Кіріспе
Ирландиялық генерал және саясаткер (1726 жылы қайтыс болды) генерал-лейтенант Уильям Кадоган, 1-ші граф Кадоган (шамамен 1671 – 1726) – британдық армия офицері. Ол 1689 жылы Ирландиядағы Вильям соғысында әскери қызметін бастап, 1715 жылғы Якобыт көтерілісін басумен аяқтады. Марлборо герцогының жақын серігі және сенімді адамы болған ол, сонымен қатар 1705 жылдан 1716 жылға дейін Англия және Ұлыбритания парламенттерінде отырған дипломат және виг саясаткері еді, ол барон Кадоган титулымен жұртшылыққа көтерілді. Ганноверлік мұрагерліктің белсенді қолдаушысы, ол 1715 жылғы Якобыт көтерілісін басуға қатысып, 1722 жылы Марлбороның орнын басып, артиллерия бас директоры және жоғары әскери қолбасшы болды.
Lieutenant General William Cadogan, 1st Earl Cadogan (c. 1671 1726) was an Irish born British Army officer. He began his active military service during the Williamite War in Ireland in 1689 and ended it with the suppression of the 1715 Jacobite Rebellion. A close associate and confidant of the Duke of Marlborough, he was also a diplomat and Whig politician who sat in the English and British Houses of Commons from 1705 until 1716, when he was raised to the peerage as Baron Cadogan. A strong supporter of the Hanoverian Succession, he took part in the suppression of the 1715 Jacobite Rebellion and succeeded Marlborough in 1722 as Master General of the Ordnance and senior army commander.
Ерте өмір
Кадоган 1671 жыл шамасында Ирландияда, барристер Генри Кадоган мен оның әйелі Бриджит Уоллердің ұлы болып дүниеге келді. Бриджит Уоллер корольді өлтірген сэр Хардресс Уоллердің қызы еді. Оның отбасы – Уэльс тегінен таралған ирланд протестанттары. Уильямның әкесі Уильям Кадоган Оливер Кромвельдің Жаңа армиясында офицер болып қызмет еткен. Ол бес баланың бірі болды: екі бауыры – Амбрози мен Чарльз, және екі қарындасы – жасынан қайтыс болған Франсис пен 1-ші баронет сэр Томас Прендергастқа үйленген Пенелопа. Отбасы Мет графтығындағы Лискартон имелігіне ие болды. Оның әкесі графтықтың жоғары шерифі қызметін атқарды, сондай-ақ Лимерик графтығында мүлікке ие болды. Он жасында оны Англияға білім алуға жіберді, сол кезде Ричард Бусби басқарған Вестминстер мектебінде оқыды. Уильямның әкесі оның өзі сияқты заңгер болуын қалағандықтан, 1687 жылдың наурыз айында оны Дублин Тринити колледжіне студент ретінде қабылдады. Осы кезде ол бойжеткен, денесі күшті жас жігітке айналды.
