Кіріспе

Адамның тууы туралы ресми жазба

Туу туралы куәлік – адамның тууына байланысты маңызды құжат. "Туу туралы куәлік" термині туу фактісін куәландыратын түпнұсқа құжатты немесе осы тууды тіркеудің куәландырылған көшірмесін немесе бейнелеуін білдіруі мүмкін. Әр елдің заңнамасына байланысты, туу туралы жазбада акушер немесе дәрігер сияқты медицина қызметкерінің оқиғаны растауы болуы немесе болмауы мүмкін. Біріккен Ұлттар Ұйымының 2030 жылға арналған күн тәртібінің негізгі бөлігі болып табылатын 17-ші Тұрақты даму мақсатының мақсаты – жас, жыныс, нәсіл, ұлттық ерекшелік және басқа да қатысты сипаттамалар туралы деректердің дер кезінде қолжетімділігін арттыру. Туу туралы куәлік сияқты құжаттар осы деректерді ұсынуға қабілетті.

Тарих және қазіргі заман

Туған баланы тіркеу – бүкіл адамзат өркениетінде кең таралған тәжірибе. Бастапқыда маңызды статистиканың мақсаты салық салу және қолда бар әскери жұмыс күшін анықтау болды. Англияда бала туғандарын бастапқыда шіркеулер тіркей бастады. Бұл үрдіс 19 ғасырға дейін жалғасты. Ұлыбритания үкіметінде тууды міндетті түрде тіркеу – бұл кем дегенде 1853 жылдан бастау алған тәжірибе. АҚШ-тың барлық штаты 1902 жылға дейін біркелкі жүйеге ие болған жоқ. Көптеген елдерде бала туғандарын тіркеуді реттейтін заңдар мен ережелер бар. Барлық елдерде баланың тууы тиісті мемлекеттік органға дұрыс тіркелуін қамтамасыз ету ананың дәрігерінің, акушердің, аурухана әкімшілігінің немесе баланың ата-анасының міндеті болып табылады. Туу туралы нақты мәлімет мемлекеттік органға сақталады. Бұл орган сұраған жағдайда, туу туралы түпнұсқа құжаттың куәландырылған көшірмесін немесе оның мәліметтерін ұсынады, оларды мемлекеттік жәрдемақы алуға, мысалы, паспорт алуға пайдалануға болады. Куәлікті тіркеуші немесе туу туралы мәліметтерді сақтауға уәкілеттік алған басқа да лауазымды тұлға қол қойып, мемлекеттік мөрмен бекітеді. Әрбір баланың есім мен ұлттығына құқығы және ұлттық үкіметтердің осы құқықты іске асыру жөніндегі жауапкершілігі Біріккен Ұлттар Ұйымының Балалар құқықтары конвенциясының 7 және 8-баптарында жазылған: «Бала туылғаннан кейін бірден тіркелуге және туған сәттен бастап есімге, ұлттыққа ие болуға құқығы бар» (БҰҰ Балалар құқықтары конвенциясының 7-бабы) және «Мемлекеттер-тараптар баланың жеке басын, оның ішінде ұлттығын, есімін және отбасылық байланыстарын сақтау құқығын құрметтеуге міндеттенеді» (БҰҰ Балалар құқықтары конвенциясының 8-бабы). Бұл шағын құжат сіз кім екеніңізді анықтайды және азаматтықтың құқықтары мен мүмкіндіктеріне, міндеттеріне қол жеткізуге мүмкіндік береді.

191 ел конвенцияны ратификациялағанмен, әлемдегі миллиондаған баланың тууы тіркелмеген болып қалады. Табиғаты бойынша, тіркелмеген балаларға қатысты мәліметтер шамамен болады. Шамамен 29% елде әлемдік деңгейдегі мақсатқа – барлық балаларды тіркеуге жетудегі прогресті бағалау үшін жеткілікті мәліметтер жоқ. Алайда, қолда бар мәліметтерге сүйенсек, ЮНИСЕФ әлемдегі 5 жасқа дейінгі балалардың төрттен бірінен астамы тіркелмегенін бағалайды. Тууды тіркеудің ең төменгі деңгейі Сахара аймағынан оңтүстікке қарай орналасқан Африкада (43 пайыз) байқалады. Бұл құбылыс ең нашар отбасылар мен жергілікті халыққа пропорционалды түрде әсер етеді. Тіпті көптеген дамыған елдерде де азаматтық құқықтарды толыққанды пайдалануда қиындықтар туындайды. Тууды тіркеу балалар мен ересектерге көптеген адамдар өздерінен бұрын пайдаланған құқықтарды ашады: жасын дәлелдеуге; ұлттығын дәлелдеуге; денсаулық сақтау қызметтерін алуға; мектепке баруға; емтихан тапсыруға; асырап алуға; кәмелетке толмаған жастағы әскери қызметтен немесе әскерге шақырудан қорғануға; үйленуге; банк шоттарын ашуға; жүргізуші куәлігіне ие болуға; паспорт алуға; ақша немесе мүлікті мұраға алуға; сайлауға қатысуға немесе сайлануға. Тууды тіркемеудің себептері көп, олардың ішінде әлеуметтік және мәдени сенімдер мен көзқарастар; балама құжаттар мен ат қою рәсімдері; шалғай орналасқан аймақтар, нашар дамыған инфрақұрылым; экономикалық кедергілер; кеңсе қызметкерлерінің, жабдықтардың және оқытудың жетіспеуі; құқықтық және саяси шектеулер; кемсітушілік пен қуғын-сүргіннен қорқу; соғыс, қақтығыс және тәртіпсіздік немесе жай ғана жүйе болмауы. Балалардың тууы тіркелмеген жағдайларда, кейіннен тіркеу қажет болуы мүмкін. Сенегалда үкімет тегін жергілікті сот отырыстары арқылы кейіннен тіркеуді жеңілдетіп келеді, нәтижесінде тіркелмеген балалардың саны едәуір азайды. Сьерра-Леонеде үкімет Ұлттық туу және өлім-жітім бюросына жеті жастан асқан балаларға туу туралы куәлік беруге арнайы рұқсат берді. Боливияда 12 мен 18 жас аралығындағы жастарды тегін тіркеу үшін үш жылдық амнистия жарияланды. Азаматтығы жоқ болу, яғни тиімді ұлттықтың болмауы, әлемдегі шамамен 11 миллион 12 мың адамның күнделікті өміріне әсер етеді. Бәлкім, ең көп зардап шегетіндер – азаматтығы жоқ нәрестелер, балалар мен жасөспірімдер болар. Олар ата-аналарының тұрақты тұратын елінде туып өскенімен, олардың өмір сүруі ресми түрде мойындалмайды.

