Стивен Бакстер: Ғылыми фантастика жазушысының шығармалары мен өмірбаяны

Кіріспе

Британ жазушысы Стивен Бакстер (13 қараша 1957 жылы туған) – ағылшын ғылыми-фантастика жазушысы. Ол математика және инженерия салаларындағы білімді меңгерген.

Жазу стилі

Ғылыми фантастиканың негізін қалаушылардың бірі Х.Г. Уэллстің күшті ықпалында болған Бакстер 2006 жылдан бері Халықаралық Х.Г. Уэллс қоғамының вице-президенті болып табылады. Оның туындылары үш негізгі санатқа бөлінеді: авторлық жұмыстар, және төртінші санат – басқа авторлардың шығармаларын дамыту; әр санаттың өзіндік негізі, стилі және мәнері бар. Бакстердің «Болашақ тарихы» режимі қатаң ғылыми зерттеулерге негізделген. Ол тоғыз романнан тұратын Xeelee тізбегін қамтиды (соның ішінде «Тағдыр балалары» трилогиясы және балама уақыт желісінде орналасқан «Қаһар/Құтқару» дуологиясы), сондай-ақ сериядағы 52 қысқа туындыны (әңгімелер мен повестьтерді) жинаған үш том, барлығы бір уақыт желісіне сәйкес келеді – өткендегі Ұлы жарылыстан бастап, 1993 жылғы «Timelike Infinity» болашағының ерекшелігіне дейін. Бұл оқиғалар қазіргі күнде басталып, бес миллиард жыл өткен соң Сүт Жолы галактикасы Андромедамен қақтығысқанда аяқталады. Бакстер «Проксима» және «Ультима» атты екі жаңа кітапқа келісімшарт жасады, екеуі де планеталардың атаулары, және олар тиісінше 2013 және 2014 жылдары жарық көрді. Бакстердің жұмысындағы екінші санат эволюциялық биология және адам/жануарлар мінез-құлқы туралы оқуларға негізделген. Осы санаттың элементтері оның болашақ тарихында (әсіресе «Тағдыр балалары» сериясы және «Су тасқыны/Құтқару кемесі» сияқты кейінгі туындыларында) кездеседі, бірақ мұнда ол басты назарда. Бұл санаттағы маңызды туынды – «Эволюция», ол Жердің өткен және болашақ дамуында адамзаттың эволюциясын бейнелейді. Жастарға арналған «Мамонт трилогиясы» ұқсас тақырыптар мен мәселелерді қамтиды, өйткені ол Арктика мұхитындағы аралда тірі қалған мамонттардың шағын тобының қазіргі, өткен және болашағын зерттейді. Бакстердің көркем шығармаларының үшінші санаты – тарих зерттеулеріне негізделген балама тарих. Бұл әңгімелерде адамдық фактор басым, кейіпкерлер тереңірек және мұқият бейнеленген. Оған оның NASA және оның тарихына қатысты зерттеулерді қамтитын NASA трилогиясы; және біздің өткенімізге балама тарих болашағынан ғылыми фантастикалық араласуларды көрсететін «Уақыт тікелей тоқуы» сериясы кіреді. «Мұзға қарсы» романы Бакстердің ғылыми фантастиканы балама тарихпен үйлестірген алғашқы тәжірибесі болып табылады. Осы бағыттағы соңғы туынды – «Солтүстік жерлер трилогиясы», ол Тас дәуірінде он мың жыл бұрынғы «Тас көктемімен» басталады, содан кейін қола дәуірі мен темір дәуірінің баламалы нұсқаларындағы «Қола жазы» және «Темір қысы» келеді. 2009 жылы Бакстер «Балама тарих» сыйлығының төрешісі болды, бұл алқа мүшелері арасында бұрынғы жеңімпаздың біріншісі болды. Бакстердің жеке туындыларынан бөлек, тағы бір санат – ғылыми фантастика классикасының жалғастары мен бөлімдері. Оның кең танымалдылыққа ие болған алғашқы романы (үш әдеби сыйлықты жеңіп алған) – Х.Г. Уэллстің «Уақыт машинасына» ресми жалғасы «Уақыт кемелері» болды. Артур Кларкпен бірлесіп жазылған «Уақыт Одиссеясы» трилогиясы Кларктің төрт «Ғарыш Одиссеясы» романымен байланысты. Трилогия «Уақыт көзі», «Күн дауылдары» және «Бірінші туылған» кітаптарынан тұрады. Тағы бір роман Кларк жазған «Басқа күндердің жарығы» тұжырымдамасына негізделген. Бакстер сондай-ақ «Доктор Ху» романы «Мұз доңғалағын» жариялады. Оның соңғы жалғасы – Х.Г. Уэллстің «Әлемдер соғысы» романының ресми жалғасы «Адамзаттың қырғыны». 2010 жылы Бакстер Терри Пратчетпен жаңа серияда жұмыс істей бастады. Бұл ынтымақтастық бес кітапты шығарды: «Ұзақ жер», «Ұзақ соғыс», «Ұзақ Марс», «Ұзақ утопия» және «Ұзақ космос». Бакстер «Critical Wave» және Британдық ғылыми-фантастикалық қауымдастығының «Matrix» сияқты басылымдарға ғылыми емес эсселер мен мақалалар жазды.