Ирландиядағы соғыс
Алайда, оның оқуының ортасында Англияда Даңқты революция болды, онда протестант Вильгельм Оранский католик Джеймс II-ден тақты тартып алды. Ирландияда басым көпшілігі католик болған ирландтық армия Джеймске адал болды, ал протестанттар Вильгельмге қолдау көрсетті. Ольстердегі протестанттар Солтүстік армиясын құрды, және Уильям Кадоган оған драгун корнеті болып қабылданды. 1689 жылы ол Джекобиттердің ирландтық армиясына қарсы тұрған Эннискилленді қорғауға қатысты, Дерримен бірге ол екі ғана орын болды. Перси Кирк басқарған үлкен әскери экспедиция Дерри мен Эннискилленді азат еткеннен кейін Кадоган Ирландия соғысының соңына дейін Вильгельмнің әскерлерімен бірге қызмет етті. Ол 1689 жылдың күзінде Дундалк лагерінде болды, сол кезде армия аурудан ауыр қаза тапты. Келесі жылы ол Бойн шайқасына қатысты, онда Вильгельм III жеке басқарып, Якобиттерді жеңіске жеткізіп, Дублиннің басып алынуына себеп болды. Сол жылы ол Коркты қоршауға қатысты, онда ол алғаш рет Марлборомен, кейіннен графпен бірге қызмет етті. Осы оқиға кезінде Кадоган, әлі жас офицер болса да, өзінің іс-әрекетімен болашақ командирінің назарын аударды. 1691 жылы Лимерик қоршауындағы шешуші жеңістен кейін ол заң оқуын жалғастырудың орнына кәсіби әскери болуға шешім қабылдап, үш жыл бойы Ирландияда қызметін жалғастырды. 1694 жылы ол Францияға қарсы тоғыз жылдық соғыстың бір бөлігі ретінде Фландрияда орналасқан Эрль полкінің капитандық шеніне қол жеткізді. 1695 жылы ол Ұлы Одақтың маңызды жеңісі болған Намур қоршауына қатысты. Рисвик бейбіт шартынан кейін ол Ирландияға оралды, онда 1698 жылы Иннискиллинг драгундарының майоры болды.
Тағайындау
1701 жылдың маусым айында Кадоган Марлбороның Төмен елдердегі британдық контингентке басшылық етуге тағайындалғаннан кейін генерал-квартирмейстер болып тағайындалды. Марлборо Кадоганның әкімшілік шеберлігіне, батылдығына және он жыл бұрынғы Корк қамалына тәнті болды. Ол Кадоганды тәжірибелі офицерлердің үстінен полковник шындығына көтерді. 1701 жылдың шілдесінде ол Марлборо мен король Уильямды Голландияға сүйреп апарды. Британия әлі ресми түрде соғысқа қатыспаған, бірақ әскери дайындықтар жүріп жатты. Ол бұл кезде француз тілін меңгергеннен кейін голланд тілін үйренді. Амстердамда болғанда нидерланд мұрагері Маргаретта Мунтерге ғашық болды. Ол екі жылдан кейін оған үйленді. 1702 жылы Анн патшайымы таққа отырғаннан кейін соғыс басталды. Кадоган Марлбороның штаб бастығы болып тағайындалды, көп ұзамай генералдың інісі Чарльз Черчилль, әскери хатшы Адам де Кардоннель және артиллерия командирі полковник Холкрофт Блад сияқты жақын адамдарының қатарында сенімді тұлғаға айналды. Ол сондай-ақ голланд саяси өкілі Антония Хайнсиуспен де жұмыс істеді. Кадоган логистика мен әкімшілік саласындағы қабілетін тез көрсетті. Ол ірі барлау операцияларын басқаруға да үлкерді. 1704 жылдың басында маңызды құжаттарды алып Англияға қайтып келе жатқанда, оның кемесіне француз капері шабуыл жасады. Құпия қағаздарының қолға түсуінен қорқып, оларды теңізге лақтырып жіберді. Бірақ кеме қауіпсіздікке жетіп, портына аман-есен кірді. Лондонда ол Анн патшайымымен кездесті.
Бленхайм
1704 жылғы науқан кезінде ол Марлбороның испандық Нидерландтардан Дунайға жасаған жорылысының шындығын білген санаулы адамдардың бірі болды және Дунайға жасалған жорылды ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Ол: "Бұл жорыл маған тамақ ішуге де, ұйықтауға да дем тигізбеді", - деп жазды. Ол Шелленберг және Бленхайм шайқастарында күресті. Одан кейін көп ұзамай ол бригадир-генерал дәрежесіне көтеріліп, Марлбороның штаб бастығы болды.
