Геттисбергтік сөйлеу: Авраам Линкольннің тарихи үндеуі

Кіріспе

1863 жылғы АҚШ президенті Абрахам Линкольннің сөйлеген сөзі – Гетисбург сөздері. АҚШ президенті Абрахам Линкольнның Америка Азамат соғысы кезінде, әскерлердің ұлттық зиратының ашылуында сөйлеген сөзі, қазір Гетисбург ұлттық зираты деп аталады. Бұл сөз 1863 жылғы 19 қарашада, Пенсильвания штатының Геттисбург қаласында, Одақ әскері Конфедерация күштерін жеңгеннен кейін өткен төрт жарым айдан соң айтылды. Гетисбург шайқасы – Азамат соғысының ең қанды шайқасы болды. Бұл сөз АҚШ тарихындағы ең белгілі сөздердің бірі болып саналады. Линкольннің мұқият дайындалған, қысқа сөзі, сол күнігі басты сөз ретінде жоспарланбаған болатын, бірақ Американың ұлттық мақсаты туралы ең маңызды және ықпалды мәлімдемелердің бірі ретінде танылды. Линкольн, қазір әйгілі болған "Сексен жеті жыл бұрын" деген сөздерімен бастап, 87 жыл бұрын қол қойылған Тәуелсіздік декларациясына сілтеме жасады. Ол АҚШ-ты "Барлық адамдар тең құқықпен туған" деп сипаттап, Азамат соғысын – осындай мемлекеттің болашағын анықтайтын сынақ ретінде көрсетті. Линкольн Гетисбургте осы принциптерді қорғау үшін қаза тапқандардың құрбандықтарын жоғары бағалады, содан кейін елді мынаны қамтамасыз етуге шақырды: [ ] осы қаза тапқандардың өлімі бекер болмауы керек – бұл ел, Құдайдың қалауымен, жаңа бостандыққа ие болуы керек – және халықтың билігі, халықтан және халық үшін, мәңгілікке сақталуы керек. Бұл сөз АҚШ тарихы мен мәдениетінде маңызды орынға ие болғанымен, оның нақты сөздері әлі де даулы. Линкольннің қолымен жазылған Гетисбург сөздерінің бес нұсқасы бір-бірінен кейбір егжей-тегжейлі мәліметтер бойынша өзгеше, сондай-ақ сол кездегі газеттерде жарияланған нұсқалардан да ерекшеленеді. Сондай-ақ, Линкольн Гетисбург зиратының қай жерінде сөз сөйлегені де нақты белгісіз. Қазіргі зерттеулер сөз сөйлеуге арналған тұғырдың Салдаттардың ұлттық монументіне жақын, Салдаттардың ұлттық зиратындағы дәстүрлі орыннан кем дегенде 37 метр (120 фут) қашықтықта орналасқанын көрсетеді, яғни ол Evergreen зиратының шегінде болған. 2022 жылы жасалған 3D модельдеу бағдарламасымен талданған сол күнгі суреттер, Evergreen зиратын айналатын қазіргі қоршаудан өтетін, сәл өзгеше орынды көрсетті.

1863 speech by U. S. President Abraham Lincoln

The Gettysburg Address is a speech that U. S. President Abraham Lincoln delivered during the American Civil War at the dedication of the Soldiers' National Cemetery, now known as Gettysburg National Cemetery, in Gettysburg, Pennsylvania on the afternoon of November 19, 1863, four and a half months after the Union armies defeated Confederate forces in the Battle of Gettysburg, the Civil War's deadliest battle. It remains one of the best known speeches in American history. Lincoln's carefully crafted and brief address, which was not scheduled as the day's primary speech, came to be seen as one of the greatest and most influential statements on the American national purpose. In just 271 words, beginning with the now famous phrase "Four score and seven years ago"‍, referring to the signing of the Declaration of Independence 87 years earlier, Lincoln described the U. S. as a nation "conceived in Liberty, and dedicated to the proposition that all men are created equal", and represented the Civil War as a test that would determine whether such a nation could endure. Lincoln extolled the sacrifices of those who died at Gettysburg in defense of those principles, and then urged that the nation ensure:

