Кіріспе

19 ғасырдағы американдық саясаткер, заңгер және АҚШ Бас прокуроры Эдвардс Пьерпонт (4 наурыз 1817 – 6 наурыз 1892) – американдық адвокат, реформатор, заңгер, саяхатшы, Нью-Йорк АҚШ прокуроры, АҚШ Бас прокуроры, АҚШ-тың Англиядағы елшісі және шешен. 1837 жылы Йель университетін бітірген Пьерпонт заңды оқыды және 1840 жылы адвокаттыққа қабылданды. Америка Азамат соғысы кезінде Пьерпонт демократ болды, бірақ президент Авраам Линкольнді қолдады. Пьерпонт бастапқыда президент Эндрю Джонсонның Реконструкция жөніндегі консервативті саясатын қолдады, ол радикалды республикашылдарға қарсы болды. 1868 және 1872 жылдары Пьерпонт президенттікке Улисс С. Грантты қолдады. Оның қолдауы үшін президент Грант 1869 жылы Пьерпонтты АҚШ прокуроры етіп тағайындады. 1871 жылы Пьерпонт Нью-Йорктегі Жетідеуілік комиссиясына қосылып, Босс Твидтің жемқорлық Таммани Холл ұйымын жапты. 1872 жылы Пьерпонт Реконструкция жөніндегі көзқарасын өзгертті және афроамерикандық бостандықтанушылардың құқықтарын қорғау қажет екенін мәлімдеді. 1875 жылдың сәуірінде президент Грант Пьерпонтты АҚШ Бас прокуроры етіп тағайындады. Ол Қазынашылық министрі Бенджамин Бристоумен бірлесіп, танымал «Виски шеңбері» – ұлттық салықтан қашу схемасын қатаң қудалады, ол виски дистилляторларын, брокерлерді және үкімет шенеуніктерін, тіпті президент Гранттың жеке хатшысы Орвилл Э. Бэбкокты да қамтыды. Тағайындалғаннан кейін Пьерпонт АҚШ-тың оңтүстік штаттарындағы жемқорлықты жылдам жойды. Пьерпонт бұрынғы Бас прокурор Джордж Х. Уильямстың Ку-Клукс-Кланға қарсы қудалауды тоқтату туралы шешімін жалғастырды. Бұған дейін президент Гранттың Бас прокурорлары Амос Т. Акерман мен Уильямс 1871 жылдан 1873 жылға дейін афроамерикандықтарға қарсы ақтардың азаматтық құқықтарын бұзу фактілері бойынша қылмыстық іс қозғаған болатын. Пьерпонт пруссиялық иммигранттың АҚШ-та туған ұлы ересек болған кезде пруссиялық армияда қызмет етуге міндетті емес деп шешті. Хорпеннинг ісі бойынша шешімде Пьерпонт Жоғарғы Соттың «Горден АҚШ-қа қарсы» ісіне сілтеме жасап, пошта басшысы мен соғыс министрі жеке азаматтың ақша талабы бойынша заңды арбитрлер емес, елшілер ретінде қызмет ететінін мойындады. Бас прокурор қызметінен кейін президент Грант Пьерпонтты Ұлыбританиядағы елші етіп тағайындады, ол 1876-1877 жылдар аралығында қызмет етті. Францияға көптеген сапарлар жасағаннан кейін Пьерпонт екіметалдылықты қолдаушы болды. Англиядан оралғаннан кейін Пьерпонт 1892 жылы қайтыс болғанға дейін заңгерлік тәжірибесін жалғастырды.

Ерте өмір және ата-бабалары

Эдвардс Пьерпонт 1817 жылдың 4 наурызында Коннектикут штатының Норт-Хейвен қаласында дүниеге келді. Ол Джайлс Пьерпонт пен Юнис Мунсон Пьерпонттың ұлы еді. Джайлс Пьерпонт Йель университетінің негізін қалаушылардың бірі Джеймс Пьерпонттың Жаңа Англиядан тараған ұрпағы. Олардың некесінен Эдвин және Маргарет есімді екі бала дүниеге келді, оның бірі ұл, екіншісі қыз. Эдвин 1885 жылы Римде қайтыс болды, ол зейнетке шыққан АҚШ елшісі Уильям Астордың орнын басып қызмет етіп жүргенде көз жұмды. Пьерпонттың қызы Нью-Йорктегі 48 West Seventy Second Street мекенжайында тұратын Леонард Ф. Беквитке үйленді.

