Ирак философ-шиісі және саясаткері Мухаммад Бакир әс-Садр
Muhammad Baqir al-Sadr
Мухаммед Бакир әс-Садр (1935-1980) – ирактық философ, саясаткер, Ислам Дава партиясының негізін қалаушы. Саддам Хусейн тарапынан өлімге кесілді. Тарихы, өмірбаяны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирактық шиит философы және саясаткері (1935–1980)
Iraqi Shia philosopher and politician (1935–1980)
Мұхаммед Бакир әл-Садр (آية الله العظمى السيد محمد باقر الصدر; 1 наурыз 1935 – 9 сәуір 1980), сондай-ақ әл-Шахид әл-Хамис (бесінші шейіт) деп белгілі, Ирак философы және Ислам Дауа партиясының идеологиялық негізін қалаушы, Ирактың әл-Кадимия қаласында дүниеге келген. Ол Мұқтада әл-Садрдың қайнағасы, Мұхаммед Садық әл-Садрдың және Имам Мұса әс-Садрдың туысы. Оның әкесі Хайдар әл-Садр – өте құрметті, жоғары дәрежелі шиит дін ғалымы. Оның тегі жетінші шиит имамы Мұса әл-Казим арқылы Мұхаммед пайғамбарға дейін жетеді. Мұхаммед Бакир әл-Садр 1980 жылы Саддам Хусейн режимімен бірге оның қарындасы Әмина Садр бинт әл-Худамен бірге өлімге кесілді.
Muhammad Baqir al Sadr (آية الله العظمى السيد محمد باقر الصدر; 1 March 1935 – 9 April 1980), also known as al Shahīd al Khāmis (the fifth martyr), was an Iraqi philosopher, and the ideological founder of the Islamic Dawa Party, born in al Kadhimiya, Iraq. He was father in law to Muqtada al Sadr, a cousin of Muhammad Sadeq al Sadr and Imam Musa as Sadr. His father Haydar al Sadr was a well respected high ranking Shi'a cleric. His lineage can be traced back to Muhammad through the seventh Shia Imam Musa al Kazim. Muhammad Baqir al Sadr was executed in 1980 by the regime of Saddam Hussein along with his sister, Amina Sadr bint al Huda.
Ерте өмір және білім
Мұхаммед Бакир әл-Садр Ирактың әл-Казимия қаласында, Ливандағы Джабал Амельден шыққан белгілі Садр әулетінде дүниеге келді. 1937 жылы әкесі қайтыс болды, соның салдарынан отбасы қиын жағдайда қалды. 1945 жылы отбасы Наджаф қаласына көшіп, әл-Садр өмірінің соңына дейін сол қалада тұрды. Ол өте дарынды бала болды, 10 жасында ислам тарихы бойынша лекциялар оқыды. 11 жасында логиканы оқыды. 24 жасында материалистік философияны сынаған кітап жазды. Әл-Садр діни білімін әл-Хои және Мүхсин әл-Хакимнің діни медреселерінде аяқтады, ал 25 жасында сабақ беруге кірісті.
Muhammad Baqir al Sadr was born in al Kazimiya, Iraq to the prominent Sadr family, which originated from Jabal Amel in Lebanon. His father died in 1937, leaving the family destitute. In 1945, the family moved to the holy city of Najaf, where al Sadr would spend the rest of his life. He was a child prodigy who, at 10, was delivering lectures on Islamic history. At eleven, he was a student of logic. He wrote a book criticizing materialist philosophy when he was 24. Al Sadr completed his religious studies at religious seminaries under al Khoei and Muhsin al Hakim, and began teaching at the age of 25.
Саддам Хусейнге қарсы күрес
Әл-Садрдың еңбектері Баас партиясының наразылығын тудырды, осыдан кейін ол бірнеше рет түрмеге қамалды, онда көбінесе азапталды. Осыған қарамастан, ол босатылғаннан кейін де қызметін жалғастырды. 1977 жылы Баасшылар Әл-Садрды тұтқындағанда, оның қарындасы Әмина Садр бинт әл-Худа Нажафтағы Имам Әли мешітінде халықты наразылық акциясына шақырып сөз сөйледі. Көптеген наразылықтар өткізіліп, Баасшыларды Әл-Садрды босатуға және оны үй қамауына алуға мәжбүр етті. 1979-1980 жылдары Ирактың шиит аймақтарында Баасқа қарсы көтерілістер болды, оларды өз елдерінде ислами революция жасауға ұмтылған топтар ұйымдастырды. Хусейн мен оның орынбасарлары осы көтерілістердің Иран революциясынан шабыттанғанын және Иран үкіметі тарапынан қоздырылғанын сенді. Иран революциясынан кейін Ирактың шиит қауымы Мұхаммед Бакир әл-Садрды "Ирактың Хомейни аятолласы" деп атап, Баас режиміне қарсы көтеріліс бастауға шақырды. Қауымдық көшбасшылар, тайпа басшылары және жүздеген қарапайым азаматтар Әл-Садрға адалдықтарын білдірді.
Al Sadr's works attracted the ire of the Baath Party, leading to repeated imprisonment where he was often tortured. Despite this, he continued his work after being released. When the Ba'athists arrested Al Sadr in 1977, his sister Amina Sadr bint al Huda made a speech in the Imam Ali mosque in Najaf inviting the people to demonstrate. Many demonstrations were held, forcing the Ba'athists to release Al Sadr who was placed under house arrest. In 1979–1980, anti Ba'ath riots arose in Iraq's Shia areas by groups who were working toward an Islamic revolution in their country. Hussein and his deputies believed that the riots had been inspired by the Iranian Revolution and instigated by Iran's government. In the aftermath of Iran's revolution, Iraq's Shia community called on Mohammad Baqir al Sadr to be their "Iraqi Ayatollah Khomeini", leading a revolt against the Ba'ath regime. Community leaders, tribal heads, and hundreds of ordinary members of the public paid their allegiance to al Sadr.