Кіріспе

1864 жылғы АҚШ-қа штаттарды қайта қабылдау туралы заң жобасы 1864 жылғы Уэйд-Дэвис заң жобасы, Одаққа қайта қосылу үшін үкіметтері басып алынған немесе құлатылған штаттарға республикалық үкімет нысанын кепілдендіру мақсатымен ұсынылған. Президент Авраам Линкольннің көбірек кешірімді, он проценттік жоспарына қарсы, бұл заң жобасы бұрынғы Конфедерация штаттарының Одаққа қайта қабылдануын әрбір бұрынғы Конфедерация штатындағы көпшіліктің Конфедерацияны ешқашан қолдамағанына қасты ант беруіне байланысты етті. Заң жобасы 1864 жылдың 2 шілдесінде Конгрестің екі палатасынан өтті, бірақ Линкольн оған вето қойды және ол күшіне енбеді. Радикалдық республикашылар Линкольннің заң жобасына қол қоймағанына наразы болды. Линкольн он проценттік жоспарды іске асыру арқылы Одақты қайта құруды қалады. Ол Уэйд-Дэвис заң жобасы қабылданса, Одақ ішіндегі барлық байланыстарды жаңарудың қиын болатынына сенді.

Өмірбаян

Уэйд-Дэвис заң жобасы 1863 жылдың ақпан айында Нью-Йорк штатының сенаторы Ира Харрис ұсынған жоспардың нәтижесінде пайда болды. Оны екі радикалды республикашыл – Огайо штатының сенаторы Бенджамин Уэйд және Мэриленд штатының өкілі Генри Винтер Дэвис жазды. Заң жобасында Оңтүстікті қайта құруды федералды үкіметтің республикалық үкімет нысанын кепілдік ету өкілеттігіне негіздеу ұсынылды. Бұл заң жобасы ұлттық және конгресс билігі үшін де маңызды болды. Федералдық тарапынан белгіленген қайта құру шарттары кейіннен қарағанда логикалық болғанымен, Конфедерацияның әскери күші жойылғаннан кейін Оңтүстік штаттарындағы одақтастық күштердің қайтадан Одаққа қосылуына кеңінен сенім артылды. Бұл сенім 1863 жылдың соңына дейін толыққанды тасталған жоқ. Сыншылардың айтуынша, заң жобасындағы талаптарды орындау іс жүзінде мүмкін емес, осылайша бұрынғы көтерілісші штаттардағы ұлттық бақылау тұрақты болып қалуы мүмкін еді. Палатадағы соңғы дауыс 73-ке қарсы 59 болды.

Соңы

Дэвис Линкольннің ашкере жауы болды, себебі ол президенттің Оңтүстікке қатысты саясатында тым кешірімді болғанын санады. Дэвис пен Уэйд 1864 жылғы 4 тамызда «Үкіметті қолдаушыларға» манифест жариялады, онда Линкольн Оңтүстікте сайлаушыларды «өзінің жеке амбицияларының ықпалымен» қамтамасыз ету үшін қайта құруды пайдаланып отыр деп айыптады, сондай-ақ Конгрестен билікті тартып алуға тырысқанын сынады («Конгрестің билігі басым және оған құрмет көрсетілуі керек»). Алайда, манифест күтпеген салдарға алып келді, бастапқыда болашақ қайта құрудың мәні туралы көптеген пікірталастарға себеп болды, бірақ Винтер Дэвис Мэриленд штатынан Конгресске қайта сайланбады. Оның идеялары, әсіресе Конгресс соғыстан кейінгі процестің басты қозғаушы күші болуы керек екендігі және президенттік кеңсе әлсіз болуы керек екендігі (президент «өзінің атқарушылық міндеттерімен шектелуі керек – заңдар шығармау, оларды орындау және сақтау, қарулы көтерілісті күшпен басу және саяси қайта ұйымдастыруды Конгреске қалдыру керек»), келесі жылдары Конгресс республикашыларына әсер етті, бірақ Эндрю Джонсонның импичмент процесіне әкелді. Линкольн олардың шабуылдарынан аман қалды, 1864 жылғы сайлауда үлкен жеңіске жетіп, 1865 жылғы ақпанда 13-ші түзетуді қабылдап, өзінің беделін нығайтты. Ол Реконструкция саясатын қалыптастыруда радикалдардың ықпалын уақытша азайтты. Линкольннің қайтысынан кейін Радикалдық республикашылар президент Эндрю Джонсонмен күресті, ол Линкольннің жоспарының нұсқасын жүзеге асыруға тырысты. 1866 жылғы аралық сайлау 14-ші түзету және Реконструкция саясатының бағыты бойынша референдумға айналды. Республикашылдардың жеңісімен Конгресс Реконструкцияны өз бақылауына алды. Радикалдар әлдеқайда қатал жоспарды қалаған, бірақ олар Уэйд Дэвистің талаптарын қайта енгізуге тырыспады. Оның орнына олар Реконструкция актілерін қабылдады және АҚШ армиясымен бұрынғы көтерілісші штаттарды бақылауға алды, қара нәсілді ер адамдарды сайлаушылар тізіміне енгізіп, кейбір бұрынғы Конфедерация жетекшілеріне сайлауға қатысуға тыйым салды.