Саяси мансап

Нью-Йоркке көшіп келгеннен кейін Пьерпонт саяси өмірге белсенді қатысып, 1846 жылы Демократиялық партияға қосылды. 1862 жылы Азамат соғысы кезінде президент Линкольн Пьерпонтты федералды әскери биліктің қарауындағы мемлекеттік тұтқындардың істерін қарауға арналған әскери комиссия мүшесі етіп тағайындады.

Сотталған Сурратты сот

1867 жылы Пьерпонт президент Линкольнға қатысты қылмысқа айыпталған Джон Х. Сурраттың ісін қорғады. Линкольн қаза болғаннан кейін Суррат АҚШ-тан Монреальге, Ливерпульге, Римге қашып кетті және 1866 жылдың 2 желтоқсанында Мысырда ұсталды, онда оған айып тағылып, АҚШ әскери сотында сотталу үшін АҚШ-қа қайтарылды. Пьерпонт әскери сот Сурраттың ісіне лайықты екенін айтып, Құдай кінәлілерді табу үшін үкімет құрды деп санайтын Киелі кітаптан аяттар келтірді. Пьерпонт Сурраттың мейманханада Джон Харрисон деген жалған атпен тұрғаны және елден қашқаны оның кінәсін дәлелдейді деп мәлімдеді. Сот 1867 жылдың 10 тамызына дейін жалғасты, бірақ 70 сағаттық кеңес беруден кейін қазылар алқасы шешімге келе алмады. Конституциялық конвенция 1867 жылдың маусым айына дейін созылған ұзақ талқылау процесі болды, мақсаты 1846 жылғы Нью-Йорк Конституциясының кемшіліктерін жою болды. 1869 жылдың 15 маусымында АҚШ прокуроры Пьерпонт Кубалық хунта мүшелерін, кубалық көтеріліске көмектесетін ұйымды тұтқындады және айыптады. Сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар күрт өсті, өйткені Босс Твид пен Таммани Холлдың серіктестері салық төлеушілердің ақшасын жылжымайтын мүлікке жұмсап, Нью-Йорк штатының заң шығарушыларына қолайлы заңдар қабылдау үшін пара берді деген қауесет тарады. Пьерпонт Гранттың қарсыласы Хорас Грили Грант күткеннен жақсы президент болғанын және оның екінші мерзімі біріншісінен жақсы болады деп көрсеткенін айтты. Пьерпонт президент Грантты баспасөз әділетсіз жамандағанын және оның екінші президенттік мерзімінде "қауіпсіздік, сенім, даму және бесiз теңдесi жоқ өркендеу" болады деп сенетінін мәлімдеді. Пьерпонт кедей оңтүстік ақ адамдар Грилиді қолдағанын, ал афроамерикандықтар президент Грантқа адал болғанын байқады. 