Кіріспе

Топологиялық кеңістіктер үшін кохомология теориясы. Математикада, әсіресе алгебралық топологияда, Александр-Спаниель кохомологиясы – топологиялық кеңістіктерге арналған кохомология теориясы.

Тарих

Ол, Александр Д. Уоллес ұсынысына негізделген, ықшам метрикалық кеңістіктердің ерекше жағдайы үшін, ал барлық топологиялық кеңістіктер үшін енгізілді.

Салыстырмалы кохомология модулі

Егер - кеңістіктің ішкі кеңістігі болса және - енгізу картасы болса, онда индукцияланған эпиморфизм бар. -ның ядросы -ның коцептің ішкі кешені болып табылады, ол арқылы белгіленеді. Егер -ның үстінде жергілікті нөлге тең болатын функциялардың ішкі кешенін білдірсе, онда салыстырмалы модуль -ның кохомология модулі ретінде анықталады. Бұл модуль дәрежелі коэффициенттерімен -ның Александр кохомология модулі деп аталады және бұл модуль барлық кохомология аксиомаларын қанағаттандырады. Соның нәтижесінде пайда болған кохомология теориясы Александр (немесе Александр Спаньер) кохомология теориясы деп аталады.

Александр кохомологиясы компактті тіректермен

Кез келген жиынның ішкі жиыны шектеулі болса, яғни оның жабылуы компакт болса, онда ол кобундталған деп аталады. Александр кохомология модулінің анықтамасына ұқсас, жұптың компакт тіректерімен Александр кохомология модулін анықтауға болады, бұл үшін жұптың кейбір кобундталған ішкі жиынында нөлдік болу қасиетін қосу керек. Формальды түрде, келесідей анықталады: Берілген топологиялық жұп үшін , модулінің ішкі модулі осындай элементтерден тұрады, олар кобундталған ішкі жиынында жергілікті түрде нөлдік болады. Александр кохомология модуліне ұқсас, коцейн кешенін және коцейн кешенін алуға болады. Коцейн кешенінен туындаған кохомология модулі компакт тіректерімен Александр кохомологиясы деп аталады және осы кохомологияның индукцияланған гомоморфизмімен белгіленеді. Бұл кохомологияның Александр кохомология теориясы болып табылады. Осы анықтама бойынша, егер кобундерлік гомоморфизмді тек жабық ішкі жиын болған кезде ғана анықтасақ, гомология үшін гомотопия аксиомасын тиісті гомотопия аксиомасына өзгертуге болады. Сол сияқты, экзизия аксиомасын тиісті экзизия аксиомасына өзгертуге болады, яғни экзизия картасы тиісті карта болып табылады.

Мысал

Сондықтан, егер және бірдей дұрыс гомотопиялық типте болмаса.

Бірыңғай кохомология теориясынан айырмашылығы

Естеріңізге сала кетейік, кеңістіктің жеке кохомология модулі – оның жол компоненттерінің жеке кохомология модульдерінің тікелей көбейтіндісі. Бос емес кеңістік байланысты егер және тек егер. Сондықтан, жолмен байланыспаған кез келген байланысты кеңістік үшін, жеке кохомология және Александр кохомологиясы 0-дәрежеде өзгеше болады. Егер – жұп-жұптан оқшау жиынтықтардың ашық жабыны болса, онда табиғи изоморфизм бар. Атап айтқанда, егер – жергілікті байланысты кеңістіктің компоненттерінің жиынтығы болса, онда табиғи изоморфизм бар.

Нұсқалар

Сондай-ақ, Александр-Испан гомологиясын және Александр-Испан кохомологиясын ықшам тіректермен анықтау мүмкін.

Басқа кохомологияларға байланыс

Александр-Спанье кохомологиялық топтары компактты Хаусдорф кеңістіктері үшін Чех кохомологиялық топтарымен, ал жергілікті шекті кешендер үшін ерекше кохомологиялық топтармен сәйкес келеді.