Рамиллийлер
Ол армияның барлау бөлімін басқарды, ол Рамилли таңында француз армиясын анықтады және шайқас кезінде Марлбороның аға хабаршысы болды. Ол Оркнейдің британдық жаяу әскерін француздың оң фланкіна жасаған алдау шабуылынан шақырып, Рамилли маңындағы француз орталығына шабуыл жасауға бұйырды. 1706 жылдың тамызында Кадоган жаудың орналасқан жерін барлау кезінде тұтқындалып, Турнеге әкелінді. Марлборо оның жоғалып кеткенін естігенде қатты алаңдап, "Оның тағдырын білгенше тыныш бола алмаймын" деді. Екі күн ішінде Рамиллиде тұтқындалған француз генералымен Cadogan-ды алмастыру туралы келісімге қол жеткізілді. Оуденардеде ол одақтас алғы шепке басшылық етті, ол Шельда өзенінен өту үшін көпірлер салды. 1706 жылы ол генерал-майор болып тағайындалды және шайқастың соңында француздың сол жағын бұзып өткен күштерге басшылық етті.
Мальплакет
1709 жылы генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Ол Малплакет шайқасына қатысты, Монс қамалында мойнына жара алды, бірақ тез сауығып кетті. 1709 жылдың соңында Кадоган Лондон мұнарасының лейтенанты болып тағайындалды. Не Плюс Ультра бекінісін бұзу кезінде ол тағы да одақтас әскерлерінің алғы шебіне басшылық етті және Марлборо бас армия келгенге дейін бекініс сызықтары арқылы плацдарм құрды.
Жер аудару
1711 жылдың соңында Марлборо лауазымынан алынғаннан кейін Кадоган әскерде қалды, бірақ Ұлыбритания 1712 жылы соғыстан шыққанда онымен бірге қайтудан бас тартты және герцогпен ерікті түрде жер аударып кетті. Осының нәтижесінде ол шынжыр тағайынын, лауазымдарын және тәждің төлемақысын жоғалтты. Ол Тори үкіметі келіскен Утрехт шартының талаптарына қарсы болды, "Испаниясыз бейбітшілік болмайды" деп талап еткен оппозициялық вигтермен бірге тұрды. Король Аннаның билік етуінің соңғы жылдарында Марлбороның ерікті жер аудару кезеңінде Кадоган онымен бірге болды және Марлбороның Ұлыбританиямен байланысын сақтау үшін делдалдық қызмет атқарды. 1714 жылы Ганноверлік Георг I таққа отырғаннан кейін, ол Кадоганды әскери лауазымдарына қайта орналастырды. Марлборо қайтадан бас қолбасшы болып тағайындалды, бірақ оның орынбасары ретінде Кадоган герцогтың жұмысының көп бөлігін өз мойнына алуға тиіс болды. Кадоган Голландия Республикасындағы елшілік қызметімен марапатталды. Оған Ұлыбританияның соғыстан кенеттен шығуынан зардап шеккен жаңа одақтасымен қарым-қатынасты жаңартқызу міндеті жүктелді. Кадоган келесі жылы қол қойылған жаңа шарт бойынша келіссөздерді жүргізді.
Якобыт бүлігі
1715 жылы ол Аргилль герцогының орнына армия басшылығына тағайындалды және Якобиттер көтерілісін басуға кірісті. 1715 жылдың күзінде Шотландияның Таулы аймағында ірі көтеріліс басталды. Аргилль, Шотландиядағы ең жоғары дәрежелі қолбасшы ретінде, Стирлинг қамалынан Якобиттерді тоқтатуға жасалған алғашқы әрекеттерге жетекшілік етті. Қараша айында Аргилль Шеррифмуир шайқасында Якобиттермен қарқынды, бірақ шешімсіз шайқасқа қатысты, содан кейін Лондонда оның Ганноверліктердің мүддесіне жеткілікті мөлшерде берілмегеніне шешім шығарылды. Содан кейін Кадоганды Марлборо тиімді басшылықты қамтамасыз ету үшін солтүстікке жіберді. Ол келісім шарты бойынша жіберілген 6000 