1872 жылдың 11 қазанында Эдвардс Пьерпонт Нью-Йорктің Итака қаласында президент Грантты және республикалық билетті қолдап сөйледі. Пьерпонт президент Гранттың Солтүстік Каролинада жеңіске жетпейді деп уайымдамағаны туралы әңгіме айтты. Грант Солтүстік Каролинаны жеңе алмайды деп алаңдаушылық болғанмен, Пьерпонт Грант досына: "Түнде қасқырлар айқайлағанда, олардың дыбысы қасқырлардың нақты санынан үлкен болады" деді. Френологиямен айналысқан Пьерпонт кең бас ақылдылықтың белгісі деп есептеді. Пьерпонт Платон, Сократ және Аристотельдің жанкүйері болды және оның басын олардың басына ұқсатып жасағысы келді. Пьерпонт талапшыл тапсырыс беруші болып шықты, өйткені ол Сент-Гауденстен бюстінде басын үлкейтуді талап етті. Сент-Гауден келіскенмен, Пьерпонттың басын үлкейтуге мәжбүр еткеніне ашуланды. Бұл реформалардың ең басты жетістігі 1875 жылдың маусым айында болды. Бас прокурор Пьерпонт Оңтүстіктегі АҚШ прокурорлары мен АҚШ маршалдарына нақты реформалар туралы бұйрық берді, олар қатаң түрде орындалды. Штайнкоанлер 1854 жылы АҚШ азаматы болып азаматтанды. Штайнкоанлер АҚШ-та туған төрт жасар ұлымен бірге Пруссияға оралды. Азаматтық алу туралы іс Штайнкоанлердің 20 жастағы ұлының Пруссияның барлық ер балаларына міндетті әскери қызмет атқаруы керектігіне қатысты болды. Пьерпонт Штайнкоанлер ұлының АҚШ және Пруссия азаматтығы бар екенін және тек әкесінің қамқорлығында болған кезде Пруссия әскерінде қызмет етуге міндетті екенін шешті. 1857 жылы Чорпеннинг Сан-Педро мен Карсон аңғарында пошта жеткізу ақысын төлеу үшін пошта кеңсесіне өтініш жасады. Кейінгі Қайта құру кезінде Солтүстік пен Оңтүстікте ақ түлектер деп аталатын ақ нәсілшілдер Грант әкімшілігіне қысым жасап, оңтүстікте орналасқан әскерлерді пайдалануды шектеуге мәжбүр етті. Бұл 1867 жылғы Қайта құру туралы заңға сәйкес африкалық американдық азаматтарды қорғады. Бұған дейін президент Грант 1871 жылы "Қоқыру актісі" бойынша Ку-клукс-кланды жойды. Қарсылық 1875 жылы Миссисипидегі қара нәсілділерге қарсы күрес басталды. Республикашыл губернатор Адельберт Эймс қара нәсілді сайлаушыларды қорғау үшін әскерлер шақырды. Зорлық-зомбылықтан аулақ болу үшін, Бас прокурор Пьерпонт Джордж К. Чейсті Миссисипиге жіберді, ол сайлау кезінде зорлық-зомбылықты қолданбауға қатысты бұрынғы уәдесін орындауға мәжбүрлеу үшін ақ халаттылардың басшыларымен кездесті. Президент Грант пен Бас прокурор Пьерпонт губернатор Эймске федералды әскерлерді тек сайлау күні ақ халаттылар зорлық-зомбылық жасаса ғана қолдануды тапсырды. Сайлау күні ешқандай зорлық-зомбылық орын алмады, бірақ сайлауға дейін ақ халаттылардың қорқыту тактикасы қара және республикалық сайлаушыларды сайлаудан алды.