Strongly influenced by science fiction pioneer H. G. Wells, Baxter has been vice president of the international H. G. Wells Society since 2006. His fiction falls into three main categories of original work plus a fourth category, extending other authors' writing; each has a different basis, style, and tone. Baxter's "Future History" mode is based on research into hard science. It encompasses the Xeelee Sequence, which consists of nine novels (including the Destiny's Children trilogy and Vengeance/Redemption duology that is set in alternate timeline), plus three volumes collecting the 52 short pieces (short stories and novellas) in the series, all of which fit into a single timeline stretching from the Big Bang singularity of the past to his Timelike Infinity (1993) singularity of the future. These stories begin in the present day and end when the Milky Way galaxy collides with Andromeda five billion years in the future. Baxter signed a contract for two new books, Proxima and Ultima, both of which are names of planets, and they were released in 2013 and 2014, respectively. A second category in Baxter's work is based on readings in evolutionary biology and human/animal behaviour. Elements of this appear in his future histories (especially later works like the Destiny's Children series and Flood/Ark), but here it is the focus. The major work in this category is Evolution, which imagines the evolution of humanity in the Earth's past and future. The Mammoth Trilogy, written for young adults, shares similar themes and concerns as it explores the present, past, and future of a small herd of mammoths found surviving on an island in the Arctic Ocean. A third category of Baxter's fiction is alternate history, based on research into history. These stories are more human, with characters portrayed with greater depth and care. This includes his NASA Trilogy, which incorporates research into NASA and its history; and the Time's Tapestry series, which features science fictional interventions into our past from an alternate history future. The novel Anti Ice is an earlier example of Baxter's blending of alternate history with science fiction. A more recent work in this direction is the Northland Trilogy, an alternate prehistory that begins with Stone Spring, set ten thousand years ago in the Stone Age, followed by Bronze Summer and Iron Winter, set in alternate versions of the Bronze Age and the Iron Age. In 2009, Baxter became a judge for the Sidewise Award for Alternate History, the first former winner among the panel. Another category, outside of the main body of Baxter's independent work, is sequels and installments of science fiction classics. His first novel to achieve wide recognition (winning three literary awards) was The Time Ships, an authorised sequel to H. G. Wells' The Time Machine. The Time Odyssey series, a trilogy co authored with Arthur C. Clarke, is connected to Clarke's four Space Odyssey novels. The trilogy consists of Time's Eye, Sunstorm, and Firstborn. Another novel is based on a synopsis written by Clarke, The Light of Other Days. Baxter has also published a Doctor Who novel, The Wheel of Ice. His most recent sequel is The Massacre of Mankind, an authorised sequel to H. G. Wells' The War of the Worlds. In 2010, Baxter began working on a new series with Terry Pratchett. This collaboration produced five books, The Long Earth, The Long War, The Long Mars, The Long Utopia and The Long Cosmos. Baxter has written non fiction essays and columns for such publications as Critical Wave and the British SF Association's Matrix.

Әдеби сыйлықтар

Сыйлық атауыЖылКітабы үшінҚысқа әңгімелерBSFA сыйлығы SF романы1995 "Уақыт кемелері" Sidewise сыйлығы үздік қысқаша тарихқа арналған1995 "Бригантия періштелері" Traces Джон В. Кэмпбелл сыйлығы1996 "Уақыт кемелері" Филип К. Дик сыйлығы1996 "Вакуум диаграммалары" Сеюн сыйлығы үздік шетел тіліндегі роман1999 "Уақыт кемелері" Аналог сыйлығы үздік қысқа әңгіме2000 "Шина 5" Phase Space Лукус сыйлығы үздік повесть2000 "Хаддл" Phase Space Асимовтың оқырмандар сауалнамасы повесть2001 "Орион желісі" Resplendent BSFA сыйлығы беллетристика емес2001 "Омегатроптық" Аналог сыйлығы үздік қысқа әңгіме2002 "Пангея аңшылары" Evolution & The Hunters of Pangaea BSFA сыйлығы қысқа әңгіме2004 "Май гүлі II" Resplendent

Бакстердің "Соңғы байланыс" әңгімесі 2008 жылғы үздік қысқа әңгіме үшін Hugo сыйлығына ұсынылды.

Жеке өмір

Бакстер 1957 жылдың 13 қарашасында Англияның Ливерпуль қаласында дүниеге келді және католик гимназиясы – Сент-Эдвард колледжінде оқыды. Одан кейін Кембридж университетінде математиканы оқып, Саутгемптон университетінде инженерлік ғылымдар бойынша докторлық диссертациясын қорғады және Хенли менеджмент колледжінен MBA дәрежесін алды. Бакстер 1995 жылы толық уақытты жазушы болғанға дейін математика, физика және ақпараттық технология пәндерін оқытты. Ол сонымен қатар аттестатталған инженер және Ұлыбритания планетааралық қоғамының мүшесі.