық пішіндес Танкубан Пераху және Бадунгтың солтүстігі мен оңтүстігінде орналасқан, кратерге дейін көлікпен жетуге болатын Кава Пути жанартау кратері, Явадағы ең белсенді жанартау – Йогьякарта маңындағы Мерапи тауы және «Кракатаудың баласы» деп аталатын жаңа кальдерасы бар аңызға айналған Кракатау. Батыс Явадағы Геде Пангранго жанартауы да, әсіресе жергілікті туристер арасында танымал серуендеу орны. Сүмбавада 1815 жылғы тарихи алып жанартаулық жарылыстан пайда болған, үлкен кальдерасы бар Тамбора тауы да саяхатшылардың назарына ілікті. Алдыңғы арал Флоресте үш түсті жанартаулық Кэлимуту кратерлік көлі Индонезияның табиғи кереметтерінің бірі саналады және бүкіл әлемнен келушілерді қызықтырады. Лоренц ұлттық паркіндегі Индонезиядағы ең биік тау – Пунчак Джая, (тропикалық) экваторда мұздықтары бар сирек таулардың бірі, тау шатырларына көтерілу мүмкіндігін ұсынады. Суматрада Солтүстік Суматрадағы Меданға жақын орналасқан Тоба көлінің ландшафтын жасаған супервулкан жарылысының қалдықтары бар.

Мәдени туризм

Индонезия 1,8 миллион км² аумақта орналасқан 6000 аралда таралған 1300-ден астам этностық топтардан тұрады. Орталық Явада буддалық, индуисттік және исламдық мемлекеттердің өркендеуі мен құлдырауы Йогьякартаны Индонезия мәдениетінің қорыту ыдысына айналдырды. Классикалық яван билері Йогьякарта мен Суракартаның патша сарайларында, сондай-ақ Прамбанан ашық аспан астындағы театрда орындалатын явандық Рамаяна балеті қойылады. Индонезияның көптеген ірі қалаларында мемлекеттік мұражайлар бар, бірақ олардың көпшілігі шағын экспозицияларды ұсынады. Индонезия мәдениеті мен тарихын, тарихқа дейінгі заманнан бастап отаршылдық кезеңге дейін қамтитын ең толық және жан-жақты мұражай – Джакартада орналасқан Индонезияның Ұлттық мұражайы. Индонезияның барлық провинцияларына сапар шеге алмайтын индонезиялық және шетелдік келушілер үшін Шығыс Джакартадағы Taman Mini Indonesia Indah индонезиялық мәдениеттің толыққанды шағын нұсқасын ұсынады. 1975 жылы Тянь Сухарто құрған бұл саябақта мұражайлар, индонезиялық сәулет өнерінің, киім-кешегінің, билерінің және дәстүрлерінің жиынтықтары бар жеке павильондар тамаша көрсетілген.

