Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Александр Аллан Фут (13 сәуір 1905 – 1 тамыз 1956) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Швейцариядағы советтік тыңшылар желісінің радио операторы болған. Фут Ливерпульде туған, бірақ негізінен Йоркширде шотланд туған әкесі мен ағылшын анасы тәрбиелеген.
Alexander Allan Foote (13 April 1905 – 1 August 1956) was a radio operator for a Soviet espionage ring in Switzerland during World War II. Foote was born in Liverpool, and raised mostly in Yorkshire by his Scottish born father and English mother.
Өмір
Фут он алты жасында білімін аяқтады және түрлі мамандықтарда жұмыс істегеннен кейін 1935 жылы Корольдік әуе күштеріне қабылданды. Бірақ, 1936 жылғы 23 желтоқсанда Госпорт казармасында қызмет етіп жүргенде дезертирлік жасады. Дезертирлік жасағаннан кейін ол Испанияға аттанды және Испания азамат соғысы кезінде екі жыл бойы Халықаралық бригадалардың британдық батальонында қызмет етті. Швейцарияда ол Урсула Кучинскимен байланыс орнатты. Александр Радо басқарған кеңестік тыңшылық операциясында радио операторы болып жұмыс істеді және Рудольф Росслер басқарған "Люси" тыңшылар желісі арқылы Мәскеуге ақпарат жеткізгендердің бірі болды. Фут швейцариялық полиция операцияның басым бөлігін тоқтатқан кезде тұтқындалды және біраз уақытқа қамауға алынды. Соғыстан кейін ол Шығыс блогында біраз уақыт өткізіп, содан кейін Батысқа оралды және "Тыңшыларға арналған нұсқаулық" атты кітабын жариялады. Ол 1956 жылы қайтыс болды.
Foote completed his education at sixteen and after working in different professions, joined the Royal Air Force in 1935. However, he deserted while serving at Gosport Barracks on 23 December 1936. Following his desertion he sailed for Spain and served with the British Battalion of the International Brigades during the Spanish Civil War for two years. He was put into contact with Ursula Kuczynski in Switzerland. He became a radio operator for the Soviet espionage operation run by Alexander Radó and was one of those who passed information to Moscow from the Lucy spy ring run by Rudolf Roessler. Foote was one of those arrested when the Swiss police shut down most of the operation and was detained for a time. After the War, he spent some time in the Eastern Bloc and then returned to the West and published his book, A Handbook for Spies. He died in 1956.
Шымкенттік шұғыл
Ақпараттың сенімділігі (жылдам, көп және дәл) және Люси сақинасының ақпарат көзінің ешқашан түсіндірілмегендігіне байланысты, оған қатысы барлардың барлығына күдік туады. Фут, Люси сақинасының радио операторы ретінде, ақпарат жеткізілімінің басты буыны болғандықтан, көп нәрсені білуге мүмкіндігі болды, сондықтан оның кейінгі айтқандары күмәнді деп есептеледі. Бұл және оның Батысқа оңай қайтуы, кейбір адамдарды Футтың британдық құпия қызметінің қос агенті болғаны және Британиядан Росслерге, ал одан Мәскеуге барлау ақпаратын жеткізетін арна (мүмкін, тіпті басты арна) болғаны туралы ойға жетеледі. Әртүрлі деректерге сәйкес, Фут шынымен де МИ6 (SIS) қос агенті болған, бірақ Радо бұл туралы білмеген. Радоның желісі жойылғаннан кейін және Швейцариядан қашқаннан соң, Радо Футпен Парижде кездесті, екеуіне де дереу Мәскеуге оралуға бұйрық берілді. Олар 1945 жылғы 6 қаңтарда ресейлік әскери ұшақпен (соғыс әлі жалғасып жатқандықтан) Египет арқылы айналып келді. Ұшақ жанармай құю үшін Каирге қонды, сол кезде Радо дезертирлік жасады. Фут жеке Мәскеуге барды, оның адалдығын және оның жасырын агент болу мүмкіндігін анықтау үшін қатаң тексеруден өтті. Футқа 1942 жылғы мамырда оның радиостанциясынан жіберілген дезинформация туралы айтылды және: «Бұл хабар Харьковта бізге 100 000 адамның өмірін құрбан етті және немістердің Сталинградқа жеткеніне себеп