Тед Шон – американдық қазақ бишісі, қазіргі заманғы бидің негізін қалаушы. Denishawn мектебін құрған, ерлер би тобын жасаған, Jacob's Pillow фестивалінің авторы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық биші (1891–1972)
American dancer (1891–1972)
Тед Шон (шын аты Эдвин Майерс Шон; 21 қазан 1891 – 9 қаңтар 1972) – американдық заманауи бидің ер адам пионері. Ол әйелі Рут Сент-Дениспен бірге «Денишан» мектебін құрды. Олардың ажырасуынан кейін ол тек ерлерден тұратын «Тед Шон және оның бишілері» тобын құрды. Оның еркектерге тән қозғалыстар туралы жаңашыл идеялары арқасында ол өз заманындағы ең беделді хореографтар мен бишілердің біріне айналды. Сонымен қатар, ол Массачусетс штатындағы «Якобтың жастығы» би фестивалінің негізін қалаушы және ұйымдастырушысы болды, ал Дания королі оны Дания Корольдік балетіне қосқан үлесі үшін орденмен марапаттады.
Ted Shawn (born Edwin Myers Shawn; October 21, 1891 – January 9, 1972) was a male pioneer of American modern dance. He created the Denishawn School together with his wife Ruth St. Denis. After their separation he created the all male company Ted Shawn and His Men Dancers. With his innovative ideas of masculine movement, he was one of the most influential choreographers and dancers of his day. He was also the founder and creator of Jacob's Pillow Dance Festival in Massachusetts, and "was knighted by the King of Denmark for his efforts on behalf of the Royal Danish Ballet."
Тед Шон және Денишонның құрылуы
Тед Шон 1891 жылғы 21 қазанда Канзас-Сити, Миссури штатында дүниеге келді. Бастапқыда дін қызметкері болуды ниеттенген ол Денвер университетінде оқыды, онда 19 жасында дифтерияға шалдығып, белден төменгі жағы уақытша сал болды. Осы аурудан физиотерапия алған кезде 1910 жылы Метрополитен операсының бұрынғы бишісі Хейзел Уоллактан биді үйренді. 1912 жылы Шон Лос-Анджелеске көшіп, Норма Гулдпен бірге көрмелік балды би тобының құрамына кірді. 1914 жылы Нью-Йоркке көшкеннен кейін, Шон тамыздың 13-і күні Рут Сент-Дениске үйленді, олар кездескеннен кейін екі ай өткен соң бұл орын алды. Сент-Денис Шон үшін серіктес ғана емес, сонымен қатар өте құнды шығармашылық көз болды. Екі суретші де бидің күнделікті өмірге енгізілу әлеуетіне сенді. Олардың өзара көркемдік көзқарастары мен Шонның кәсіби білімі 1915 жылы Лос-Анджелесте алғашқы Денишон мектебін ашуға алып келді, оның мақсаты биді дене, сана және рухпен үйлестіру болды. Денишонның 17 жылдық тарихындағы ең танымал хореографиялық қойылымдары: Invocation to the Thunderbird (1917), Чарльз Вейдман орындаған Danse Americaine солосы (1923), Марта Грэм орындаған Julnar of the Sea, Xochitl (1920) және Les Mystères Dionysiaques. Вейдман мен Грэмнің мансабын қалыптастырғаннан басқа, Денишон мектебінде Луиза Брукс пен Дорис Хамфри да оқыды.
Ted Shawn was born in Kansas City, Missouri on October 21, 1891. Originally intending to become a minister of religion, he attended the University of Denver where he caught diphtheria at the age of 19, causing him temporary paralysis from the waist down. It was during his physical therapy for the disease that Shawn was introduced to dance in 1910, studying with Hazel Wallack, a former dancer with the Metropolitan Opera. In 1912, Shawn relocated to Los Angeles where he became part of an exhibition ballroom dance troupe with Norma Gould as his partner. After moving to New York in 1914, Shawn married Ruth St. Denis on August 13, two months after their meeting. St. Denis served not only as a partner but an extremely valuable creative outlet to Shawn. Both artists believed strongly in the potential for dance as an art form becoming integrated into everyday life. The combination of their mutual artistic vision and Shawn's business knowledge led to the couple opening the first Denishawn School in Los Angeles, California in 1915, with the goal of melding dance with body, mind and spirit. Notable performances choreographed by him during Denishawn's 17 year run include Invocation to the Thunderbird(1917), the solo Danse Americaine, performed by Charles Weidman (1923), Julnar of the Sea, Xochitl performed by Martha Graham (1920) and Les Mystères Dionysiaques. In addition to spawning the careers of Weidman and Graham, the Denishawn school also housed Louise Brooks and Doris Humphrey as students.