[ ] that these dead shall not have died in vain—that this nation, under God, shall have a new birth of freedom—and that government of the people, by the people, for the people, shall not perish from the earth. Despite the prominent place of the speech in the history and popular culture of the United States, its exact wording is disputed. The five known manuscripts of the Gettysburg Address in Lincoln's hand differ in a number of details, and also differ from contemporary newspaper reprints of the speech. Nor is it precisely clear where on the grounds of the Gettysburg cemetery Lincoln delivered the address. Modern scholarship locates the speakers' platform at least 120 feet (37 m) away from the traditional site in Soldiers' National Cemetery at the Soldiers' National Monument, such that it stood entirely within the private, adjacent Evergreen Cemetery. A 2022 interpretation of photographs of the day, using 3D modeling software, has argued for a slightly different locationstraddling the current fence around Evergreen Cemetery.

Өмірбаян

Геттисбург шайқасынан кейін, 1863 жылдың 1-3 шілдесінде, Геттисбург майданындағы қаза тапқан Одақ әскерлерінің денелерін алып тастау және оларды Геттисбургтегі Ұлттық зираттағы қабірлерге қайта жерлеу 17 қазанда басталды. Бірақ, салтанат күні жерлеу шарасы толыққанды аяқталмады, жартысынан да аз бөлігі бітті. Президент Линкольнді салтанатқа шақырып, 19 қарашада Геттисбургтегі Ұлттық зиратты қасиеттендіру комитетінің мүшесі Дэвид Уиллс былай деп жазды: "Елдің Бас атқарушысы ретінде, сіздің орациядан кейін осы жерді бірнеше сөздермен қасиетті мақсатқа бөліп беруіңізді құптар едік." 18 қарашада Вашингтоннан Геттисбургке пойызбен сапарға шыққан Линкольнді үш кабинетінің мүшесі – Уильям Сьюард, Джон Ашер және Монтгомери Блэр, сондай-ақ бірнеше шетелдік шенеуніктер, оның хатшысы Джон Николай және көмекші хатшысы Джон Хей сүйреп жүрді. Сапар барысында Линкольн Хейге өзін әлсіз сезініп жатқанын айтты. 19 қарашаның таңында Линкольн Николайға бас айнып тұрғанын жеткізді. Хей сөйлеген кезде Линкольннің беті "өте қорқынышты түспен" келгенін, ол "қапалы, қайғылы, көңілі құлазыған" күйде болғанын байқады. Сөйлесін аяқтағаннан кейін, Линкольн Вашингтонға қайту үшін кешкі сағат 6:30-да пойызға отырғанда қатты бас ауруымен және қызумен күресіп, әлсіздікке шалдықты. Содан кейін ұзаққа созылған ауру басталды, оның ішінде көпіршікті бөртпе пайда болды; ол жеңіл шар ауруы деп диагноз қойылды. Линкольн Гетисбург сөзін айтқанда шар ауруының бастапқы кезеңінде болған болуы мүмкін. Геттисбургке келгеннен кейін, қала көптеген адамдарға толып, Линкольн Уиллстің үйінде түнді өткізді. Үйге үлкен жұртшылық жиналып, ән шырқады және Линкольннің сөз сөйлеуін сұрады. Линкольн жұртшылықпен кездесті, бірақ дайын сөзі болмады, бірнеше сөзден кейін үйге қайтып оралды. Содан кейін жұртшылық басқа үйге бет бұрып, онда Мемлекеттік хатшы Уильям Сьюард сөз сөйледі. Кейін сол түні Линкольн хат жазып, түн ортасында ұйықтамас бұрын Сьюардпен қысқаша кездесті.