Ежелгі индустар мен будда ғибадатханалары

IV ғасырдан XV ғасырға дейін Индонезия мәдениетіне индуизм мен буддизм әсер етті. Матарам, Шривиджая, Кедири, Сингхасари және Маджапахит сияқты мемлекеттер пайда болып, құлдырады. Индонезияның индуизм-буддизм дәуірінің классикалық тарихымен қатар, олар кейбір храмдар мен кенди деп аталатын ескерткіштерді құрды. VIII ғасырда Сайлендра әулеті тұсында салынған буддизмнің ең жақсы сақталған қасиетті орны – Орталық Явадағы Боробудур храмы. Бұл Будданың оқиғалары мен үйретілімдерін бейнелейтін барельефтермен әшекейленген, қоңырау пішіндес ступалармен көркемделген алып тас мандала сатылы пирамидасы. Оңтүстік-шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде екінші Матарам әулеті тұсында салынған Индонезиядағы ең ірі индуист храмы – Прамбанан кешені орналасқан. Ислам мәдениеті Суматрада кең таралған, ал Медан мен Танжунг Пинангта солтандық сарайлардың қалдықтарын көруге болады. Ислам мұрасы туризмі, әсіресе индонезиялық мұсылмандар мен Малайзия, Сингапур және Бруней сияқты көрші елдердің мұсылмандары арасында танымал. Бұл әрекет көбінесе тарихи мешіттер мен құрметті ислам тұлғаларының қабірлері сияқты тарихи ислам орындарына жасалатын ислами зияраттармен байланысты. Алайда, ислами орындарға келушілер үшін, жергілікті немесе шетелдік, мұсылман немесе мұсылман емес, мінез-құлық және киім-кешек ережелері сақталуы керек, мысалы, мешіттерге немесе мақамдарға кіргенде аяқ киім шешілуі тиіс, келушілер шорт киіп кірмеуі керек (кіреберісте келушілердің төменгі жағын жабу үшін саронг ұсынылады). Ачехта Байтуррахман ғибадатханасы мен Ачех сұлтандығының патшаларының қабірлері танымал орын, ал Меданда Медан ғибадатханасы мен Маймун сарайы да ислами мұраның маңызды орталықтары болып табылады. Индонезияның көптеген ірі қалаларында өзінің тарихи немесе монументалды Масджид Агунг (Ұлы мешіті) бар, олар қаланың көрнекті белгісі және туристік орталықтары болып табылады. Джакартадағы Истиқлал мешіті – Индонезияның ұлттық мешіті және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі мешіт, Джакартаның маңызды символы және туристік орталығы. Жавада зиярат көбінесе Вали Санга (Тоғыз қасиетті) деп аталатын тарихи маңызды ислам тұлғаларымен байланысты, олар Индонезияда исламның таралуындағы тарихи рөлі үшін маңызды. Олардың қабірлері мен мешіттері Яваның солтүстік жағалауындағы Демак, Кудус, Чиребон, Гресик, Сурабаядағы Ампел қалаларында орналасқан. XV ғасырдағы Агунг Демак мешіті Жавада салынған алғашқы мешіт ретінде танымал. Менара Кудус мешіті Маджапахит индуист-жавандық сәулет элементтерін қамтиды. Чиребон маңындағы Сунан Гунунгжати қабірі Батыс Жавадағы маңызды зиярат орны болып табылады. Мұралық туризм сондай-ақ 17-19 ғасырлардағы Йогьякарта сұлтандығы, Суракарта сұлтандығы және Мангкунегаранның корольдік жавандық сарайларының дәуіріне де бағытталған.

Колониялық мұра

Мұра туризмі Индонезия тарихына, атап айтқанда Индонезиядағы Голланд Шығыс Индиясы дәуірінің отаршылдық сәулет мұрасына деген нақты қызығушылыққа бағытталған. Отаршылдық мұра туризмі көбінесе Индонезиямен тарихи байланысы бар Нидерландыдан келген саяхатшыларды, сондай-ақ индонезиялық немесе шетелдік колониялық тарихқа құмарларды тартады. Іс-шаралардың ішінде мұражайларға, шіркеулерге, бекіністерге және тарихи отарлық ғимараттарға бару, сондай-ақ отаршылдық мұра қонақүйлерінде бірнеше түн тұру бар. Танымал мұра туризмінің орындары – Кота, ескі Джакартаның орталығы, ондағы Теңіз мұражайы, Кота Интан көпірі, Gereja Sion, Wayang мұражайы, Stadhuis Batavia, Көркем өнер және керамика мұражайы, Toko Merah, Индонезия Банкі мұражайы, Bank Mandiri мұражайы, Джакарта Кота теміржол станциясы және Глодок (Жакартаның Қытай ауданы). Бұрынғы Sunda Kelapa (Джакарта) және Макассардағы Паотере порттарында биік мачталы пинси кемелері әлі де жүзіп жүр. Орталық Джакартадағы нео-готикалық сәулетімен Жакарта соборы да сәулетшілерді қызықтырады. Бандунгтағы Азия-Африка және Брага көшесінің маңындағы тарихи проспектіде ХХ ғасырдың басындағы Индия және Арт-деко сәулетінің бай коллекциялары бар. Бандунгтағы Savoy Homann және Сурабаядағы Hotel Majapahit сияқты бірнеше қонақүйлер Голланд Шығыс Индиясының отарлау тарихына қызығушылық танытқандарға қолайлы отарлық мұра қонақүйлері болып табылады. VOC бекіністерін Йогьякарта, Макассар, Бенгкулу және Амбонда табуға болады. Отарлық ғимараттарды Индонезия қалаларының ескі бөліктерінде де кездестіруге болады, мысалы Семаранг, Сурабая, Маланг, Медан және Савалунто.