Виски сақинасы (1875-1876)

Америкалық Азамат соғысынан кейін Сент-Луис қаласындағы виски құюшылар салықтан қашу схемасын жасады, ол АҚШ қазынасын тоздырды. 1875 жылға қарай «Виски сақинасы» бүкіл елге тараған қылмыстық синдикатқа айналды, оған виски құюшылар, делдалдар және үкімет шенеуніктері кірді; салық төленбеген виски сатудан зор пайда табу. Сонымен қатар, 1872 жылы сақина республикалық президенттік науқанды құпия қаржыландырғаны туралы әңгіме тарады. Реформа жасау және жемқорлықпен күресу үшін президент Улисс Грант 1874 жылы Бенджамин Бристоуды АҚШ Қаржы министрі етіп тағайындады, ол бірден АҚШ қазынасынан миллиондаған доллар тозғанын анықтады. Президент Гранттың бұйрығымен 1875 жылдың мамырында Бристоу сақинаға қарсы күшті шабуыл жасады, бүкіл елде құю фабрикаларын жапты, сақинаға қатысқан жүздеген адамдарды қамауға алды және 350-ден астам айыптама жинады. Бристоудың күшті шабуылының нәтижесінде сақина тиімді түрде таратылды. 1875 жылдың сәуірінде президент Грант Пьерпонтты Бас прокурор етіп тағайындады және оны Бристоумен бірге сақинаны қудалау және жемқорлықпен күресу үшін жұптастырды. Пьерпонт пен Грант құрған Әділет министрлігі «Виски сақинасын» қудалады. Гранттың бұйрығымен Пьерпонт Милуоки, Чикаго және Сент-Луис қалаларындағы округтік прокурорларға сақинаға қарсы куәлік беретін қылмыскерлерге иммунитет бермейтін айналым хаттар жіберді. Алайда, Пьерпонттың сақинаны қудалауы жұртшылық тарапынан қанағаттанарлық деп бағаланды. 1875 жылдың жазында Бристоу да, Пьерпонт та президент Гранттан «күнәлі адамдарды қашып кетуге рұхсат етпеу» туралы бұйрық алды. 1875 жылдың күзінде Гранттың жеке хатшысы Орвилл Бэбкоктың сақинаға қатысы бар екенін көрсететін дәлелдер табылды. Бристоу мен Пьерпонт президент Грантпен өткен кабинет отырысынан кейін қалды және оған Бэбкок пен Сент-Луистегі Уильям Джойс арасындағы хат алмасуды көрсетті, сақинаға қатысы бар екенін көрсететін құпия телеграммалар дәлел ретінде берілді. Бэбкок түсіндіру үшін Овалдық кеңсеге шақырылды және Уилсонды Вашингтонға, округке әкелу үшін телеграмма жіберуге бұйрық берілді. Бэбкок Овалдық кеңсеге қайтып келмегеннен кейін Пьерпонт Бэбкок Уилсонға сақ болу туралы ескерту хатын жазу үстінде екенін анықтады. Бұл Бас прокурор Пьерпонтты ашуландырып, Бэбкоктың хатына сия төгіп, «Сен өз аргументіңді жібергің келмейді; фактіні жібер, содан кейін барып түсіндір. Мен оны түсінбеймін» деді. Бэбкокқа айыптама тағылып, кейіннен Сент-Луистегі сотта, президент Грант Бэбкокты қорғаған ауызша куәлігінен кейін ақталды. Әділет министрлігі «Виски сақинасына» қатысқан 110 адамды соттады. 1876 жылдың наурыз айында Вашингтон, округ бойынша, Бас прокурор Пьерпонттың Сент-Луистегі Орвилл Бэбкоктың қорғаушысына көмектесу үшін ақпарат бергені туралы әңгіме тарады. Пьерпонт Скотт Лордқа жазған хатында бұл мәлімдемені жоққа шығарды және бұл әңгіме «намыссыз жалған» екенін мәлімдеді. Пьерпонт генерал Бэбкоктың өзінің осы әңгіменің көзі болғанына күдіктенді. Бэбкок Сент-Луисте ақталғаннан кейін Гранттың жеке хатшысы лауазымынан босатылды. Ұлыбританияда министр болып қызмет еткенде Пьерпонт биметализмге қызығушылық танытып, Францияға, биметализмді қолдайтын елге жиі сапар шекті. 1877 жылдың 5 маусымында Пьерпонт Кавендиш алаңындағы өзінің сәнді үйінде бұрынғы президент Улисс С. Грантқа қабылдау берді. Уэльс принці Эдвард Альберт, Сыртқы істер министрі Лорд Дерби Эдвард Стэнли, Уильям Гладстон және оның әйелі Кэтрин, американдық журналист Кейт Филд ресми шараға қатысты. Грант британдық жұртшылық тарапынан жақсы қабылдануына қарамастан, британдық шенеуніктер, соның ішінде премьер-министр Бенджамин Дизраэли Пьерпонтқа бұрынғы мемлекет басшысы ретінде Гранттың «жалғыз қарапайым азамат» екенін және үкімет оны мойындамайтынын айтқанда дипломатиялық дау туды. Сыртқы істер министрі Лорд Дерби Пьерпонтқа Гранттың АҚШ-та ресми лауазымы болмағандықтан, Ұлыбританияда да лауазымы жоқ екенін айтты. Пьерпонт Дербиге қарсы шығып, алғашқы Наполеонның мұрагерлік емес, сайлау арқылы билеуші болғанын, бірақ одан кейінгі Бонапарт императорларын Англия мойындағанын айтты: «Бір рет император болған әрқашан император». Сондықтан, сайланған мемлекет басшысына да осы принцип қолданылады: «Бір рет президент болған әрқашан президент». Гранттың дипломатиялық мойындауы, формалды болмаса да, королева Виктория оны Виндзор қасарасына шақырғанда болды. Гранттар шақыруды қабылдады, ал 1877 жылдың 26 маусымында Пьерпонт бұрынғы президентті королеваға таныстырды. Ол оларды қасараның 520 футтық төртбұрышты алаңында лайықты орынға қабылдады. Министрлік өкілеттігі аяқталғаннан кейін Пьерпонт АҚШ-қа оралды және Нью-Йорктегі жеке құқық практикасын қайта бастады.