Following the Battle of Gettysburg on July 1–3, 1863, the removal of the fallen Union soldiers from the Gettysburg Battlefield graves and their reburial in graves at the National Cemetery at Gettysburg began on October 17, though on the day of the ceremony, interment was less than half complete. In inviting President Lincoln to the ceremonies, David Wills, of the committee for the November 19 Consecration of the National Cemetery at Gettysburg, wrote, "It is the desire that, after the Oration, you, as Chief Executive of the nation, formally set apart these grounds to their sacred use by a few appropriate remarks." On the train trip from Washington, D. C. to Gettysburg on November 18, Lincoln was accompanied by three members of his Cabinet, William Seward, John Usher, and Montgomery Blair, several foreign officials, his secretary John Nicolay, and his assistant secretary, John Hay. During the trip, Lincoln remarked to Hay that he felt weak; on the morning of November 19, Lincoln mentioned to Nicolay that he was dizzy. Hay noted during the speech that Lincoln's face had "a ghastly color" and that he was "sad, mournful, almost haggard". After the speech, when Lincoln boarded the 6:30pm train to return to Washington, D. C., he was feverish and weak with a severe headache. A protracted illness followed, which included a vesicular rash; it was diagnosed as a mild case of smallpox. It is highly likely that Lincoln was in the prodromal period of smallpox as he delivered the Gettysburg Address. After arriving in Gettysburg, which had become filled with large crowds, Lincoln spent the night in Wills's house. A large crowd appeared at the house, singing and wanting Lincoln to make a speech. Lincoln met the crowd, but did not have a speech prepared, and returned inside after saying a few extemporaneous words. The crowd then continued to another house, where Secretary of State William Seward delivered a speech. Later that night, Lincoln wrote and briefly met with Seward before going to bed at about midnight.

Мәтін

Эверетттің жақсы қабылдаған сөздерінен кейін Линкольн небары бірнеше минут сөйледі. Оның сөйлеуі он сөйлемді құрады. Линкольннің сөйлеген сөзі тарихи маңызы зор болғанымен, қазіргі заманғы ғалымдары оның нақты мәтіні туралы пікір білдірмейді, тіпті оқиға туралы газеттерде жарияланған заманауи түсірілімдер мен Линкольннің өзінің қолмен жазған көшірмелері де сөздері, тыныс белгілері және құрылымы жағынан өзгеше. Осы нұсқалардың ішінде, Линкольн сөйлегеннен кейін досына жасаған жақсылық ретінде жазылған Блисс нұсқасы көпшілік тарапынан стандартты мәтін ретінде қарастырылады. Дегенмен, оның мәтіні Линкольн сөйлеуінен бұрын және кейін дайындаған жазба нұсқаларынан айырмашылығы бар. Бұл Линкольн қол қойған жалғыз нұсқа және ол жазған соңғы нұсқасы болып саналады. Джеймс М. Макферсон Уиллстің кітабына жазған шолуында осы байланысты атап көрсетті. Керісінше, жазушы Адам Гопник «Нью-Йоркер» журналында Эверетттің «Орациясы» тікелей неоклассикалық стильде, Марафон және Периклге сілтеме жасай отырып жазылса, «Линкольннің риторикасы әдейі Библияға негізделген. (Оның сөйлеген сөздерінің бірінде-ақ классикалық сілтеме табу қиын.) Линкольн король Джеймс Библиясының үнін толыққанды меңгергендіктен, конституциялық құқықтың абстрактілі мәселелерін Библия тілімен жеткізе алды, Техас пен Нью-Гэмпширді бір пошта бөлімімен мәңгілікке байланыстыру ұсынысын Жаратылыс кітабынан алынғандай етіп берді». 1959 жылы Уильям Дж. Вольф жазған диссертацияда бұл сөздің негізгі бейнесі крещение екені айтылған, бірақ Гленн ЛаФантази, «Абрахам Линкольн қауымдастығының» журналына жазған мақаласында, Вольфтың пікірі шамадан тыс екенін айтады. Филип Б. Кунхардт-кіші Линкольнға «Ортақ дұғалар кітабы» шабыттандырғанын болжайды. Пенсильваниядағы Геттисбург колледжінің Азамат соғысы дәуірін зерттеу директоры Аллен К. Гелзо және басқалар Линкольннің «төрт сексен жеті» деген сөз тіркесінің Библияның король Джеймс нұсқасына сілтеме екенін айтады, онда адамның өмір сүру ұзақтығы «алпыс және он жыл; және күш-қуаты болса, сексен жыл» деп көрсетілген. ЛаФантази сондай-ақ «төрт сексен жеті жылды» Забур 90:10-мен байланыстырды және Линкольннің «әкелеріміз» деген сөз тіркесін «Пәктің дұғасына назар аудару» деп атады. Ол сондай-ақ Гарри Уиллстің сөздердегі рухани тілді Лұқа Евангелиясына дейін іздегенін айтады.