Алжир

Алжирде алғашқы туу туралы куәліктер 1830 жылдары, француз отаршылдық кезеңінде пайда болды. Толық көшірмелерді тек туған орынның коммуны ғана береді. Дегенмен, туу туралы куәлікті отбасылық жағдайды тіркеу кітабын ұсынған кез келген муниципалитет немесе консулдықтан алуға болады және ол 10 жыл бойы жарамды. 2020 жылы үкімет азаматтық ахуалды куәландыратын құжаттарды сұрату үшін онлайн қызметті іске қосты. 12S (12خ нысанында) деп аталатын қауіпсіз туу туралы куәлік – бұл арнайы және қорғалған қағазда бір рет ғана берілетін туу туралы куәліктің көшірмесі. Бұл құжат биометриялық жеке куәлік пен паспорт алу үшін міндетті болып табылады.

Австралия

Австралияның штаттары мен аумақтары туылғандығы туралы куәліктерді "Туылғандар, қайтыс болғандар және некелер тізілімі" немесе осыған ұқсас агенттіктер арқылы шығарады. Тууды алғаш рет тіркеу аурухана арқылы "Тууды тіркеу туралы мәлімдеме" немесе осыған ұқсас құжат арқылы жүзеге асырылады, ол тиісті лицензиясы және уәкілеттігі бар медицина қызметкерлерімен қол қойылған және штаттың немесе аумақтың тізіліміне тапсырылады. Үйде тууға рұқсат беріледі, бірақ тіркелген акушер, дәрігер немесе ата-анадан басқа 2 куәгердің мәлімдемесі қажет. Кейбір штаттарда жоспарланбаған туу жағдайында нәресте 24 сағат ішінде ауруханаға жеткізілуі керек. Тіркелгеннен кейін, туу туралы куәлік алу үшін жеке өтініш беріледі (кейде ол "Тууды тіркеу туралы мәлімдемемен" бірге жасалуы мүмкін), әдетте, осы үшін ақы төленеді. Куәлікке аталған адам немесе ата-анасы кез келген уақытта өтініш бере алады. Әдетте, куәлікті кейіннен қайтадан алуға шектеу жоқ, сондықтан бірнеше түпнұсқа көшірмелерді заңды түрде сақтау мүмкін. Федералды үкімет туылғандарды "Тууды растау туралы мәлімдеме" арқылы тіркеуді талап етеді, оған жоғарыда көрсетілгендей дәрігер немесе акушер қол қояды. Бұл тиісті төлемдерді жүзеге асыруға және баланың Medicare-ге тіркелуіне кепілдік береді. Штат немесе аумақтан шығарылған туу туралы куәлік – қауіпсіз A4 пішіндегі құжат, онда әдетте мыналар тізімделеді: туған кездегі толық аты-жөні, туған кездегі жынысы, ата-анасы (а) мен олардың кәсібі (а), үлкен аға-інісі (а), мекенжайы (а), туған күні мен жері, тіркеушінің аты-жөні, тіркеу күні, куәліктің берілген күні, тіркеу нөмірі, тіркеушінің қолы және тізілімнің мөрі басылған және/немесе көлемдік бедерленген. Көптеген штаттарда өлі туған балаға туу туралы куәлік беруге рұқсат етіледі. Кейбір штаттар жүктіліктің ерте кезеңінде жоғалту туралы куәліктерді шығарады (20 аптадан бұрын болса, заңдық күші жоқ). Штатқа немесе аумаққа байланысты куәлікке түзетулер енгізуге, туыстық байланысты қосуға, бір жынысты қатынасты мойындауға болады, ал барлық штаттар мен аумақтарда куәліктің иесінің жынысын өзгертуге мүмкіндік бар. Австралиядағы толық туу туралы куәлік – ресми мойындалған, әдетте ең жоғары санаттағы жеке куәлік. Туу туралы куәлік азаматтықты анықтауға көмектеседі. Ықшам және/немесе естелік туу туралы куәліктер де бар, бірақ олар көбінесе идентификация мақсатында қабылданбайды. Австралиядағы туу туралы куәліктерді Бас прокурор департаментінің құжатты растау қызметі арқылы бекітілген агенттер онлайн режиміде тексеруге болады және оларды цифрлық түрде жеке куәлікті растау үшін пайдалануға болады, мысалы, онлайн.

