Кіріспе

Барлық заңдық іс-әрекеттер үшін француз тілін қолдануды міндеттеген жарлық – Франция королі Франциск I-нің 1539 жылғы 10 тамызда Виллерс-Коттертес қаласында қол қойған, заңға айналған кең ауқымды реформалық заңнама. Бұл заң француз соттарының қазірге дейін ішінара қолданып келетін ең көне француз заңнамасы болып табылады. Көптеп саналатын шаралардың авторы – канцлер Гийом Пойе. Заң шығарушы жарлық 192 баптан тұрады және үкіметтік, сот және діни мәселелерді қамтиды (полиция және әділет мәселелері бойынша жалпы ереже).

Туу және өлім-жітімдерді тіркеу

Бұл жарлық шіркеудің түрлі жергілікті мекемелерінде (әсіресе, приходтарда) маңызды тіркеулерді сақтау және шіркеудің игіліктерін бақылауға қатысты кең заңның бір бөлігі болды. Жарлықта кем дегенде крещение тізілімі жасау талап етілді, ол шіркеу қызметіне үміткерлердің жасын анықтау үшін және туған күнді растау үшін қажет болды, сондай-ақ шіркеу қызметкерлерінің қайтыс болу тізілімі, олардың қайтыс болған күнін дәлелдеу үшін. Мұндай тізілімдерді діни билік жүргізгенімен, олардың күшіне енуіне нотариус куә болған, ол әрқашан діннен тыс адам болған, және тізілімдер жергілікті патшалық әкімшілігінің мұрағаттарында сақталған. Шындығында, шіркеу орта ғасырлардан бері приходтық тізілімдерді жүргізіп келгендіктен (Франциядағы ең көнесі Жири тізілімі, 1303 жылғы), бұл тізілімдер жарлықтың талаптарын орындау үшін пайдаланылды. 1792 жылы Франция революциясы кезінде Франция Республикасының бұйрығымен ұлттық тіркеу толығымен мемлекеттік басқаруға көшті. Бұл жазбалар қазірге дейін сақталып келеді және облыстық мұрағаттарда ұсталған. Азаматтық тіркеуге қазір туу, неке, ажырасу және қайтыс болу туралы мәліметтер кіреді.

Басқа бұйымдар

Тағы бір жол жұмысшылардың ереуілдерін тоқтату мақсатында гильдиялар мен кәсіптік бірлестіктерге (toute confrérie de gens de métier et artisans) тыйым салды (алайда, өзара көмек қоғамдарына ешқандай әсер етілмеді).

Әсерлер

Бұл баптардың көпшілігі кеңейтілген, біріктірілген және орталықтандырылған мемлекетке жасалған қадамды білдірді, ал француз тілін қолдану туралы ережелер ұлттық сезім мен ұлттық бірегейліктің арту кезеңінде Францияның тілдік және идеологиялық бірігуіне маңызды үлес қосты. Францияның әртүрлі аймақтарындағы күрделі сот және әкімшілік жүйелерді түсінікті ету және оларға қолжетімділік жасауға жасалған күш-жігерге қарамастан, 111-бап француз тілін ана тілі ретінде нақты анықтамағандықтан белгісіздік тудырды. Ел бойынша француз тілінің көптеген нұсқалары қолданылды, тіпті окситандықтар, бретондықтар және басктар сияқты ірі аймақтық азшылықтардың ана тілі француз тілі емес еді. Француз тілін барлық ресми істер үшін мемлекеттік тіл деп жариялауға 1794 жылға дейін үкіметке тура келді, және бұл жағдай қазіргі француз Конституциясының 2-бабына сәйкес күшінде қалуда.