Shortly after Everett's well received remarks, Lincoln spoke for only a few minutes. His speech was ten sentences long. Despite the historical significance of Lincoln's speech, modern scholars disagree as to its exact wording, and contemporary transcriptions published in newspaper accounts of the event and even handwritten copies by Lincoln himself differ in their wording, punctuation, and structure. Of these versions, the Bliss version, written well after the speech as a favor for a friend, is viewed by many as the standard text. Its text differs, however, from the written versions prepared by Lincoln before and after his speech. It is the only version to which Lincoln affixed his signature, and the last he is known to have written. James M. McPherson notes this connection in his review of Wills's book. In contrast, writer Adam Gopnik, in The New Yorker, notes that while Everett's Oration was explicitly neoclassical, referring directly to Marathon and Pericles, "Lincoln's rhetoric is, instead, deliberately Biblical. (It is difficult to find a single obviously classical reference in any of his speeches.) Lincoln had mastered the sound of the King James Bible so completely that he could recast abstract issues of constitutional law in Biblical terms, making the proposition that Texas and New Hampshire should be forever bound by a single post office sound like something right out of Genesis." A 1959 thesis by William J. Wolf suggested that the address had a central image of baptism, although Glenn LaFantasie, writing for the Journal of the Abraham Lincoln Association, believes that Wolf's position was likely an overstatement. Philip B. Kunhardt Jr. suggests that Lincoln was inspired by the Book of Common Prayer. Allen C. Guelzo, the director of Civil War Era studies at Gettysburg College in Pennsylvania, and others have suggested that Lincoln's formulation "four score and seven" was an allusion to the King James Version of the Bible's , in which man's lifespan is given as "threescore years and ten; and if by reason of strength they be fourscore years". LaFantasie also connected "four score and seven years" with Psalms 90:10, and referred to Lincoln's usage of the phrase "our fathers" as "mindful of the Lord's Prayer". He also refers to Garry Wills's tracing of spiritual language in the address to the Gospel of Luke.

Николай көшірмесі

Николайдың көшірмесі көбінесе "алғашқы нұсқа" деп аталады, себебі ол сақталған ең ерте көшірме деп есептеледі. Ғалымдар Николайдың көшірмесінің Линкольнның 19 қарашада Геттисбургте оқыған нұсқасы болған-болмағаны туралы пікірде келіспейді. 1894 жылы осы көшірменің факсимилесін жариялаған Николай, Линкольннің қағаздарының сақтаушысы ретінде, Линкольннің Executive Mansion қағазына сиямен жазылған сөйлеудің бірінші бөлігін Геттисбургке әкелгенін және 19 қарашадағы арнау рәсімі алдында екінші бетін қаламмен сызықты қағазға жазғанын мәлімдеді. Басқалары, сөйлеудің түпнұсқасы жоғалды деп санайды, өйткені Николайдың көшірмесіндегі кейбір сөздер мен тіркестер Линкольннің түпнұсқа сөйлеуінің заманауи транскрипцияларымен сәйкес келмейді. Мысалы, "Құдайға сенім арта отырып" деген сөздер "осы ұлт бостандықтың жаңа өркенін көреді" деген тіркестен бұл көшірмеде кездеспейді. Николайдың нұсқасы оқуға арналған көшірме болуы үшін, заманауи транскрипциялар дәл болмаған немесе Линкольн бірнеше рет жазба мәтінінен ауытққан болуы керек. Геттисбург үндеуінің бұл көшірмесі 1901 жылы Джон Николайдың қайтыс болуына дейін оның қолында болды, содан кейін ол оның досы және әріптесі Джон Хейге өтті.