Тілдер

Провинцияға қарай сертификаттар ағылшын, француз тілінде немесе екі тілде де болуы мүмкін. Канадалық территориялардан алынған туу туралы куәліктер ағылшын және француз тілдерінде, сондай-ақ Нунавутта инюктитут тілінде де беріледі (бірақ жеке деректер тек латын әліпбиінде жазылады, инюктитут әліпбиінде емес). Солтүстік-Батыс территориясы бұрын инюктитут тілінде куәліктер шығарған.

DND 419 туу туралы куәліктер

1963 жылы Ұлттық қорғаныс департаменті шетелде туған канадалық әскери қызметшілерінің балаларына туу туралы куәліктер беруді бастады. Бұл куәліктер ешқашан заңды күш алған жоқ, бірақ туған елінен алынған туу туралы бастапқы құжаттың орнына қолданылды. 1979 жылдың қараша айында осы куәліктерді шығару тоқтатылды. Бүгінде DND 419 жасқа қатысты дәлел ретінде мойындалса да, азаматтықты растамайды. Кем дегенде екі канадалық азамат DND 419 туу туралы куәліктеріне сүйене отырып, Канада паспортын алудан бас тартылған.

Қытай

Бір бала саясатының салдарынан шамамен 8 миллион адам, көбінесе әйелдер, "Хейхайзи" деп аталады, олардың тууы тіркелмеген. Оларға мектепке баруға немесе қоғамдық өмірге қатысуға рұқсат етілмейді. Қытай Халық Республикасы алғашқы медициналық туу туралы куәлікті 1996 жылдың 1 қаңтарында шығарды. Осы күнге дейін туған адамдар өздерінің хоукуы мен басқа да қолдау құжаттарын ұсыну арқылы қытай нотариусынан туу туралы куәлікті ала алады. Нотариус содан кейін аталған құжаттамадағы мәліметтерге сүйене отырып, нотариалды туу туралы куәлік береді. Бұл нотариалды куәлік көші-қон мақсатында қолданылуы мүмкін. Бесінші буын медициналық туу туралы куәлік 2014 жылдың 1 қаңтарында бүкіл ел бойынша қабылданды. Дегенмен, Қытай әлемдік деңгейде салыстыруға болатын деректері жоқ елдердің қатарында, бұл жалпыға бірдей тууды тіркеудегі жаһандық және аймақтық прогресті бағалауды көздейтін зерттеушілерге қиындық туғызады. Куба азаматтарының шетелде туған балаларының тууы туралы мәліметтер Кубаның шетелдегі миссиясы арқылы Кубаның азаматтық тіркеліміне тіркелуі мүмкін. Бұл – туу туралы куәліктің көшірмесі. Кубадан тыс жерде тұратын адамдар үшін кубалық өмірлік деректерді алудың қиындығы, тіпті Кубаның шетелдегі миссиялары осы қызметтерді ұсынуға уәкілеттік алған жағдайда да, Массачусетс штатындағы "Cuba City Hall" сияқты жеке қызметтер оларды алуға көмектеседі, яғни Куба азаматтық тіркелімінен куәлікке өтініш жасайды. Бұл қызметтердің бағасы жоғары деп есептеледі.

Чехия

Чехия Республикасы азаматтығына және туған жеріне қарамастан, адамдардың туу, өлім сияқты маңызды азаматтық жағдайларын тіркеуді жүзеге асырады. Чехия Республикасының әрбір азаматы шетелде туған болса, тууын міндетті түрде тіркеуі керек, нәтижесінде шетелде туған адамға екі туу туралы куәлік беріледі. Чехия Республикасы кейбір жағдайларда шетел азаматтарын да тіркейді. Тууды тіркеумен айналысатын мекемені халық арасында "матрика" деп атайды.

Франция

Францияда азаматтық тіркеулер 1539 жылғы Виллер-Котре жарлығынан бастап міндетті болды, онда король Франциск I-нің бұйрығымен приходтар крещение, неке және жерлеу рәсімдерін тіркеуге міндеттелді. 1667 жылы приходтарға деректердің жоғалуын болдырмау үшін екі түрлі жерде екі тізілімді сақтау тапсырылды. 1787 жылы Людовик XVI яһудилер мен протестанттарға өз тіркеулерін жүргізуге рұқсат берді. 1792 жылы тізілімдер толық секуляризацияланды (туыс, азаматтық неке және қайтыс болған жағдайлар тиісінше крещение, діни неке және жерлеуді алмастырды, ал тіркеуді дін қызметкерінің орнына ресми тұлға жүргізді), ал Азаматтық кодекс 1804 жылы міндетті туу туралы куәлікті енгізді (34, 38, 39 және 57-баптарында). Бұл құжат 1897 жылдан бастап неке қию кезінде, 1939 жылдан бастап ажырысу кезінде, 1945 жылдан бастап қайтыс болу кезінде және 2006 жылдан бастап азаматтық одаққа тіркелу кезінде толтырылуы тиіс. Осы оқиғалардың барлығы туралы мәліметтер куәлікке қосымша жазылады.

Гонконг

Гонконгтағы жүйе Англия мен Уэльстегідей, онда үкімет туу тізімін сақтайды, ал туу туралы куәлік – туу тізіліміне енгізілген жазбаның расталған көшірмесі болып табылады. Қазіргі уақытта Иммиграциялық департамент ресми тууды тіркеуші орган болып табылады. Барлық ата-аналар 42 күн ішінде балаларының тууын тіркеуі тиіс. 1997 жылдың 1 шілдесінен 2008 жылдың 27 сәуіріне дейін берілген туу туралы куәліктерде баланың Гонконгтағы тұрақты тұрғын статусы туған кезде белгіленгені немесе белгіленбегені көрсетілген. Аталған күннен кейін берілген туу туралы куәліктерде осы мәртебе Иммиграциялық жарғының қай нормасы бойынша белгіленгені жазылады.