Ауылдық туризм

Ауыл туризмі (индонезия тілінде desa wisata) – Индонезиядағы туризм тұжырымдамасы. Бұл тұжырымдама белгілі бір аумақтың туристік әлеуетін барынша пайдалану үшін тартымды орындарды, іс-шараларды, жатақжайларды және қолдаушы құрылыстарды біріктіруді қамтиды. Көбінесе әлемдік қонақүй тізбектеріне тиесілі танымал курорт аймақтарынан өзгеше, ауыл туризмі көбінесе шағын отбасылық немесе қоғамдық меншіктегі жатақханалар болып табылады; яғни, пансионаттар, қонақ үйлер, жатақтар, мотельдер, таверналар, мейрамханалар немесе варунг дүкендері. Бұл қоғамдыққа негізделген туризм моделі жергілікті экономиканы дамытуға, жұмыс орындарын құруға, сондай-ақ жергілікті қоғамды күшейтуге бағытталған. Туризм әлеуетіне табиғи қызығушылық тудыратын орындар, ерекше тағамдар, жергілікті іс-шаралар, фестивальдар, қолөнер, өнер және мәдени шаралар, осы аймаққа тән ерекшеліктері кіруі мүмкін. Индонезияда 1734 туристік ауыл бар, олардың көп бөлігі Ява және Бали аралында орналасқан.

Демалыс және қалалық туризм

Демалыс және қалалық туризм әрекеттеріне сауда жасау, үлкен қалаларда көрікті жерлерді тамашалау немесе заманауи ойын-сауық парктерінің, түнгі өмір мен ойын-сауықтың қызығын ұйымдастыру кіреді. Қалалық туризмнің бір бөлігі қалалық мәдениет және тарихи мұра туризмін де қамтиды, мысалы, қалалық мұражайларға немесе отарлық дәуірдегі ескі қаланың бөліктеріне саяхаттау.

Сауда-саттық

Елдің астанасы Джакартада сауда жасауға көптеген мүмкіндіктер бар. Маль Келапа Гадинг – ең ірісі, сондай-ақ Плаза Сенаян, Сенаян Сити, Гранд Индонезия, Саринах және Плаза Индонезия қаладағы танымал сауда орталықтары. Индонезияда танымал брендтік тауарлар сататын жоғары деңгейлі сауда орталықтарымен қатар, аймақта қолөнер бұйымдарына да сұраныс жоғары. Батик, сонгкет, икат тоқу, кестелеу, ағаштан жасалған мүсіндер және сән өнімдері сияқты индонезиялық дәстүрлі қолөнер бұйымдары келушілерге естелік ретінде танымал. Индонезиялық тоқыма және сән өнімдері сапалы әрі қолжетімді бағасымен ерекшеленеді. Бандунг – малайзиялықтар мен сингапурлықтар арасында сән өнімдерін сатып алуға танымал орын. Аймақтық тағамдардың көптеген түрлері бар, олар негізінен жергілікті мәдениет пен шетелдік ықпалдың үйлесімінен туындаған. Индонезия асханасы аймаққа қарай әртүрлі және көптеген әсерлерге ие. Азық-түлік пен тағам өнімдеріне бай Минангкабау тағамдарынан бастап, Папуа және Амбон аймақтарының теңіз өнімдеріне дейін тамаша тағамдарды таба аласыз. Индонезия асханасын танып-білу – индонезиялық мәдениеттің әртүрлілігін бағалаудай қызығулы, өйткені кейбір тағамдардың рецептері архипелаг бойынша сан алуан нұсқаларда кездеседі. Наси горинг, сате және сото сияқты танымал индонезиялық тағамдар елде кең таралған және олардың да көптеген аймақтық вариациялары бар. Бұл тағамдар Индонезияның ұлттық тағамдары деп есептеледі. Индонезияда тамақтану орындары қарапайым көшедегі сатушылардан бастап, сәнді мейрамханаларға дейін алуан түрлі. Индонезияның ірі қалаларындағы сауда орталықтарының көпшілігінде тамақ алаңдарына арналған жеке қабаттар бар, онда индонезиялық асүйдің әртүрлі тағамдарын тамақтандыруға болады, ал кейбір индонезиялық қалалардың өзіндік тағамдары бар. Мысалы, Мие Аче, Падангтың рендангы, Палембангтың пемпегі, Джакартаның сото бетави және гадо-гадосы, Бандунгтың сиомайы мен батагоры, Йогьякартаның гудегі, Солоның тонгсенгі, Семарангтың люмпиясы, Сурабаяның равоны, Мадураның сатайы, Балидің наси кампуры және баби гулингі, Макасардың конросы, Манадоның тинутуаны, қытайлық индонезиялық мие горингі. Көптеген көрмелер, жәрмеңкелер мен іс-шаралар тамақтану мүмкіндіктерін де ұсынады. Мысалы, жергілікті деликатестар мен Индонезияның әртүрлі аймақтарынан әкелінген азық-түлік өнімдерін ұсынатын Джакарта жәрмеңкесі немесе тамақ пен сән индустриясын көрсететін Джакарта Fashion & Food Festival (JFFF).