голланд әскерінің көп бөлігін әкелді, олардың Британияға тасымалдануын ол бақылады. Гаагада болмаған кезінде дипломат Горацио Уолполл ондағы міндеттерін орындады. Кадоган Аргилльдің қысқы жағдайларға байланысты Якобиттерге қарсы әрекет етуге құлшынбайтынын анықтады. Бұл, Джеймс Стюарт, өзін король деп жариялағаннан кейін, желтоқсан айында Абердинге жақын келгеннен соң да жалғасты. Аргилль мен Кадоган біраз уақыт бірге жұмыс істеді, бірақ герцог Лондон үкіметінің сенімін жоғалтты. Кадоган армия үшін жақсы жабдықтау жолдарын құрды, жеке өзі барлау операцияларына қатысты және көтерілісшілердің Перт қаласына шабуылын ұйымдастырды. Қала қоршауға түсуінен бұрын Якобиттер Дундиге шегінді. 1716 жылдың ақпанында Джеймс Шотландиядағы көтеріліске жеке басшылық етуден бас тартып, континентке қарай жүзіп кетті. Одан кейін Аргайл отставкаға келіп, Лондонға кетіп, Кадоганға толық басшылықты тапсырды. Біраз уақыттан кейін ол Якобиттерге деген симпатиясы бар деген айыптамаларға байланысты барлық әскери және саяси лауазымдарынан босатылды. Кадоганның міндеті Шотландияның солтүстігіндегі әскери операцияларды жалғастыруды бақылау және ірі клан басшыларын бағынуға мәжбүрлеу болды. Сәуір айында Кадоган көтеріліс аяқталғанын жариялады және келесі айда Лондонға оралды. Марлборо оның науқан кезіндегі еңбегі үшін сый ретінде дворян титулын алуына көмектесті.
Кейінгі өмірі
Кадоган 1705 жылдан 1716 жылға дейін Вудсток округінен Виг партиясының парламент мүшесі болды. 1716 жылдың 21 маусымында ол Ридинг бароны Кадоган титулын алды, ал бұрын қалаға жақын орналасқан Оксфордширдегі (қазіргі Беркшир) Кавершам паркін сатып алған болатын. Ол сондай-ақ, "Тисл" орденінің рыцары және келесі жылы Жеке кеңес мүшесі атанды. 1718 жылдың 8 мамырында I Георг оны Оукли графы Кадоган (1-ші граф), Букингем графтығынан, Кавершам виконты, Оксфорд графтығынан және Кадоган графы етіп тағайындады. Кейінірек ол Мастер Роба (1714–1726) және Уайт аралының губернаторы (1715–1726) қызметтерін де атқарды. 1722 жылы Марлборо герцогы қайтыс болғанда, Кадоган оның қоштасу рәсімінде алдынан бастап жүрді. Ол бұрынғы қолбасшысының орнын басып, артиллерия бас директоры (1722–1725) болды. Дегенмен, оппозицияның оған деген кескілестігі саяси беделін өлімінен бірнеше жыл бұрын, 1726 жылдың 17 шілдесінде жоғалтты. Марлбороға жақын болғанына қарамастан, ол соңғы жылдары Марлбороның жесігі тарапынан оған қарсы қозғалған сот ісімен айналысты. Ол өзінің табиғатынан даулы мінезді болды, тіпті өз қарындасы Пенелопаның ұлының мұрасына қатысты ағайындық сотқа дейін барып, қырқысуға түсті.
Отбасы
1704 жылы сәуірде Гаагада Маргарет Сесилия Мунтермен үйленді. Олардың екі қызы болды: Сара (18 қыркүйекте 1705 жылы туған), ол Ричмондтың 2-ші герцогы Чарльз Ленноксқа тұрмысқа шықты, және Маргарет (21 ақпанда 1707 жылы туған), ол Портлендтің 1-ші графы Уильям Бентинктің төртінші ұлы Чарльз Джон Бентинкке үйленді. Ұлдары болмағандықтан, графтық атақ жойылды. Оның кіші інісі Чарльз, әйгілі ирланд туған дәрігер және жер иесі сэр Ханс Слоунның қызы Элизабет Слоунға үйленген, ерекше жағдай бойынша барондық атақты мұраға алды және оны өз ұлына берді.