Жауапты қабылдау

Хэйдің көшірмесінің бар екені алғаш рет 1906 жылы хабарланды, Джон Хэйдің қағаздарынан Жолдаудың «түпнұсқа қолжазбасын» іздеу кезінде ол табылды. «Хэй көшірмесі» Жолдау оқылған күні таңертең немесе Линкольн Вашингтонға оралғаннан кейін жасалған. Оны таңертең аяқталғанын жақтаушылар, алғашқы нұсқада жоқ, бірақ Линкольннің сөйлеген сөздерінің баяндамаларында және одан кейін жасалған көшірмелерінде кездесетін белгілі бір тіркестерге назар салады. Олардың пікірінше, Конгресс кітапханасындағы бірінші және екінші нұсқалардың түпнұсқа көшірмелеріне қоса берілген түсіндірмеде айтылғандай, Линкольн осы екінші нұсқаны сөйлеген кезде қолда ұстаған болуы мүмкін. Линкольн бұл көшірмені Хэйге тапсырды, ал оның ұрпақтары 1916 жылы оны және Николайдың көшірмесін Конгресс кітапханасына сыйға берді.

Эверетт , түсіріңіз

Эверетт көшірмесі, сондай-ақ "Эверетт Кейс көшірмесі" деп те аталады, 1864 жылдың басында президент Линкольн Эдвард Эверетттің өтініші бойынша оған жіберді. Эверетт Геттисбургтегі арнау рәсімінде айтылған сөздерді Нью-Йорктегі Санитарлық комиссия жәрмеңкесінде зардап шеккен әскерлерге көмектесу үшін сату мақсатында бір кітапқа жинастырып жатқан еді. Линкольн жіберген нұсқа үшінші автор қол қойған көшірме болды және қазір Иллинойс штатының Спрингфилдтегі Тарихи кітапханасында сақталуда. Банкрофт бұл көшірмені "Еліміз авторларының қолжазба парақтарына" қосуды жоспарлаған, оны Балтимордағы әскерлер мен теңізшілердің санитарлық жәрмеңкесінде сатуға ниеттенген. Бұл төртінші көшірме қағаздың екі жағына да жазылғандықтан, бұл мақсатқа жарамсыз болып шықты, сондықтан Банкрофтқа оны өзінде қалдыруға рұқсат берілді. Бұл қолжазба Линкольннің қолжазбаны жіберген хатымен және Линкольнның аты мен мекенжайы жазылған, сондай-ақ почта төлемдері белгіленген түпнұсқа конвертімен бірге келген жалғыз қолжазба. Бұл көшірме көп жылдар бойы Банкрофт отбасында сақталды, түрлі саудагерлерге сатылды және 1949 жылы Николас және Маргарита Лилли Нойес оны Корнелл университетіне сыйға тартты. Қазір ол Корнелл университетінің Карл А. Крох кітапханасындағы Сирек және қолжазбалар жинағы бөлімінде сақталуда.

Блэсс көшірмесі

Оның төртінші жазба көшірмесі қолдануға жарамсыз екенін білген Линкольн бесінші нұсқаны жазды, ол қажетті мақсатқа қабылданды. Блис көшірмесі, Банкрофттің әкесі және "Автограф жапырақтары" баспасының иесі полковник Александр Блис есімімен аталады, Линкольн қол қойған жалғыз нұсқа болып табылады. Линкольн Гетисбург сөздерінің басқа көшірмелерін жасаған жоқ. Оның дайындалуындағы көңілді күтім және Линкольн осы көшірмеге тақырып беріп, қол қойып, күнін көрсеткендігі үшін, ол сөздің стандартты нұсқасы және Линкольннің Гетисбург сөздерінің көптеген факсимильді көшірмелерінің бастауы болды. Бұл нұсқа Линкольн ескерткішінің оңтүстік қабырғасына жазылған. 1959 жылы Куба революциясынан кейін Кастро үкіметі Синтасқа тиесілі мүлікті иеленді, бірақ 1957 жылы қайтыс болған Синтас Гетисбург сөздерін американ халқына аманат етті, осы аманат Ақ үйге 1959 жылы ауыстырылды. Гарри Уиллс Блисс нұсқасының "бір маңызды жағынан басқа нұсқалардан стильдік жағынан артық екенін" айтты: «Линкольн «олар (осы жерде) берген себеп» деген сөздерден «мұнда» деген сөзді алып тастады». «Мұнда» деген жетінші сөз сөздің басқа барлық нұсқаларында бар. Уиллс Линкольннің «мұндай түзетулер жасап жатқанын» атап өтті, бұл Линкольн «түпнұсқадан» гөрі жетілдірілген мәтінге көбірек мән бергенін көрсетеді. 2008 жылдың 21 қарашасынан 2009 жылдың 1 қаңтарына дейін Смитсонов институтының Америка тарихы ұлттық мұражайындағы Альберт Х. Смолл құжаттар галереясы Блисс көшірмесінің шектеулі көрмесін ұйымдастырды, бұл шараны сол кездегі Бірінші ханым Лаура Буш қолдады. Мұражай сонымен қатар онлайн көрме және интерактивті галерея ашты, бұл келушілерге құжатты жақыннан қарауға мүмкіндік берді.