Сауықтыру және шипажайлар

Индонезияда денсаулық пен сұлулыққа қатысты жергілікті дәстүрлер бар. Алайда, 2000-жылдардың басында ғана Жава мен Балиде сауықтыру туризмі бизнесі ерекше танымал болды. 2009 және 2012 жылдары Индонезия әлемдегі үздік спа орталығы ретінде халықаралық сауықтыру сыйлығын жеңіп алды. Дәстүрлі емдеулерге жавалық жаму (jamu) шөптерінен жасалған дәрі-дәрмек, сондай-ақ жавалық және балилік массаж кіреді. Туристерге Индонезияның ірі қалаларында, әсіресе Бали, Йогьякарта, Джакарта және Бандунгте спа орталықтары, фитнес орталықтары және йога сабақтары ұсынылады. Индонезияның Туризм министрлігі түрлі көрмелер арқылы Индонезияны спа және сауықтыру орталығы ретінде насихаттады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Йогьякартадағы Таман Сари 1758 жылы салынған су сарайы, ол Сұлтан Хаменгкубувоно I, оның әйелдері мен ханшалық отбасының демалыс бағы ретінде пайдаланылған. Бөлмелермен және шомылу бассейндерімен жабдықталған бұл сарай дене мен жанды тазарту, жаңарту және қуаттандыру үшін арналған орын болды, ол тек патша мен ханшалық отбасына ғана арналған, шамамен 18 ғасырдағы ханшалық спа болды.

Гольф ойнау

Тағы бір танымал туристік қызмет – гольф, индонезиялық жоғары топтағы азаматтар мен шетелдіктердің сүйікті ойыны. Индонезияда шамамен 150 гольф алаңы бар. Бұл алаңдар көбінесе Үлкен Джакарта, Батыс Ява, Шығыс Ява, Бали, Бинтан және Батам аймақтарында орналасқан. Бали, Батыс Ява және Йогьякартада теңіз жағасында немесе жанартауларға көрінетін биік таулы жерлерде әдемі жобаланған гольф алаңдары бар. Атақты гольф алаңдарының қатарында Шығыс Явадағы Пасурандағы Таман Дайу, Риа Бинтан, Дамай Инда Гольф Буми Серпонг Дамай Тангеранг, Богор маңындағы Ранкамая, Балидегі Нью Кута Гольф және Йогьякарта маңындағы Мерапи Гольф алаңдары бар.

Түнгі өмір

Индонезияның түнгі өмірі шетелдіктердің арасында да танымал, әсіресе Джакарта, Бандунг, Сурабая, Манадо, Денпасар және Медан сияқты ірі қалаларда. Мысалы, Джакарта мен Бали жанды түнгі өмірі мен фестивальдерімен көзге түседі, себебі қалаларда көптеген дискотекалар мен клубтар бар. Жыл сайын өткізілетін Джакарта Warehouse Project би музыка фестивалі Азиядағы маңызды электрондық би музыкасы шараларының бірі болып табылады.