Аляскаға трансконтиненттік сапар

1883 жылы 66 жасында Пьерпонт пен оның ұлы Эдвин Виллоуби Пьерпонт Нью-Йорктен басталып, Алясканың шалқарына трансконтиненталды саяхат жасады. 25 шілдеде Пьерпонт пен Эдвин кемемен Врангел портына жетіп, Форт Врангелге сапарлады. Эдвинге портың суларында қар басыған таулардың көрінісі әсер етті. Олар оралғаннан кейін Пьерпонт пен Эдвин 1884 жылы "Бесінші авенюден Аляскаға" деген кең таралған мақала жариялады. Эдвин Англия Корольдік географиялық қоғамының мүшелігіне ие болды. Ұзақ сапар оның денсаулығына зиян келтірді және ол 1885 жылы қайтыс болды.

Атлантаға бардым

1886 жылғы 28 тамызда Пьерпонт әйелімен Атлантаға (Джорджия штаты) сапар шегіп, Кимболл үйінде орналасты. Пьерпонт бұған бір жыл бұрын "Атланта Конституциясы" газетінде жарияланған биметализм тақырыбында хат жазған еді, ол 1880 жылдары көп талқыланған мәселе болған. Пьерпонт екі металдық валютаға негізделген экономиканы қолдады, себебі ол мұның кедейлікті азайтуға және бірнеше бай бизнесмендердің алтын стандартындағы валютаны монополиялауына жол бермейтініне сенді. Атлантада болғанда Пьерпонт Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы қарым-қатынас жақсарғанын және оңтүстік халқының Солтүстікке деген өшпенділік сезімі болмайтынын айтты. Пьерпонт Атлантаны Оңтүстік өңірінің индустриялануының үлгісі деп есептеді. Пьерпонттар Маргареттің денсаулығын жақсарту мақсатында Оңтүстікке саяхат жасады. Пьерпонттың әйелі ұлы Эдвиннің 1885 жылы Римде қызбадан қайтыс болуынан кейін қайғыға батқан.

Ауру, өлім және жерлеу

"Нью-Йорк таймс" газетінің мәліметінше, 1889 жылдың соңында Пьерпонт жүйке ауруына шалдығып, "дене мүшелерін қимылдату мүмкіндігінен айырылды". Пьерпонт денсаулығына қарамастан, келесі екі жарым жыл бойы заңгерлік тәжірибасын жалғастырып, Нью-Йорктегі тұрғын үйінен Гаррисон қаласындағы үйіне қатарлы сапарлар жасады. 1892 жылдың 2 наурызында, сәрсенбі күні Пьерпонт ауыр инсультқа ұшырап, денесінің оң жағы паралич болып, сөйлеу қабілетін жоғалтты. Төрт күннен кейін, 6 наурызда Пьерпонт 40 жыл бұрын салған Нью-Йорктегі үйінде қайтыс болды. Қош сау салу рәсімін пастор доктор Генри Й. Саттерли 9 наурыз, сәрсенбі күні сағат 10-да Голгофа шіркеуінде өткізді. Пьерпонттың денесі Гаррисонға жеткізіліп, 10 белгілі адамдардан құралған көтерілгілердің сүйемелдеуімен Сент-Филипс зиратына жерленді.

Мұра

Пьерпонт ең алдымен танымал клиенттердің маңызды істеріндегі адвокаттық қызметімен және федералды, штаттық және қалалық кеңселерде саяси жемқорлыққа қарсы күресімен белгілі. Оның 1875-1876 жылдар аралығындағы ұлттық салықтан қашушылық синдикаты – «Виски рингін» сәтті қудалауы және таратуы осыған жатады. Саяси жағынан Пьерпонттың табысы көбінесе президент Улисс С. Гранттың оны Нью-Йорк штатының АҚШ прокуроры, АҚШ Бас прокуроры және Ұлыбританиядағы АҚШ елшісі лауазымдарына тағайындауымен байланысты болды. Пьерпонт қаржылық мәселелерге арналған памфлеттер жариялағанымен де танымал, олар негізінен АҚШ валютасының биметалдық стандартын қолдады. Пьерпонттың Бас прокурор қызметі Реконструкция кезінде болғанымен, Әділет министрлігіндегі басты назары шетелдегі АҚШ азаматтарының құқықтарын анықтайтын істерді қарау болды. Президент Грант қол қойған «Орындалу актілеріне» қатысты Жоғарғы соттың кейбір шешімдері Пьерпонттың АҚШ-тағы азаматтық құқықтарды қорғау жұмысына кедергі келтірді.