Үндістан

Дәстүр бойынша, Үндістанда тууды тіркеу нашар жүргізілді. Ресми мақсаттар үшін, Үндістанда туылғандығы туралы куәліктің орнына басқа да құжаттар қабылданады, мысалы, мектеп бітіру туралы куәлік. Паспорт арқылы туу туралы куәлік алу мүмкіндігі де бар. 1969 жылдан бері заң бойынша, «Туу және өлімді тіркеу» заңының талаптарына сәйкес, тууды тіркеу міндетті. Туу туралы куәліктер Үндістан Үкіметі немесе тиісті муниципалитеттермен беріледі. Нақты ережелер штатқа, аймаққа және муниципалитетке қарай өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, Делиде, аурухана немесе мекеме 21 күн ішінде туғандықты тіркеуге міндетті, ал егер бала үйде туса, отбасы мүшесі тіркеуді жүргізуі керек. Тіркеуден кейін, тиісті органға өтініш беру арқылы туу туралы куәлік алуға болады. Арнайы ережелер бойынша асырап алынған балаларға және құжаттары жоқ жетім балаларға да куәліктер беріледі. Шетелде туған балаларды да тіркеуге болады.

Индонезия

Қазіргі кезде тууды тіркеуді реттейтін заң – 2006 жылғы №23 «Азаматтық хал актілерін тіркеу туралы» заң (ҚР №23 Tahun 2006 tentang Administrasi Kependudukan), ол 2013 жылғы №24 «2006 жылғы №23 заңға түзетулер енгізу туралы» заңмен өзгертілген.

Индонезиядан тыс жерлерде туғандар

Заңның 29-тарауына сәйкес, шетелде туған Индонезия азаматтары Индонезияға оралған кезде шетелдік туу туралы куәлікті пайдаланып, жергілікті азаматтық тіркеу органында туғандығын тіркеуге және «Шетелде туу туралы есеп» (Tanda Bukti Laporan Kelahiran) алуға міндетті. Егер олар азаматтығы жоқ адамдардың тууын тіркемейтін мемлекетте туған болса, оларға Индонезияның шетелдегі тиісті өкілдігі стандартты туу туралы куәлік беріледі.

Иран

Шенаснама (شناسنامه) немесе туу туралы куәлік Азаматтық тіркеу жөніндегі ұлттық ұйымнан беріледі. Онда нәрестенің аты-жөні, туған жері мен күні, жынысы, ата-анасы туралы мәліметтер, оның ішінде олардың аты-жөні мен тұратын жері, сондай-ақ "тіркеу құжаттары (куәгердің немесе дәрігердің анықтамасы) қамтылады. 2015 жылы жаңа үлгі енгізілді. Көшірме алуға болатын адамдарға жаңа туған сәбилер, атын өзгертушілер, туу туралы бастапқы куәлігін жоғалтқандар және 2001 жылға дейін туған, 15 жасқа толған және суретін қосу үшін куәлігін алмастыру қажет болғандар жатады. Жаңа куәлікке үміткерлер ескі куәлігін көрсетуі керек.

Жапония

Жапонияда үй тіркеу құжаты (jp: 戸籍, koseki) әдетте туу туралы куәліктің орнына қолданылады. Косеки жапондық азаматтықты растайтын құжат болғандықтан, оны тек жапон азаматтары ғана иелене алады. Жапонияда туған кез келген адам, соның ішінде жапон емес ата-аналардан туған балалар да, Жазбаша хабарламадағы мәліметтер туралы куәлікті (jp: 出生届記載事項証明書, shusshō todoke kisai jikō shōmeisho) алуға құқылы. Бұл куәлікті туу туралы хабарланған қаланың, ауданның немесе кенттік әкімшілігінен алуға болады және ол туу туралы куәлікпен теңестіріледі. Бұл туу туралы хабарламаны қабылдау туралы куәліктен (jp: 出生届受理証明書, shusshō todoke juri shōmeisho) ерекшеленеді, ол, Токиодағы Австралия елшілігінің мәлімдемесіне сәйкес, тек тууды тіркеу туралы түбіртек ретінде қызмет етеді. Жапонияда жапон емес ата-аналардан туған балалардың туу тіркемелері тұрақты сақталмайды; әдетте, олар тіркелген күнінен бастап он жыл сақталады, бірақ бұл мерзім қалалардың, аудандардың және кенттік әкімшіліктердің арасында өзгеруі мүмкін.

Малайзия

Малайзияда Ұлттық тіркеу департаменті (Jabatan Pendaftaran Negara) тууды тіркеу және туу туралы куәліктерді (sijil kelahiran) беруге жауапты. 2011 жылы департамент туу туралы куәліктерді түрлі түстермен белгілеуді бастады. Осыдан бастап, туғанда азаматтық алғандар ақшыл жасыл түсті туу туралы куәлік алады, ал туғанда Малайзия азаматтығын алмайтындарға қызыл түсті куәлік беріледі. Сол кездегі директор Датин Джария Мохд Саид «Бұл шетелдік ата-аналар арасындағы олардың балалары ақшыл жасыл куәлікке ие болғандықтан автоматты түрде малайзиялықтар болады деген бұрыс түсінікке жол бермейді» деген пікірін білдірді. Малайзиядағы туу туралы куәліктер шығарылған кезде ламинатталғандықтан, көптеген елдердегідей ламинатталмаған құжат талабына ерекшелік жасалады (мысалы, Ұлыбританияда паспорт алу үшін).