Стил және техника
Шон мен Рут Сент-Денис бірлесіп, балет (аяқ киімсіз орындалатын) және дененің жоғарғы бөлігін еркін қозғауға баса назар аударатын, қатаңдықтан алыс би техникаларының әртүрлі жиынтығын құрды. Сент-Денистің негізінен шығыс мәдениетіне негізделген ықпалына Шон Солтүстік Африка, испан, американдық және үнді би элементтерін қосты, осылайша қазіргі американдық бидің жаңа дәуірін ашты. Еуропалық дәстүрлерден жаңылған олардың хореографиясы физикалық және рухани байланысты қамтамасыз етті, көбінесе ежелгі, жергілікті және халықаралық көздерден шабыттанды.
Together, Shawn and Ruth St. Denis established an eclectic grouping of dance techniques including ballet (done without shoes) and movement that focused less on rigidity and more on the freeing of the upper body. To add to St. Denis's mainly eastern influence, Shawn introduced elements of North African, Spanish, American and Amerindian dance, ushering in a new era of modern American dance. Breaking with European traditions, their choreography connected the physical and spiritual, often drawing from ancient, indigenous, and international sources.
Тед Шон және оның еркек бишілері
Шонның некелік проблемалары мен қаржылық қиындықтарына байланысты, Денишан 1930 жылдардың басында жабылды. Кейін Шон Спрингфилд колледжінде оқытқан спортшылардан тұратын тек ерлерден құралған би тобын құрды, оның миссиясы американдық ерлер биін қабылдау үшін күресу және ерлер перспективасынан өнер формасын таныстыру болды. Тек ерлерден құралған топтың базасы Шонның Ли, Массачусетс маңындағы фермасында орналасқан. 1933 жылдың 14 шілдесінде Тед Шон және оның ерлер бишілері Шонның фермасында тұңғыш қойылымын көрсетті, ол кейіннен Жақыптың жаздық би фестивалі деп аталды. Осы топпен Шон "Понка үнді биі", "Сингальдық шайтан биі", "Маори соғыс хакасы", "Хопи үнділерінің бүркіт биі", "Дьяктардың найза биі" және "Кинетикалық Молпай" сияқты өзінің ең инновациялық және даулы хореографиялық туындыларын жасады. Осы шығармашылық жұмыстары арқылы Шон спорттық және еркектік қозғалыстарды көрсетті, ол көп ұзамай үлкен танымаллыққа ие болды. Компания АҚШ және Канадада гастрольдік сапармен 750-ден астам қалаларды аралап, сонымен қатар Лондон мен Гаванада халықаралық деңгейде жетістікке жетті. Тед Шон және оның ерлер бишілері 1940 жылдың 31 тамызында Жақыптың жаздық би фестивалінде үйге оралу қойылымымен аяқталды. Шон 1931 жылдан 1948 жылға дейін бишілерінің бірі Бартон Мумаумен романтикалық қарым-қатынаста болды. Компанияның жетекші жұлдыздарының бірі Бартон Мумав би индустриясында танымал болды және "Америкалық Нижинский" деп есептелді. Шонмен бірге болған кезде Мумав компанияның сахна менеджері Джон Кристианмен қарым-қатынас бастады. Мумав Шонды Кристианмен таныстырды. Кейін Шон Кристианмен серіктестік құрды және 1949 жылдан 1972 жылы қайтыс болғанға дейін оныңмен бірге болды.
