Кіріспе

1958 жылы жазылған Роберт А. Хайнлайнның ғылыми-фантастикалық романы

«Метюсалахтың балалары» – американдық жазушы Роберт А. Хайнлайнның ғылыми-фантастикалық романы. Алғаш рет 1941 жылдың шілде, тамыз және қыркүйек айларында «Асқан ғылыми фантастика» журналында жарияланған, кейін 1958 жылы толыққанды романға айналды. Роман Хайнлайнның «Болашақ тарихы» сериясының бір бөлігі болып табылады. Онда таңдаулы селекция арқылы ұзақ өмір сүруге қол жеткізген, ойдан шығарылған Хауардтар әулеті таныстырылады. Джон У. Кэмпбеллдің сөзіне сүйенсек, романның бастапқы атауы «Зұлым күндер келмей тұрғанда» («While the Evil Days Come Not») болған, бұл сөздер романның екінші бетінде пароль ретінде қолданылған. Роман «маскарад» терминінің пайда болуына бастау берді, қазір бұл термин нақты әлемдегі жасырын қоғамдар туралы фантастикалық сюжеттерді білдіреді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бағалы заттар дүкенінен бастаған Айра Ховард Америка Азамат соғысы кезінде sutler көпесі ретінде байыды, бірақ 48 немесе 49 жасында қарттықтан қайтыс болды. Оның өсиетінің қамқоршылары, ұзақ өмір сүрген ата-бабалары бар адамдардың бірін-бірімен үйленуіне және балалы болуына қаржылай көмектесу арқылы адам өмірін ұзарту тілегін орындады. 22 ғасырда "Ховард әулеттерінің" өмір сүру ұзақтығы 150 жылдан асып, олар өздерінің бар екендігін жасыру үшін "Маскарадты" пайдаланды – мүшелері өлімдерін сахналап, жаңа жеке басын алды. Маскарад әулеттерге Нехемия Скуддердің диктатурасынан аман қалуға көмектесті, бірақ тәжірибе ретінде Ховард әулеттерінің кейбір мүшелері Келісімге өздерін ашты, Скуддер жеңіліске ұшырағаннан кейін құрылған еркін қоғам достық болады деп үміттенді. Олар жаңылысты, басқалары әулеттердің өмірлерін таңдаулы селекция арқылы ұзартқанына сенгісі келмеді, олар өмірді ұзартудың құпия әдісін ойлап тапты деп талап етті. Жердің басшысы Слейтон Форд әулеттердің шындықты айтып жатқанына сенеді, бірақ Ховард мүшелерін жасарту емдеуін ашуға мәжбүрлеу әрекеттерін тоқтатуға тырыса алмайды. Әулеттердің ең үлкен мүшесі Лазарус Лонг, Жерден қашу үшін колониялық "Жаңа шекаралар" кемесін қағып алуды ұсынады. Ховард мүшесі Эндрю Джексон "Слипстик" Либби ойлап тапқан инерциясыз қозғалтқышты пайдаланып, әулеттер Фордпен бірге Күн жүйесінен кетеді. Олар алғаш тапқан планетада адам тәрізді тұрғындар мекендейді, оларды сиқырлы құдайларға ұқсайтын жергілікті тұрғындар бағындырған. Жердегі адамдар осыған ұқсас бағынуға қарсылық көрсетсе, олар планетадан қуылды. Екінші планета – жасыл-жемісті, жыртқыштары жоқ және қоңыл температуралы орта. Оның тұрғындары, "кішкентай халық", топтық сананың бөлігі болып табылады, олар генетикалық және молекулалық деңгейде қоршаған ортаны манипуляциялауға қабілетті, бірақ жеке тұлғаларды ажыратпайды. Бұл Мэри Сперлинг, әулеттердің екінші ең үлкен мүшесі, өлімсіз болу үшін топтық санаға қосылғанда анық байқалады. Әулеттер планетада туған алғашқы сәбиді генетикалық түрлендіріп, жаңа, шетелдік формаға айналдырғанда одан да қорқынышқа бірте-бірте ұшырайды. Әулеттердің көпшілігі бостандықтарын талап ету үшін Жерге оралады; Либби, топтық сананың көмегімен, оларды жылдар емес, айлар ішінде үйге жеткізетін жарықтан жылдам жаңа қозғалтқыш жасайды. Уақыттың өтуіне байланысты кеңею салдарынан бастапқы келісінен 74 жыл өткен соң Күн жүйесіне оралған әулеттер, Жер ғалымдарының әулеттердің құпиясы деп санайтын нәрсені көшіріп, адам өмірін шексіз ұзартқандарын біледі. Қазір Ховардтар жарықтан жылдам саяхаттауды ашқандары үшін құрметпен қарсы алынды. Либби мен Лонг әулеттердің басқа мүшелерін жұмыға алуға және жаңа дискпен ғарышқа шығуға шешім қабылдады.

Сыни қабылдау

Альва Роджерс "Асқырлық үшін реквием" еңбегінде "Метосалахтың балалары" романы "қимылға толы, қақтығыстармен, романтикамен және жартылай ондай басқа да әңгімелерге негіз болатын көптеген ойлармен құралған" деп жазды. Алексей Паншин "Хайнлайн өлшемі" кітабында: "Бұл кітап көп жағынан маңызды. Біріншіден, оның негізгі тақырыбы – өлімнен қашу мәселесі, Хайнлайннің көптеген туындыларында қайта-қайта кездеседі, екіншіден, оқу барысында көптеген керемет идеялар ұсынылады". Флойд Гейл бұл кітапты "классика" деп атады.

Хайнлайнның басқа романдарындағы кейіпкерлердің қайта пайда болуы

Лазарь Лонг бұл романда алғаш рет пайда болады. Ол туралы басқа да Хайнлайн романдары бар: "Уақыт жеткілікті махаббатқа", "Жануардың саны", "Қабырғалар арқылы жүретін мысық" және "Күн батудан тысқары саяхат". Эндрю "Слипстик" Либби, бұрын "Misfit" әңгімесінде жас адам ретінде көрінген, сонымен қатар бұл романда маңызды рөлде көрінеді. "Уақыт жеткілікті махаббатқа" романында Либби Лазарус Лонгтың өліміне дейін ғарыш саяхаттарында серігі болған.