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда туу туралы куәліктерді беруге Ішкі істер департаменті жауапты. Тарихи туылғандардың куәліктерімен қоса, кейбір тарихи жазбалар "Туғандар, қайтыс болғандар және некеге тұрғандар туралы тарихи жазбалар" веб-сайтында іздеуге болатын онлайн форматта қолжетімді. Қолжетімді жазбалар кем дегенде жүз жыл бұрын тіркелген тууларға қатысты. 2006 жылдың 1 қаңтарынан кейін туғандар туралы азаматтық ақпарат Жаңа Зеландияның туу туралы куәліктерінде көрсетіледі, себебі осы кезде ел jus soli қағидасын ресми түрде тоқтатты.

Нигерия

Нигериядағы туу туралы куәлік – туған күні, орналасқан жері (қала, L.G.A және штат) және ата-анасының мәліметтерін қамтитын құжат. Оны әрбір балаға Ұлттық халық комиссиясы (ҰХК) береді, әдетте бала туған ауруханада беріледі және ол әрбір адам үшін міндетті. 1992 жылы құрылған Ұлттық халық комиссиясы (ҰХК) – елде туғандарды тіркеу және куәлік беруге жауапты жалғыз орган. Туған кезде куәлік алмай қалғандар 18 жасқа толғанға дейін куәлік алуға өтініш бере алады. Дегенмен, туу туралы куәлік тек 18 жасқа дейінгі адамдарға ғана беріледі. 18 жастан асқан адамдарға «Жас туралы мәлімдеме» беріледі. Қазір Нигерияда болсаңыз да, «Жас туралы мәлімдеме» жеткілікті құжат емес болғандықтан, ҰХК берген растау хат ұсыну қажет. Растау хат – «Жас туралы мәлімдеме» куәлігіне қосымша ретінде берілетін жазбаша құжат. Алайда, заңдық күші және әсері жағынан туу туралы куәліктің растауы туу туралы куәлікке тең. ҰХК заңында 1992 жылдан кейін туған адамдар ғана туу туралы куәлікке өтініш беруге құқылы екендігі айтылған, өйткені ҰХК сол жылы құрылған. Сондай-ақ, туған кезде немесе туғаннан кейін 60 күн ішінде берілген туу туралы куәлік тегін, ал кейін берілген жағдайда төлем қажет. Көбінесе, бұл құжат басқа мемлекеттік органдарға қызмет немесе жәрдемақы алу үшін негізгі талап ретінде қажет болады.

Ресей

Бұрын ресейлік туу туралы куәліктер ішкі паспорт сияқты кітапша түрінде берілетін болған. Бүгінде олар нөмірленген және су таңбасы бар А4 форматындағы қауіпсіздік қағазында шығарылады. Әдетте, олар тек орыс тілінде беріледі; бірақ, егер туу Ресейдің федерациялық құрамындағы республиканың бірінде тіркелген болса, туу туралы куәлік екі тілде (орыс және аталған республиканың мемлекеттік тілі) болуы мүмкін.

Туу куәлігін толтыру

Ресейлік туу туралы куәлік машинамен теріліп немесе қолмен жазылып толтырылуы мүмкін. Одан кейін, куәлікті шығарған мемлекеттік органның (жергілікті азаматтық хал актілерін тіркеу бөлімі немесе Ресейдің шетелдегі консулдығы) уәкілетті лауазым иесі қол қойып, мөрмен бекітеді. Көбінесе ата-ананың ұлттық тегі туралы мәлімет жазылмайды, бірақ талап бойынша жазылуы мүмкін.

Туу куәлігін алу

Ресейлік туу туралы куәлікті куәлікте көрсетілген адам, егер ол толық жасқа келген болса, оның ата-анасы, егер олардың ата-аналық құқықтары сақталған болса, сондай-ақ оның қамқорлары мен/немесе күтушілері сұрап ала алады. Егер куәлік жоғалған жағдайда, бастапқы құжатты шығарған мемлекеттік орган өтініш бойынша дубликат береді.

Сингапур

Сингапурда иммиграция және шекараны бақылау басқармасы тууды тіркеуші орган болып табылады. Елде туған барлық балалар ата-аналары немесе уәкілетті өкілдері арқылы белгіленген тууды тіркеу орталығында тіркелуі тиіс. Тууды тіркегеннен кейін туу туралы куәлік беріледі, ал туу туралы куәлікке келесі кез келген сұраныс бойынша туу тізілімінен алынған куәлік беріледі. ICA туу туралы куәліктерге азаматтық туралы ақпарат қосады; Сингапур азаматтығына құқығы жоқ баланың туу туралы куәлігінде «Бұл бала туған кезде Сингапур азаматы емес» деген жазба болады. Ал Сингапур азаматтығына құқығы бар баланың куәлігінде «Бұл бала туған кезде Сингапур азаматы» деп жазылады. Сингапурдың туу туралы куәліктері шығарылған кезде ламинатталған, бұл көптеген шетелдік елдердегі ламинатталмаған құжат талабынан ерекшеленеді (мысалы, Ұлыбританияда төлқұжат алуға өтініш берген кезде). Бұл практика 1967 жылдың 1 қаңтарынан бастап енгізілді.

