Кіріспе

Препараттың класы
Өт қышқылдарын байланыстыратын заттар – бұл асқазан-ішек жолындағы өттің белгілі бір компоненттерін байланыстыру үшін қолданылатын шайырлар тобы. Олар өт құрауыштарымен бірігіп, өт қышқылдарының энтерогепатикалық айналымын бұзып, ішекте қайта сіңуіне кедергі келтіреді. Жалпы алғанда, олар гиполипидемиялық препараттар ретінде жіктеледі, бірақ холестерин деңгейін төмендетуден басқа да мақсаттарда қолданылуы мүмкін. Олар өт қышқылының нашар сіңуінен туындаған созылмалы диареяны емдеуде қолданылады.

Механизм

Қиын қышқылдарды байланыстыратын заттар – ион алмастырушы шайырлар ретінде қызмет ететін полимерлік қосылыстар. Қиын қышқылдарды байланыстыратын заттар хлорид иондары сияқты аниондарды өт қышқылдарымен алмастырады. Осылайша, олар өт қышқылдарын байланыстырып, оларды энтерогепатикалық айналымнан бөліп алады. Содан кейін бауыр жоғалған өт қышқылдарын толықтыру үшін көбірек өт қышқылдарын өндіреді. Организм холестериннен өт қышқылдарын жасайды, сондықтан қанда айналатын ТМЖ холестеринінің деңгейі төмендейді. Қиын қышқылдарды байланыстыратын заттар – ірі полимерлік құрылымдар және олар ішектерден қан ағынына маңызды мөлшерде сіңбейді. Осылайша, өт қышқылының байланыстырғыштары, дәріге байланысқан өт қышқылдарымен бірге, асқазан-ішек жолынан өткеннен кейін нәжіспен шығарылады.

Гиперлипидемия

Құрық қышқылы холестериннен биосинтезделгендіктен, құрық қышқылының қайта сіңуінің бұзылуы қандағы холестерин деңгейін, әсіресе төмен тығыздықты липопротеин (көбінесе "жаман холестерин" деп аталады) деңгейін төмендетеді. Сондықтан, бұл препараттар гиперхолестеринемия және дислипидемияны емдеу үшін қолданылады. Статиндердің құрық қышқылының секвестранттарына қарағанда ЛТЖ деңгейін төмендетуде тиімдірек болуына байланысты, бұл препараттарды гиполипидемиялық заттар ретінде қолдану айтарлықтай азайды. Олар кейде статиндермен бірге қолданылатын фибраттарға (холестерин деңгейін төмендететін тағы бір маңызды дәрілер тобы) балама ретінде, статиндермен бірге қолданғанда рабдомиолиз қаупін арттырады деп саналады. Құрық қышқылын байланыстыратын шайырлар триглицеридтерді шамалы (шамамен 5%) көтеруі мүмкін және триглицеридтер деңгейі жоғары болса, оларды қолдануға болмайды.

Қиын сіңіру

Созылмалы диарея өт тұздарының ішекке сіңбеуі салдарынан туындауы мүмкін, олардың кішкентай ішектің соңында (илеумда) сіңірілуінің орнына, тоқ ішекке өтеді. Бұл өт қышқылының сіңуінің бұзылуы илеумға жасалған операциядан кейін, Крон ауруында, басқа да асқазан-ішек жолының ауруларында немесе көбінесе бастапқы, себепсіз жағдай ретінде пайда болады. Диагноз қою үшін SeHCAT тестісі қолданылады. Өт қабын алып тастаудың қосымша әсері өт тұзы диареясы болуы мүмкін.

Басқа жағдайларда пайдалану

Созылмалы бауыр аурулары, мысалы, цирроз кезінде өт қышқылдары теріде жиналып, қышынуға (қасынуға) себеп болуы мүмкін. Сондықтан, өт қышқылының секвестранттары созылмалы бауыр ауруы бар науқастарда қышынудың алдын алу үшін қолданылуы мүмкін. Өт қышқылының секвестранттары гипертиреозды емдеуде қосымша терапия ретінде де қолданылуы мүмкін. Ентерогепатикалық айналымды тежеу арқылы L-тироксиннің көп бөлігі нәжіспен бірге шығарылып, денедегі тироксин деңгейі төмендейді. Холестирамин Clostridioides difficile инфекциясын емдеу үшін А және В токсиндерін сіңіру мақсатында қолданылған.

Жанама әсерлер

Асық қышқылдарын байланыстыратын препараттар ішекте қалу үшін жасалғандықтан, көбінесе жүйелік жағымсыз әсерлерге себеп болмайды. Дегенмен, олар асқазан-ішек жолында іш қату, диарея, ісіну және газ жиналу сияқты мәселелер тудыруы мүмкін. Кейбір пациенттер жағымсыз дәмге шағымданады. Асық қышқылдарын байланыстыратын препараттар ішекте жақсы сіңбейтіндіктен, жүкті әйелдер үшін олар қауіпсіз деп есептеледі. Алайда, витаминдердің сіңуіне кедергі келтіру арқылы (төменде қараңыз), олар ұрыққа әсер ететін витамин тапшылығын тудыруы мүмкін. Сондықтан, витаминдерді және асық қышқылдарын байланыстыратын препараттарды қабылдау арасында тиісті уақыт аралығын сақтап, витаминдерді қабылдау қарастырылуы мүмкін.

Дәрілік өзара әсерлесулер

Қиын қышқылдардан өзге, өт қышқылының байланыстырғыштары асқазан-ішек жолындағы дәрілерді де байланыстырып, олардың қанға сіңуіне тосқауыл қоюы мүмкін. Осы себепті, өт қышқылының байланыстырғыштарын басқа дәрілерден бірнеше сағат үзіліспен қабылдау жалпыға ортақ кеңес ретінде ұсынылады.

Витаминдер

Сондай-ақ, олар майда еритін витаминдерді, мысалы А, Д, Е және К витаминдерін байланыстыра алады. Бұл әсер витамин тапшылығына алып келуі мүмкін, сондықтан қан деңгейін тексеру және қажет болған жағдайда қосымша витаминдер қабылдау ұсынылған.