Жыныстық туризм

Халықаралық секс-туризм және балалар секс-туризмі мәселесі әлі де күрделі болып қана қоймай, ерекше Батам және Каримун аралдарында, сондай-ақ елдің ірі қалалық орталықтарында және туристік орындарында, оның ішінде Бали және Риау аралдарында кең таралған. Индонезияда проституция заңсыз және "әдептілікке және моральға қарсы қылмыс" ретінде қарастырылады. Бірақ, шындығында проституция кеңінен таралған, көз жұмылады және белгілі бір деңгейде реттеледі, көбінесе дискотекалар, массаж салондары мен караоке бөлмелерінде жасырын түрде немесе заңсыз жүреді, сондай-ақ кейбір көшелерде де байқалады. Шамамен 40 000-нан 70 000-ға дейін индонезиялық бала ел ішінде проституцияның құрбаны болып табылады. Проституциямен екі жыныстың өкілдері де айналысады, ал Балиде шетелдік әйел туристерді іздейтін жергілікті "Кута каубойлары" деген атпен белгілі жигололар бар.

e-VOA / Келу кезінде виза

Индонезиядағы COVID-19 пандемиясынан кейін Иммиграция бас басқармасы Индонезияға келген кезде виза алуға құқығы бар елдердің жаңа тізімін жариялады. Келесі 89 елдің азаматтары Индонезияға келген кезде электрондық VOA / виза алуға өтініш бере алады. Визаның құны 500 000 рупийді құрайды және ол ең көп 30 күнге жарамды, бірақ визаны Индонезия ішінде белгіленген кіру нүктелерінде тағы 30 күнге бір рет ұзартуға болады, оның үшін тағы 500 000 рупий төлеу қажет.

Терроризм

Индонезия 1980-ші жылдары террористік шабуылдарға ұшыраса да, 2000-шы жылдары ғана шабуылдар қатты алаңдататын және ұйымдасқан түрде жүзеге асты. Индонезиядағы алғашқы ірі террористік шабуыл 2002 жылы Балиде болды. Бұл Индонезияның туризм индустриясына ауыр соққы болды. Көптеген елдер саяхатқа қатысты ескертулер жариялады. Шабуылдан кейін Балидегі туризм деңгейі 32 пайызға төмендеді. 2002 жылғы шабуылдан кейінгі үш жылдың ішінде үш ірі террористік жарылыс орын алды: 2003 жылы «Мариотт» қонақ үйіне жасалған шабуыл, 2004 жылы Джакартадағы Австралия елшілігіне жасалған шабуыл және Балидегі тағы бір жарылыс. 2005 жылдан бері 2008 жылға дейін ірі террористік шабуылдар болған жоқ, сондай-ақ АҚШ үкіметі Индонезияға саяхаттауға қатысты ескертуін кері алып, жойды. 2006 жылы 227 000 австралиялық Индонезияға келді, ал 2007 жылы бұл көрсеткіш 314 000 туристке дейін өсті. 2016 жылға қарай, аймақта ИСИД-ке байланысты ұйықтап жатқан топтардың пайда болуымен террористік қауіп қайта жаңғырды. 2016 жылы Джакартада террористік шабуыл болды. 2018 жылға қарай Сурабая және Пеканбару қалаларында бірнеше террористік шабуылдар орын алды.