Due to Shawn's marital problems and financial difficulties, Denishawn closed in the early 1930s. Subsequently, Shawn formed an all male dance company of athletes he taught at Springfield College, with the mission to fight for acceptance of the American male dancer and to bring awareness of the art form from a male perspective. The all male company was based out of a farm that Shawn purchased near Lee, Massachusetts. On July 14, 1933, Ted Shawn and His Men Dancers had their premier performance at Shawn's farm, which would later be known as Jacob's Pillow Dance Festival. Shawn produced some of his most innovate and controversial choreography to date with this company such as "Ponca Indian Dance", "Sinhalese Devil Dance", "Maori War Haka", "Hopi Indian Eagle Dance", "Dyak Spear Dances", and "Kinetic Molpai". Through these creative works Shawn showcased athletic and masculine movement that soon would gain popularity. The company performed in the United States and Canada, touring more than 750 cities, in addition to international success in London and Havana. Ted Shawn and His Men Dancers concluded at Jacob's Pillow on August 31, 1940, with a homecoming performance. Shawn had a romantic relationship with one of his dancers, Barton Mumaw, from 1931 to 1948. One of the leading stars of the company, Barton Mumaw would emerge onto the dance industry and be considered "the American Nijinsky". While with Shawn, Mumaw began a relationship with John Christian, a stage manager for the company. Mumaw introduced Shawn to Christian. Later, Shawn formed a partnership with Christian, with whom he stayed from 1949 until his death in 1972.
Жақыптың жаздығы
Бұл жаңа компаниямен бірге "Якобтың жазғысы" құрылды: би мектебі, демалыс орны және театр. Бұл орынды шай ішуге де пайдаланды, ол уақыт өте келе "Якобтың жазғысы" би фестиваліне айналды. Шон осы кезеңде ерлер биін бүкіл елдегі колледждерде насихаттауға көмектескен "Ерлер би мектебін" де құрды. Шон 80 жасқа толғаннан кейін қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бұрын "Якобтың жазғысында" сабақ берді. 1965 жылы Шон Ұлттық би қауымдастығының "Мұра" сыйлығына ие болды. Шонның "Тед Шон" театрындағы соңғы сахналық өнері "Жоғарғы ауаның сиддхалары" болды, онда ол Сент-Дениспен 50 жылдық мерейтойларын атап өтті. Саратога Спрингс қазір АҚШ-тағы кәсіби биге арналған жалғыз мұражай – Ұлттық би мұражайының орны. 1987 жылы Шон мұражайдың Корнелиус Вандербильт Уитни Даңқ залына енгізілді.
With this new company came the creation of Jacob's Pillow: a dance school, retreat, and theater. The facilities also hosted teas, which, over time, became the Jacob's Pillow Dance Festival. Shawn also created The School of Dance for Men around this time, which helped promote male dance in colleges nationwide. Shawn taught classes at Jacob's Pillow just months before his death at the age of 80. In 1965, Shawn was a Heritage Award recipient of the National Dance Association. Shawn's final appearance on stage in the Ted Shawn Theater at Jacob's Pillow was in Siddhas of the Upper Air, where he reunited with St. Denis for their fiftieth anniversary. Saratoga Springs is now the home of the National Museum of Dance, the United States' only museum dedicated to professional dance. Shawn was inducted into the museum's Mr. & Mrs. Cornelius Vanderbilt Whitney Hall of Fame in 1987.
Мұра
1940 жылдары Шон өзінің туындыларын Қазіргі заманғы өнер мұражайына (MoMA) сыйға берді. Мұражай кейіннен бұл туындыларды Шон тірі кезінде Нью-Йорк қалалық сахналық өнер кітапханасына және Джейкобс Пиллоу архивіне өткізді. Биші Адам Вайнерт мұны MoMA-ның тірі суретшілердің туындыларын сатуға немесе сыйға беруге тыйым салатын қағидасын бұзу деп есептеді және MoMA-да көрсету үшін Тед Шонның туындыларының цифрлық, толықтырылған шындықпен көрсетілімдерін жасады.
In the 1940s, Shawn bestowed his works to the Museum of Modern Art. The museum subsequently deaccessed these works, giving them to New York Public Library for the Performing Arts and Jacob's Pillow archive, while Shawn was still alive. Dancer Adam Weinert saw this as a violation of MoMA's policy not to sell or give away works by living artists, and created The Reaccession of Ted Shawn, digital, augmented reality performances of Shawn's works to be displayed in MoMA.