Сомали

Сомалиде көп бала туу тіркелмейді, себебі елде көшпелі халық көп. 1991 жылға дейін Сиад Барре үкіметі қалалық жерлерде болған оқиғалар үшін туу куәліктерін (сомали: shahaadada dhalashada немесе warqadda dhalashada) шығарған. Аталған үкімет құлағаннан кейін Сомалиде туғандарды тіркеу жүйесі тоқтатылды. 2014 жылдың қаңтарынан бастап Нидерланд Сыртқы істер министрлігі Сомалидің қайтадан туу куәліктерін беруді бастағанын хабарлады, негізінен Сомали азаматтарының жаңа Сомали паспортын алуы үшін. Могадишуде бұл функция Могадишу қаласының мэрі арқылы жүзеге асырылады. Сомалидің автономиялық аймақтары, мысалы, Джубаланд, Пунтланд және Сомалиленд, өздерінің құзыреті шегінде туғандар үшін жеке, жұмыс істейтін тууды тіркеу жүйелеріне ие. Сомалилендте туу куәлігі тек ауруханада туған сәбилерге беріледі. Үйде туған балалар Харгейсадағы Сомалиленд Дін істері министрлігіне жасалған мәлімдеме арқылы тіркеледі.

Сирия

Сирияда баланың тууы әкесінің жауапкершілігінде болады. Ағымдағы азамат соғысы салдарынан көптеген балалардың тууы тіркелмеген.

Оңтүстік Корея

Кореяда туу туралы куәлік шығарылмайды. Шетелдік елшілік туу туралы куәлік сұрағанда, кореялықтар туған жері, туған күні сияқты ақпараттары бар негізгі куәлік пен ата-аналарының жеке сәйкестік нөмірі мен аты-жөні көрсетілген отбасылық байланыс куәлігін ұсынады.

Англия мен Уэльс

Англия мен Уэльсте "тууы туралы куәлік" деген термин туылғандар тізіліміндегі жазбаның расталған көшірмесін белгілеу үшін қолданылады. Англия мен Уэльсте туу, неке және қайтыс жағдайларын азаматтық тіркеу 1837 жылдың 1 шілдесінде басталды. 1874 жылғы Туу және қайтыс жағдайларын тіркеу заңы қабылданғаннан кейін, 1875 жылға дейін тууды тіркеу міндетті емес болды, бұл заң туған кезде қатысқан адамдарға тууды тіркеу жауапкершілігін жүктеді. Туу тіркелген кезде, мәліметтер туған ауданның жергілікті тіркеу кеңсесіндегі тізім кітабына енгізіліп, жергілікті тіркеу кеңсесінде тұрақты түрде сақталады. Туылғандар тізіліміндегі әрбір жазбаның көшірмесі Бас тіркеу кеңсесіне (GRO) жіберіледі.

1837 жылға дейінгі тууы мен шомылдыру рәсімінің жазбалары

Үкіметтік тіркеу жүйесі құрылғанға дейін, туу және/немесе крещение (сондай-ақ неке және өлім немесе жерлеу) туралы мәліметтер Англия шіркеуінің немесе басқа әртүрлі шіркеулердің тізілімдерінде тіркелген оқиғаларға байланысты болды. Барлық шіркеулер мұндай тізілімдерді немесе олардың барлық түрлерін жүргізбеген. Мұндай тізілімдердің көшірмелерін Бас тіркеу кеңсесі бермейді, бірақ оларды осы шіркеулерден немесе жергілікті немесе ұлттық архивтен алуға болады, олар әдетте қазір тізілімдерді түпнұсқа немесе көшірме түрінде сақтайды.

Англия мен Уэльстегі куәландырылған көшірмелердің түрлері

Ұзын нысандағы куәліктер – бұл туу тізіліміндегі бастапқы жазбаның көшірмесі, барлық тіркелген мәліметтерді қамтиды. Ақпаратқа баланың аты, жынысы, туған күні мен жері, ата-анасының аты, туған жері және кәсібі кіреді. 1969 жылдың 1 сәуіріне дейін тіркелген туу туралы куәліктерде ата-ананың туған жері көрсетілмейді, ал 1984 жылға дейінгі куәліктерде анасының кәсібі көрсетілмейді. Қысқа нысандағы куәліктерде баланың толық аты, жынысы, туған күні мен жері көрсетіледі. Олар ата-ана туралы ешқандай мәлімет бермейді; сондықтан олар туыстылықты дәлелдей алмайды. Заң бойынша, бастапқы тіркеулер индекстегі жазбаны анықтаған және белгіленген төлемді жасаған кез келген адамға куәландырылған көшірме түрінде беруге міндетті. Оларды тіркелген пайдаланушылар Бас тіркеу кеңсесінің куәліктерді тапсыру қызметінен, немесе Бас тіркеу кеңсесінен пошта арқылы немесе телефон арқылы, немесе жергілікті тіркеушілерден жеке тапсырыс беру арқылы алуға болады. Егер баланың тууы соңғы 50 жыл ішінде тіркелген болса, куәлік беру үшін толыққанды ақпарат қажет. Бас тіркеу кеңсесі туу туралы куәліктерді беру үшін бірнеше тізілімдерді пайдаланады: тірі туылғандардың тізілімі, өлі туылғандардың тізілімі, тастап кетілген балалардың тізілімі, асырап алынған балалардың тізілімі, ата-аналық бұйрықтар тізілімі және жынысты тану тізілімі (жынысты тану куәлігінің иелері үшін). Бас тіркеу кеңсесі сондай-ақ Ұлыбританияда тіркелген ұшақтар мен кемелерде туған балаларға және Ұлыбритания Қарулы Күштерінің тәуелді адамдарының тууына қатысты туу куәліктерін береді. Бұл өкілеттік Кеме тіркелімі және теңізшілер тізілімі арқылы, Ұлыбритания туын алып жүрген кемелерде туған балаларды тіркеу үшін Теңіз және жағалау күзет агенттігі, және Ұлыбритания туын алып жүрген ұшақтарда туған балаларды тіркеу үшін Азаматтық авиация органы арқылы Ведомствоға берілген.