болды», делінді. Фут Радодан алған ақпаратты ғана жеткізгенін мәлімдеді. Футтың түсіндірмесіне қанағаттанған кеңес тарапы, оған майор Гранатов деген жаңа есім берді. Ол неміс Альберт Мюллер кейпінде соғыстан кейінгі Берлинге еніп, Мәскеу орталығынан Аргентинаға жіберіліп, қашқан жоғары лауазымды нацистердің топтарын анықтап, олардың қатарына енуге тырысу үшін осы псевдонимді пайдаланды. Журналист, диктор және автор Малкольм Маггеридж, өзі соғыс кезінде МИ6 офицері болған, «соғыс аяқталғаннан кейін Футпен жақсы танысты» (207–208 беттер) және Фут Маггеридждің Реджентс-паркке жақын жердегі пәтеріне «тұрақты түрде келіп тұрды». Фут сол кезде Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы министрлігінде кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді, бұл жұмыс, Маггериджтің айтуынша, оған «өте жалықтырды». Маггеридж Фут жіберген ақпараттың «әрине, Блетчлиден келген болуы керек» деген пікірде. 1947 жылғы наурызда британдық барлаумен байланысы бар кеңес агенті қашқаннан кейін Футтың британдықтарға адалдығы расталған болуы мүмкін. Фут өзі Берлиндегі ресейлік бақылаудан қашып, британдық секторға ауысты.
Because of the implausible veracity of the intelligence (fast, plentiful, and accurate) and never explained source of the Lucy Ring's information, suspicion attaches to all those associated with it. Since Foote, as the Lucy Ring's radio operator, was a central cog in the chain of supply and therefore in a position to know much, his subsequent account has been thought to be rather dubious in places. This, and the fact that he seemingly managed to return to the West rather easily, has led some to suggest Foote was a British Secret Service double agent and one conduit (perhaps even the main one) of intelligence from Britain to Roessler and thence to Moscow. According to various sources, Foote was indeed a MI6 (SIS) double agent unbeknownst to Radó. After the destruction of Radó's network and his escape from Switzerland, Radó met Foote in Paris and both were ordered to return to Moscow immediately. They took off aboard a Russian military aeroplane on 6 January 1945, taking a circuitous route (the war being still in progress) via Egypt. Their plane landed to refuel in Cairo, whereupon Radó defected. Continuing alone to Moscow, Foote was subjected to intensive interrogation in an attempt to determine his loyalty and the possibility of his being a penetration agent. Foote was confronted with an instance of disinformation sent from his transmitter in May 1942 and told "That message cost us 100 000 men at Kharkov and resulted in the Germans reaching Stalingrad." Foote said that he merely passed on what he received from Radó. Satisfied with Foote's explanation, the Soviets gave Foote a false identity under the alias of Major Granatov. Posing as a German, Albert Müller, he inserted himself into postwar Berlin to establish this alias with the aim of being sent by Moscow Centre to Argentina, to attempt to identify and infiltrate groups of escaped high ranking Nazis. Journalist, broadcaster and author Malcolm Muggeridge, himself a wartime MI6 officer, "got to know Foote after the war" (pp 207–08) when Foote paid Muggeridge "regular visits" at his flat near Regent's Park, London. Foote at this time was working as a clerk in the Ministry of Agriculture and Fisheries, work he found, according to Muggeridge, "very tedious". Muggeridge is firmly of the opinion that the information Foote sent "could only, in fact, have come from Bletchley". In March 1947, following the defection of a Soviet agent who had been involved with British Intelligence, Foote's allegiance to the British may have been confirmed. Foote himself defected from his Russian control in Berlin, escaping to the British sector.