Кіріспе

Асырап алуды қайта біріктіру тізілімі – асырап алынғандар мен олардың туған отбасы мүшелерінің қайта табысуына мүмкіндік беретін ресми механизм. Тізілімдер тегін немесе ақылы болуы мүмкін, оларды коммерциялық емес ұйымдар, мемлекеттік органдар немесе жеке кәсіпорнылар ұйымдастырады. Мұндай асырап алу тізілімдері көбінесе жабық асырап алуды жүзеге асырған елдерде ғана бар, яғни асырап алу кезінде туған ата-ананың, туған отбасы мүшелерінің және асырап алушы отбасының толық жеке басы жарияланбайды. Кейбір қайта біріктіру тізілімдері өзара келісімге негізделген және тіркелушілер ұсынған ақпарат бойынша сәйкестікті анықтайды. Ал басқалары мемлекеттік мекемелермен басқарылады, олар туған немесе асырап алған отбасының бастапқы құжаттарына қол жеткізе алады. Бұл асырап алу туралы ақпаратты жариялаудың бір түрі. Жалпы алғанда, асырап алынған балаға жеке басын куәландыратын ақпарат беру үшін оның кемінде 18 жасқа толуы керек. АҚШ-та мұндай мекеме осы сәйкестендіру ақпаратын мүдделі тарапқа беру құқығын мемлекеттік заң реттейді. Кейбір штаттарда асырап алу тізілімі бар, онда асырап алынған ересек адам мен туған ата-анасы ақпарат алу үшін тіркелуі керек. Басқа штаттарда егер асырап алынған бала ақпарат сұраса, ұйым туған ата-анамен байланысып, қайта кездесуге келісім сұрайды. Канадада Британ Колумбиясы, Ньюфаундленд және Онтарио провинцияларындағы ересек асырап алынғандар, егер олардың ақпаратын жариялауға тыйым салынбаған болса, өздерінің тууы мен асырап алу туралы ақпаратқа қол жеткізе алады. Басқа провинциялар мен территорияларда ақпаратқа қол жеткізу шектеулі; барлық юрисдикцияларда қандай да бір тізілім бар. Ұлыбританияда асырап алу заңнамасына өзгерістер енгізіліп, ашық асырап алуға, жеке деректерге қол жеткізу құқығына және мемлекеттік асырап алуды қайта біріктіру тізілімін құруға мүмкіндік берілді. Мұндай тізілімдердің көпшілігі мемлекеттік органдармен жүргізілсе де, көптеген жеке тізілімдер де бар, оларды интернеттен табуға болады. Бұл жүйелер көбінесе асырап алу қауымдастығының мүшелеріне тиесілі және/немесе басқарылады және әдетте мемлекеттік тізілімдерге қарағанда тиімдірек болады. Мемлекеттік тізілімдердегі басты мәселе – олар туралы ақпараттың жетіспеушілігі. Ал 2005 жылғы сәуір айында Ирландияда мемлекеттік «Ұлттық асырап алу бойынша байланыс тізілімі» («National Adoption Contact Preference Register») «Сіздің туған отбасыңызды іздеу» («Trace Your Birth Family Index») атты ұлттық радио және газет арқылы жарнамалық кампаниямен іске қосылды, сондай-ақ тізілімге қатысуға арналған өтініш формасы әр үйге жіберілді. Ирландиялық тізілім пайдаланушыға байланыс және/немесе қайта кездесуді қалауын, байланыс қандай формада болуын (мысалы, хат, телефон, электрондық пошта) нақтылауға мүмкіндік береді және егер олар қазір байланыс жасағысы келмесе, медициналық және/немесе басқа ақпаратты екінші тарапқа беруге рұқсат етеді.