Басқа жағдайлар

Консулдықта тууды тіркеу шетелде туған кезде британдық азаматтыққа құқығы бар адамдарға қолжетімді. Бұл әсіресе, егер тиісті юрисдикция бірнеше азаматтықты немесе заңды емес баланың тууын тіркеуге рұқсат бермесе, көмектеседі. 1983 жылға дейін мұндай тіркеулер британдық азаматтықты растау үшін ғана қабылданды. Сыртқы істер, Ұлтаралық қатынастар және даму басқармасының реформалық бұйрығына сәйкес, 1983 жылдың 1 қаңтарынан кейін туған балаларға берілген жаңа консулдық туу тіркеулері және 2014 жылдың 1 қаңтарынан бастап осы күнге дейін туған адамдарға қайта берілген куәліктер енді британдық азаматтықты жеке растау ретінде қабылданбайды. Сонымен қатар, 1957 жылғы «Тууды, өлімді және некелерді тіркеу (ерекше ережелер)» заңы бойынша (шетелдегі Ұлыбритания қарулы күштерінің базаларында тіркелген) берілген туу туралы куәліктер де тек азаматтық мәртебесін растау ретінде танылмайды. Мұндай жағдайда баланың тууы туған жердегі жергілікті билік органдарымен тіркелуі керек, ал ата-аналары азаматтығын растау үшін шетелдік куәлік алуы тиіс.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та туу туралы куәліктерді беру штаттың, федералды округтің, аумақтың немесе бұрынғы туған жер аумағының маңызды статистика агенттігінің немесе оған теңдес мекеменің құзыретіне жатады. АҚШ-та туған адам әдетте туған кезден бастап азаматтыққа ие болады (Америкалық Самоада – азамат емес ұлттыққа ие болады), сондықтан АҚШ-тың туу туралы куәлігі АҚШ азаматтығының немесе азамат емес ұлттығының куәлігі ретінде қызмет етеді. Сондықтан АҚШ төлқұжатын алу үшін АҚШ-тың туу туралы куәліктері федералды үкіметке ұсынылады. АҚШ Мемлекеттік департаменті АҚШ азаматтарынан немесе азамат емес ұлттықтардан (сондай-ақ азаматтыққа немесе азамат емес ұлттыққа ие болуға құқылы) туған балалар үшін, оның ішінде шетелдегі әскери базаларда туған балалар үшін де, шетелде туу туралы консулдық есепті (техникалық түрде тууды растамайтын, бірақ көбінесе туу туралы куәліктің орнына қолданылатын) береді. Бала туған кезде куәлік алмаған жағдайда, ол 18 жасқа толғанға дейін кез келген уақытта оны алуға өтініш бере алады. Шетелде туған АҚШ азаматтары өздерінің азаматтық мәртебесін растау үшін USCIS азаматтығын куәландыратын сертификат ала алады. Федералды және штаттық үкіметтер дәстүрлі түрде маңызды статистиканы жақсарту мақсатында белгілі бір деңгейде ынтымақтасады. 1900 жылдан 1946 жылға дейін АҚШ Халық санағы бюросы стандартты туу туралы куәліктерді әзірледі, ұлттық деңгейде маңызды статистиканы жинады және маңызды статистиканың дәлдігін жақсартуға ұмтылды. 1946 жылы бұл жауапкершілік АҚШ-тың Халық денсаулығы қызметіне жүктелді. Ұлыбританиядағы барлық тууды "тіркеулерге" тіркеу жүйесінен айырмашылығы, штаттар әрбір туған бала үшін жеке құжатты толтырады. АҚШ Ұлттық денсаулық сақтау статистикасы орталығы штаттарға тууды тіркеу үшін ұсынылатын стандартты нысандарды әзірлейді. Алайда, штаттар өздерінің нысандарын жасауға құқылы. Осының салдарынан туу туралы куәлік нысандарының сыртқы түрі мен ақпараттық мазмұны штаттар бойынша біркелкі емес. Бұл нысандарды босанған кездегі медперсонал немесе аурухана әкімшісі толтырады, содан кейін олар жергілікті немесе штаттық тіркеушіге жіберіледі, ол деректерді сақтайды және сұраған жағдайда куәландырылған көшірмелерді ұсынады.

Қысқа формадағы туу туралы куәліктер және оларды қабылдау

АҚШ паспортына өтініш берген жағдайда, барлық заңды түрде мемлекеттік органдармен берілген туу туралы куәліктер қабылданбайды: Сертификатталған туу туралы куәлікте тіркеушінің көтерілген, бедерлі, басылған немесе көп түсті мөрі, тіркеушінің қолы және куәлік тіркеу кеңсесіне берілген күні болуы керек, ол сіздің туған күніңізден бастап 1 жыл ішінде болуы тиіс. Назар аударыңыз, кейбір қысқартылған (түйіндеме) туу туралы куәліктер паспорт мақсаты үшін қабылдалмауы мүмкін. 2009 жылдың 10 маусымынан бастап барлық туу туралы куәліктерде өтініш берушінің ата-анасының толық аты-жөні көрсетілуі керек. АҚШ Мемлекеттік департаменті Техас және Калифорния штаттарынан алынған қысқартылған куәліктерге ерекше назар аударды. Техас пен Мексика арасындағы шекара аймағында акушерлік тіркеуде алаяқтыққа қатысты көптеген хабарламалар түсті, сондай-ақ Техас штатының анықтамалық нысанында тудыруға көмектескен адамның аты-жөні мен лауазымы көрсетілмейді. Калифорния штатының туу туралы анықтамасында бедерлі мөр болмаған, ол қауіпсіз құжат деп есептелмейді және 2001 жылдан бері Калифорнияда шығарылмайды.