Жетіспейтін саясат

Индонезияның көптеген маңызды туристік орындары, әсіресе Бали, Джогьякарта, Батам, Бандунг және Джакарта, салыстырмалы түрде еркін, қазіргі заманғы космополиттік әлеуметтік көзқарасқа ие, бұл туризм индустриясы үшін өте қолайлы. Дегенмен, кейбір аймақтық провинцияларда мұндай мүмкіндік болмауы мүмкін және олар консервативтік болып келеді. Ұлттық заңдармен қатар, кейбір индонезиялық провинциялар аймақтық автономиялық заңдарды қолданады, олардың кейбіреулері ислам шариатының негізінде құрылған, мысалы Ачех провинциясы. Ачехке сапар шегетін адамдар ерекше сақтық танытуы керек, себебі провинцияда ислам діни полициясы, Индонезияда Вилаятұл Хисаб деп аталатын, қатаң ислам заңдары қолданылады. Сондықтан, жеке өмірге қатысты кейбір мәселелер, мысалы жағажай киімдері (әсіресе бикини), ұстамдылық, кештер мен алкогольді ішімдіктерді ішу, сондай-ақ жұбайлар арасындағы махаббат белгілерін көрсетуге тыйым салынады және оларға қарсы наразылық білдіріледі, бұл заңдық проблемаларға әкелуі мүмкін. Әсіресе, үйленбеген жұбайлар мен ЛГБТ саяхатшылары үшін сақтық пен еңбекқорлық қажет. Елдегі ислами партиялар мен ұйымдардың алкогольге қарсы заңдық шектеулерді күшейтуі туризм және қызмет көрсету секторына зиян келтіруде. Нәтижесінде, Индонезияда алкогольге салынатын салық әлемдегі ең жоғары салықтардың біріне жетеді, бұл алкогольдік сусындардың тым жоғары бағасына себеп болады. Бұл саясат Индонезиядағы барлар, клубтар мен мейрамханалар индустриясына зиянды. Тағы бір қолайсыз саясат – түнгі өмірге қатысты қатаң шектеулер; жергілікті билік кейде клубтарға, караокеге және дискотекаларға есірткі және нашақорлықпен күресу үшін рейдтер ұйымдастырады, бұл келушілер үшін ыңғайсыздық тудыруы мүмкін. 2017 жылдың сәуірінде Индонезия үкіметінің өкілдері 23 сәуірде Батамдағы ойын-сауық орталығына жасалған рейд кезінде тиісті құжаттарын көрсетпеген 32 шетелдік азаматты ұстады. Батам заң шығару кеңесінің мүшесі Юди Курнайн бұл рейдті айыптады, ол аралдағы туризмді тежеуі мүмкін екенін мәлімдеді. Ол: "Олар иммиграциялық тексеруді осындай қатыгездікпен емес, адамгершілікпен жүргізуі керек" деді. 2016 жылдан бері елде ЛГБТ-ға қарсы көңіл күй күшейіп келеді, мысалы гомофобия, жеккөрушілік қылмыстар, рейдтер, қысым көрсету және жергілікті және шетелдік ЛГБТ адамдарына қарсы қылмыстар жасалуда. Үкіметтің ЛГБТ-ға қарсы ислами шабуылдарды тоқтатуға бағытталған күш-жігерінің жеткіліксіздігі туризм және жылжымайтын мүлік секторына зиян келтіруі мүмкін.

Өңірлік қақтығыстар

Туризм индустриясына тағы бір маңызды қауіп – Индонезияның белгілі бір провинцияларындағы секталық және сепаратистік қақтығыстар. Ачехтегі сепаратизмге байланысты ондаған жылдар бойы созылған зорлық-зомбылық 2005 жылы Индонезия үкіметі мен Азат Ачех қозғалысы арасындағы бейбіт келісімге қол қоюмен аяқталды. Қазіргі уақытта Ачех туризм секторын дамытуға тырысуда, бірақ провинцияда туризмнің дамуына зиян келтіруі мүмкін, шариғат заңдарын қатаң сақтау сияқты, қолайсыз саясаттармен байланысты мәселелер әлі де бар. Соңғы жылдары діни қақтығыстардан зардап шеккен Малуку мен Орталық Сулавесидегі туризм индустриясы қазіргі уақытта жаңарып келеді. Ал Папуадағы жағдай әлі де Папуа сепаратизмінің әсерінен шыққан жоқ, бұл – кішкентай ауқымды аймақтық қақтығыс. Үкімет пен әскерилер Индонезияның тығыз қоныстанған басқа провинцияларынан адамдарды көшіру арқылы жергілікті тұрғындарға қарсы «баяу геноцид» жасады деген айыптамаға ұшырады, бұл провинцияның демографиялық тепе-теңдігін өзгертті. Сондай-ақ, үкімет пен әскери Батыс Папуада шетелдік журналистерді қуғаннан кейін сөз бостандығын шектеді деп айыпталады.

