Кіріспе

Журналистік термин – комедиялық топтың сенімділік алшақтығы. 1960 және 1970 жылдары АҚШ-та журналистика, саяси және қоғамдық дискурста кеңінен қолданылған термин. Ол кезде бұл сөзді көбінесе Линдон Джонсон әкімшілігінің Вьетнам соғысына қатысты мәлімдемелері мен саясатына қатысты қоғамдық күмәнді сипаттау үшін қолданған. Бұл сөз журналистикада саясаткерлердің жұртшылыққа айтқан өтіріктерін білдіретін эвфемизм ретінде қолданылды. Бүгінде бұл сөз нақты жағдай мен саясатшылар мен мемлекеттік мекемелердің бұл туралы айтқандары арасындағы кез келген "алшақтық" туралы сипаттау үшін кеңінен қолданылады. "Қиямет күні" және "шахта" бұл паранояның 1964 жылы шыққан "Доктор Странжлав" атты суық соғысқа қатысты сатирадағы апокалиптикалық жалғасы болды. "Тарих кестелеріне" сәйкес, "сенімділік алшақтығы" термині 1963 жылы кеңінен қолданылған. 1962 жылы желтоқсанда АҚШ-тың Америкааралық кеңесінің жыл сайынғы кездесуінде Нью-Йорк штатының республикашыл сенаторы Кеннет Б. Китинг Кубадағы зымыран дағдарысында президент Джон Ф. Кеннедидің жедел әрекетін мақтады, бірақ АҚШ-тың Кубаға қатысты саясатындағы "сенімділік алшақтығын" жою қажет екенін айтты. 1966 жылы Арканзас штатының демократ сенаторы Дж. Уильям Фулбрайт, президент Джонсонның Вьетнам соғысына қатысты әкімшілігінен тура жауап ала алмаған кезде оны танымал етті. "Сенімділік алшақтығы" алғаш рет Вьетнам соғысы кезінде 1965 жылы наурыз айында Нью-Йорктың Herald Tribune газетінде қолданылды. Ол кездегі президент Линдон Джонсонның соғысқа Американың араласуын күшейтуді қалай жүргізгенін сипаттады. Бірқатар оқиғалар, әсіресе күтпеген Тет шабуылы, ал кейіннен 1971 жылы Пентагон құжаттары жарияланды, бұл әкімшіліктің әскери және саяси шешім туралы мәлімдемелері мен шындық арасындағы елеулі "алшақтық" бар екендігі туралы қоғамдық күдіктіні растауға көмектесті. Бұл Джонсонның, кейіннен Ричард Никсонның екіжүзділігінің үлгілері ретінде қарастырылды. Соғыс кезінде Джонсон өзінің ресми өкілдерімен бірге өзінің халық алдында сөйлеген сөздері тек қана америкалықтарға соғыс туралы егжей-тегжейлі мәліметтерді жариялауды қамтамасыз етті. Соғыс кезінде елде сенімсіздіктің кемуіне, әсіресе Джонсонның 1965 жылы сәуірде Джонс Хопкинс университетінде сөйлеген сөзінен кейін, көбірек көңіл бөлінді. Бұл туралы "Нью-Йорк Таймс" газетінде жазылған: "Бұл - бір нәрсеге бір нәрсе деп қарауға уақыт. Бұл ел Вьетнамдағы жарияланбаған және түсіндірілмейтін соғыста. Біздің қожайындарымыздың оған ұзын және сәнді атаулары бар, мысалы, өрлеу және кек алу, бірақ бұл соғыс дәл сол сияқты". Әскери қызметте болған оқиғаларды бірнеше сағат немесе бірнеше күн ішінде цензурасыз түсіріп, фотоға түсіруге рұқсат етілген тележурналистердің пайда болуы "сенімділік алшақтығы" деп аталатын айырмашылықты күшейтті.

Кейінгі қолданылуы

Вьетнам соғысынан кейін "сенімділік алшақтығы" термині саяси қарсыластар тарапынан саясаткердің жария мәлімдемелері мен шындық арасындағы айқайлы, сезімдік немесе болжамды келіспеушілік болған жағдайларда қолданыла бастады. Мысалы, 1970 жылдары бұл термин Никсонның Вьетнам соғысын басқаруына және кейін Ричард Никсонның Уотергейт ісіне қатысы бар екенін көрсететін дәлелдер мен оның қайта-қайта айтқан кінәсіздігі арасындағы қарама-қайшылыққа қатысты қолданылды. 2017 жылдан бері бұл термин Трамп әкімшілігін сипаттау үшін пайдаланылды, әсіресе Ақ үй кеңесшісі Келлиан Конвей "баламалы фактілер" деп атаған мәліметтерді қолдануына байланысты.