Туған күнін еске түсіретін куәліктер

АҚШ-тағы көптеген ауруханалар жаңа туған сәбидің іздерін қосатын естелік туу туралы куәлік шығарады. Дегенмен, мұндай туу туралы куәліктер жас немесе азаматтық куәлігі ретінде заңды күшіне енбейді және паспорт алуға берілген өтініштерді қарастыру кезінде Консулдық істер бюросы оларды жиі қабылдамайды. Көптеген американдықтар осы естелік жазбаларды ресми туу куәлігі деп ойлайды, бірақ шындығында олардың құқықтық мәні шамалы.

Бала асырап алғаннан кейінгі туу туралы куәліктер

Америка Құрама Штаттарында бала асырап алу туралы шешім қабылданған кезде, көптеген штаттар мен Колумбия округі туу туралы куәліктің түпнұсқасын жабық қылып қояды. Оның орнына, асырап алынған баланың жаңа аты және асырап алушы ата-аналары тізілген, асырап алушы ата-ананың туған баласы болғандай көрсетілген, жаңа немесе түзетілген туу туралы куәлік беріледі. Он штаттың асырап алынған адамдары еңбекке қабілетті болған кезде туу туралы куәліктің түпнұсқасының көшірмесін алуға толық құқықтары бар: Алабама, Аляска, Колорадо, Коннектикут, Канзас, Мэн, Нью-Гэмпшир, Нью-Йорк, Орегон және Род-Айленд. Қалған штаттар мен Колумбия округінде туу туралы куәліктің түпнұсқасының көшірмесін алу үшін сот шешімі қажет немесе биологиялық ата-ананың рұқсаты сияқты басқа да шектеулер болуы мүмкін, сондай-ақ биологиялық ата-ананың сұрауы бойынша ақпараттың жасырылуы да мүмкін. Шетелде туған, халықаралық асырап алу арқылы алынған балалар үшін АҚШ-тың сот юрисдикциялары баланың тууы мен АҚШ-тың асырап алған ата-аналарымен заңды байланысын растайтын шетелдік туу туралы куәлік беруі мүмкін. Алайда, бұл куәліктер АҚШ азаматтығын растамайды және азаматтықты растау үшін басқа құжаттармен бірге ұсынылуы керек, мысалы, азаматтық куәлігі, АҚШ паспорты немесе натурализация куәлігі.

Шетелде туған азаматтардың тууы туралы консулдық есептер

1990 жылға дейін Департаменттің паспорттық қызмет бөлімінің өмірлік деректер бөлімі шетелде туған американдықтардың тууын куәландыруға жауапты болды және FS 545 нысанын шығарды, ол ресми түрде Америка Құрама Штаттарының азаматының шетелде тууы туралы куәлік деп танылды. 1990 жылы департамент саясатын өзгертіп, олар шығарған есептің жергілікті органдар берген туу туралы куәліктің қосымша ғана екенін, оны алмастырмайтынын нақтылады; алайда, бұл есеп АҚШ азаматтығының немесе азамат емес ұлттығының туған кезде алғашқы құжаттық дәлелі болып табылады. Департамент туу туралы куәліктерді беру функциясы жергілікті статистика органдарының құзырында екенін және консулдық қызметкерлерге жүктеле алмайтынын мәлімдейді. Департаменттің бұл ұстанымына қарамастан, консулдық туу туралы есеп кейбір адамдар үшін мемлекеттік тіркелген жалғыз туу туралы құжат болып табылады. Мысалы, Германиядағы АҚШ Қарулі күштерінің базасында туған балалардың тууы жергілікті неміс тіркеушісінде емес, тек Мемлекеттік департаментте тіркеледі. Олар неміс туу туралы куәлік ала алмайтындықтан, олардың CRBA (шетелде туған азамат туралы есеп) де-факто туу куәлігі болып саналады. 1990 жылдан 2010 жылдың желтоқсанына дейін департамент DS 1350 нысанын, ресми түрде АҚШ азаматының тууы туралы есептің куәлігі деп аталатын; сондай-ақ FS 240 нысанын, ресми түрде АҚШ азаматының шетелде тууы туралы консулдық есеп деп аталатын шығарды. 2011 жылдың қаңтарынан бастап Мемлекеттік департамент тек FS 240 нысанын ғана шығаруда.

Дау

АҚШ сияқты елдерде нәсілдік сегрегацияны күшпен жүзеге асыру, ақ үстемдік саясаты, жергілікті халықтарды жоқ етудің бір бөлігі ретінде, сондай-ақ жергілікті халықтардың жеке басын және жерлерін бөлу үшін туу туралы куәліктерді пайдаланудың тарихы Джим Кроу дәуірінде және 1924 жылғы «Нәсілдік тазалық» заңында көрініс тапқан. Әсіресе, бастапқы туу туралы куәлікті өзгерту, оның орнына асырап алушы ата-аналардың ақпаратын «биологиялық» ата-аналардың мәліметтері ретінде қою және түпнұсқа құжатты жабық қылу сияқты бала асырап алу заңнамасының тарихынан туындаған мәселелер соңғы кезде көптеген пікірталастарға ұласқан. Гендерлік идентиттікті бекіту үшін туу туралы куәліктерді қолдану трансгендерлердің құқықтарына қатысты да назар аударуда.