Қоршаған орта мәселелері

Индонезияның туризм саласында экологиялық мәселелер де бірқатар қиындықтар тудырады. Әсіресе табиғатты қорғау, теңіз, орман және ұлттық саябастармен байланысты туризмге қатысты. Проблемалардың ішінде орманды кесу, жерді дайындау үшін өртеу әдісінен туындаған тұман қаупі, ол әуе тасымалын және денсаулықты бұзады, сондай-ақ теңіз жануарларын ластайтын пластикалық қоқыстар бар. 2015 жылы тропикалық құрғақ маусымда Индонезия және оның көрші елдері Суматра мен Калимантан (Индонезиялық Борнео) аймақтарындағы жерді тазалау мақсатында өртеу әдісінен туындаған ауқымды тұманға ұшырады. Риау ең көп зардап шекті, себебі тұман әуе тасымалын тоқтатты және денсаулыққа қауіп келтірді. 2018 жылдың наурыз айында су астынан жүзуші Балиден шамамен 20 шақырым қашықтықтағы Нуса-Пенидадағы Манта Пойнт атақты суға секіру орнының пластикалық қоқыстармен ластанған бейнесін көрсетті. Бали Индонезия аралдары арқылы Тынық мұхитынан Үнді мұхитына ағатын күшті ағыстың ортасында орналасқан. Бұл пластикалық қалдықтардың жергілікті болуы немесе Тынық мұхитынан, Индонезиядан, көршілес Малайзия мен Филиппиннен немесе алыс Азия-Тынық мұхит аймағынан теңіз ағындарымен әкелінген болуы мүмкін дегенді білдіреді.

Денсаулық сақтау мәселелері

Құс тұмауының бүкіл елде таралуы шетелдік саяхатшылардың санына әсер етті. 2006 жылға қарай, 2005 жылдан бері осы індеттен кем дегенде 46 адам қаза тапты, бұл Индонезияны соңғы эпидемиядағы ең көп өлім-жітім тіркелген елге айналдырды. Алайда, бұл аурудың адамнан адамға жұғатын түріне айналғаны әлі дәлелденбегендіктен, АҚШ елшілігі, мысалы, осы індетке байланысты саяхат туралы ескерту шығармады. COVID-19 пандемиясына байланысты Индонезия Қытайдан келген барлық саяхатшылар үшін шекарасын жапты. Бұл қадам Индонезия туризміне әсер етті, себебі қытайлық саяхатшылар елге келетін шетелдіктердің екінші ең ірі тобы болып табылады. Үкімет туризм саласындағы төмендеуді азайту мақсатында салық жеңілдіктері, арзандатулар және басқа да шаралар түрінде 477 миллион доллар жұмсауды жоспарлап отыр. 2020 жылдың сәуір айында 26 негізгі кіреберіс арқылы 3 (үш) ірі қақпадан шетелдік туристердің келуі 2019 жылдың сәуір айымен салыстырғанда төмендегідей болды: Нгура Рай – 99,94%-ға, Сокарно Хата – 99,79%-ға, ал Батам – 99,27%-ға төмендеді. 2020 жылдың наурызында Индонезия үкіметі Визасыз келу (BVK), Виза бойынша келу және Дипломатиялық/тегін қызмет визасы саясатын 1 айға тоқтату туралы шешім қабылдады.

Жолдама кітаптары

Ел және халық туралы толық мәліметтермен жазылған жол көрсетушілер мен саяхат ескертпелерінің ұзақ тарихы бар. 19-шы ғасыр мен 20-шы ғасырдың басындағы кейбір кітаптар, көруге таңғажайып орындар ретінде қарастырылған жерлерді сипаттау арқасында классикаға айналды. Жеке авторлар да, мемлекеттік басылымдар да (мысалы, 1920-жылдардағы Батавиядағы үкіметтік туристік бюросы шығарған "Жауаға келіңіз" кітаптары) соңғы он жылдықтар бойына жарық көрді. Екінші дүниежүзілік соғыс және 1960-жылдардың ортасы мен соңында туризмге шектеулер қойылды. Осы екі кезеңнен басқа, саяхат ескертпелері мен жол көрсетушілер үздіксіз жарық көрді. Джеймс Раш пен Адриан Викерстің төменде аталған еңбектері осы сала бойынша жазылған әдебиеттерге тамаша кіріспе болып табылады. 1970-жылдардан 1990-жылдарға дейін Индонезия туралы ағылшын тіліндегі ең танымал жол көрсетуші Билл Далтонның "Индонезия нұсқаулығы" болды, ал 1990-жылдардан бастап Lonely Planet-тің "Индонезия" кітабы 2010 жылы онінші басылымына жетті. Көптеген басқа да жол көрсетушілер ағылшын және басқа тілдерде жарық көрді. Ірі халықаралық газеттерде Индонезия туралы саяхат бөлімдері мен мақалалар үнемі жарияланады. Индонезиялық журналистер осы елдегі ерекшеліктер туралы алуан түрлі туристік ақпарат жазуға белсенділік танытады.