Кіріспе

Хопф алгебралары теориясындағы соққы көбейтіндісі. Математиканың топология саласында, екі нүктеленген кеңістіктің (яғни, ерекшеленген базалық нүктелері бар топологиялық кеңістіктер) (X, x0) және (Y, y0) соққы көбейтіндісі – X × Y көбейтіндісінің (x, y0) ~ (x0, y) сәйкестендірулері бойынша алынған фактор кеңістігі, барлық x ∈ X және y ∈ Y үшін. Соққы көбейтіндісі өзі де нүктеленген кеңістік болып табылады, оның базалық нүктесі (x0, y0) эквиваленттік класы. Соққы көбейтіндісі әдетте X ∧ Y немесе X ⨳ Y деп белгіленеді. Соққы көбейтіндісі базалық нүктелердің таңдалуына байланысты (егер X және Y біртекті болмаса). X және Y кеңістіктерін X × Y ішінде X × {y0} және {x0} × Y кіші кеңістіктері ретінде қарастыруға болады. Бұл кіші кеңістіктер бір ғана нүктеде қиылысады: (x0, y0), X × Y кеңістігінің базалық нүктесі. Сондықтан, осы кіші кеңістіктердің бірігісін клиндік қосындымен сәйкестендіруге болады. Атап айтқанда, {x0} × Y кеңістігі X × Y-де Y-мен сәйкестендіріледі, сондай-ақ X × {y0} және X үшін де осыған ұқсас. X және Y кіші кеңістіктері бір ғана нүктеде қиылысады. Соққы көбейтіндісі осыдан кейін алынған фактор кеңістік болып табылады. Соққы көбейтіндісі алгебралық топологияның бір саласы – гомотопия теориясында қолданылады. Гомотопия теориясында көбінесе барлық топологиялық кеңістіктер санатынан өзге кеңістіктер санатымен жұмыс жасалады. Осы санаттардың кейбіреулерінде соққы көбейтіндісінің анықтамасын сәл өзгерту қажет. Мысалы, екі CW-кешеннің соққы көбейтіндісі, егер анықтамада өнім топологиясының орнына CW-кешендерінің көбейтіндісі қолданылса, CW-кешені болады. Басқа санаттарда да осындай өзгерістер қажет.

Симметриялық моноиділдік өнім ретінде

Кез келген нүктелік X, Y және Z кеңістіктері үшін тиісті "ыңғайлы" санатта (мысалы, тығыз құрылымдалған кеңістіктер санатында) табиғи (негізгі нүктені сақтайтын) гомеоморфизмдер бар. Алайда, нүктелік кеңістіктердің қарапайым санаты үшін бұл орындалмайды, бұл Дитер Пуппе тапқан қарсы мысалмен көрсетілген. Кэтлин Льюистің дәлелі бойынша, Пуппенің қарсы мысалы шынымен де қарсы мысал екені Иоганн Сигюрдссон мен Дж. Питер Мейдің кітабында келтірілген. Бұл изоморфизмдер нүктелік кеңістіктердің тиісті санатын симметриялық моноидтық санатқа айналдырады, мұнда соққы көбейтіндісі моноидтық көбейтінді болып табылады, ал нүктелік 0-сфера (екі нүктелі дискретті кеңістік) бірлік объектісі болып табылады. Сондықтан, соққы көбейтіндісін нүктелік кеңістіктердің тиісті санатындағы тензор көбейтіндісінің бір түрі деп қарастыруға болады.