Кіріспе

Химиялық қосылыс

Ацтреонам, саудалық атауы Азактам және басқалары, негізінен Pseudomonas aeruginosa сияқты грам-теріс бактериялар қоздырған инфекцияларды емдеу үшін қолданылатын антибиотик. Оған сүйек инфекциялары, эндометрит, іш қуысы инфекциялары, пневмония, зәр жолдары инфекциялары және сепсис жатады. 2019 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті дәрілер тізімінен алынып тасталды. Жалпы қолданылатын дәрі ретінде қолжетімді. Ацтреонам авибактаммен (ацтреонам/авибактам) бірге де қолданылады.

Қызмет спектрі

Acinetobacter anitratus, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa және Proteus mirabilis тұқымдары көбінесе астреонамға сезімтал, ал кейбір стафилококктар, Staphylococcus aureus, Staphylococcus haemolyticus және Xanthomonas maltophilia тұқымдары оған төзімді. Сонымен қатар, Aeromonas hydrophila, Citrobacter koseri (Citrobacter diversus), Pantoea agglomerans (Enterobacter agglomerans), Haemophilus spp. және Streptococcus pyogenes түрлері әртүрлі дәрежеде астреонамға қарсы тұрақтылық танытады. Астреонамды пенициллин немесе цефалоспоринге аллергиясы бар науқастарға (цефтазидимге аллергиясы бар науқастардан басқа) қауіпсіз түрде қолдануға болады, себебі цефтазидим мен астреонамның жанама тізбегі ұқсас. Бұл препарат амингликозидтерге балама ретінде жиі қолданылады, өйткені ол құлаққа және бүйрекке зиянды емес. Астреонамды металло-бета-лактамаза (MBL) өндіретін Грам-теріс бактериялар тудырған адамдардың инфекцияларына қарсы қолдану қарастырылуда. Мұндай жағдайларда астреонам авибактаммен (цефтазидим/авибактам) бірге қолданылады. Астреонам мен авибактамның комбинациясы 3-фазалық клиникалық сынақтардан өтуде. Астреонам мен авибактам комбинациясы MBL изоляттарының 80%-на қарсы белсенділік көрсетті, MBL жұқтырған науқастардың 80%-ында клиникалық инфекцияның шешілуіне әкелді.

Әкімшілік

Азтреонамды ауызға қабылдағанда сіңірілуі нашар, сондықтан оны тамырға немесе бұлшық етке инъекция ретінде (саудалық атауы Azactam) немесе ультрадыбыстық ингалятор арқылы ингаляциялау (саудалық атауы Cayston) қажет. АҚШ-та Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) 2010 жылдың 22 ақпанында кістік фиброзбен ауыратын науқастарда *P. aeruginosa* инфекциясын басу үшін ингаляциялық түрін мақұлдады. 2009 жылдың қыркүйегінде Канада мен Еуропалық Одақта қолдануға шартты рұқсат берілді.

Жанама әсерлер

Байқалған жанама әсерлерге инъекция жасалған жердегі реакциялар, бөртпе және сирек жағдайларда токсикалық эпидермалық некролиз кіреді. Асқазан-ішек трактына әсер ететін жанама әсерлерге әдетте диарея, жүрек ауруы және құсу жатады. Азтреонаммен емдеудің мүмкін асқынуы C. difficile инфекциясы болғанымен, бұл антибиотик C. difficile инфекциясын дамыту қаупі төмен. Дәрілік заттардың әсерінен эозинофилия дамуы мүмкін. Бета-лактам сақинасы бірікпегендіктен, азтреонамның көптеген басқа бета-лактам антибиотиктерімен өзара әрекеттесуі біршама төмендеу, сондықтан пенициллиндерге және дерлік барлық цефалоспориндерге гиперсезімталдық (аллергия) бар көптеген науқастарға азтреонамды қауіпсіз түрде қолдануға болады.

Әрекет ету механизмі

Астреонамның әсері пенициллинге ұқсас. Ол пептидогликанның өзара байланысын бұза отырып, бактерия жасуша қабырғасының синтезін тежейді. Оның пенициллинді байланыстыратын 3 протеиніне өте жоғары сәйкестігі және пенициллинді байланыстыратын 1а протеиніне шамалы сәйкестігі бар. Астреонам грам-оң және анаэробты бактериялардың пенициллинді байланыстыратын протеиндерімен өте нашар байланысады және оларға қарсы тиімділігі төмен. Астреонам бактерицидтік, бірақ кейбір цефалоспориндерге қарағанда нашаррақ.