Associated Press агенттігінің хабарлауы бойынша

Мәтіннің тағы бір заманауи көзі – репортер Джозеф Л. Гилберттің тақырыптық жазбаларынан түсірілген Associated Press хабарламасы. Ол да жобалық мәтіннен бірнеше ұсақ-түйек нәрселер бойынша ерекшеленеді.

Қазіргі көздер мен реакция

Куәгерлердің Линкольнның сөзін қабылдауы әртүрлі болды. 1931 жылы 87 жастағы Сара А. Кук Майерс ханымның жарияланған естеліктерінде, ол салтанатқа 19 жасында қатысқан еді, Линкольннің сөйлегенінен кейін сыйлы үнсіздік орнағаны айтылады: «Мен Президентке жақын тұрдым және Жолдаудың бәрін естідім, бірақ ол қысқа болды. Содан кейін, біздің Меналлен достар жиналысы сияқты, әсерлі үнсіздік болды. Ол сөйлеуін аяқтағанда ешкім қол соқпады». Тарихшы Шелби Футтің сөзінше, Линкольн сөз сөйлегеннен кейін қол соғу кешікті, сиреп кетті және «жай ғана сыпайы» болды. Пенсильвания губернаторы Эндрю Грегг Куртин былай деді: «Ол бұл сөзді көпшілік естіп тұрған дауыспен айтты. Президент олардың алдында тұрғандықтан, көпшілік үндемеді. Бұл қатты әсер етті! Бәрінің де ортақ пікірі осы еді. Олар айтқандай, осындай сөз болды!» Бір аңыз бойынша, Линкольн өзінің күзетшісі Уорд Хилл Лэмонға бұрылып, оның сөзі «жаман соқа сияқты» «жақсы жыртылмайды» деген. Гарри Уиллстің айтуынша, бұл мәлімдеме шындыққа негізделмеген және көбінесе Ламонның сенімсіз естеліктерінен туындаған. Линкольн сөздің «толық сәтсіздік емес» екеніне қуанғанын айтты. Ал «Нью-Йорк Таймс» газеті оны мақтап, сөзді жариялады. 2013 жылы, сөздің 150 жылдығына орай, Харрисбург, Пенсильваниядағы The Patriot News, бұрынғы Patriot & Union, өзінің бастапқы реакциясын («мағынасыз сөздер» «ұмытылудың жамылғысына» лайық) қайтарып алды: «Жеті он жыл бұрын, осы медиа институтының ата-бабалары өз оқырмандарына соншалықты қате, мақтанға толы, тарихтың болашақтағы перспективасынан мүлдем құр болған үкім шығарды, оны мұрағаттарымызда қалдыруға болмайды. Patriot & Union газеті оның маңыздылығын, мәңгілік шешендігін және ұзаққа созылатын мағынасын танымады. The Patriot News қателікке өкінеді». Шетелдік газеттер де Линкольннің сөздерін сынады. Лондонның «Таймс» газеті былай деп жазды: «Геттисбургтегі рәсімді президент Линкольннің кейбір сәтсіз әрекеттері күлкілі етіп көрсетті». Конгрессмен Джозеф А. Гулден, сол кезде он сегіз жастағы мектеп мұғалімі, сөзді тыңдады. Ол соғыста АҚШ теңіз жаяу әскерінде қызмет етті, кейін Пенсильвания мен Нью-Йоркте сақтандыру саласында сәтті мансапқа ие болды, содан кейін Демократ ретінде Конгреске өтті. Өмірінің соңында Гулденнен жиі сұрап отырды, өйткені уақыт өте келе ол оған қатысқан адамдардың саны азайып барады. Ол оқиғаға және Линкольннің сөзіне жағымды пікір білдірді, Линкольннің сөзін әскери қызметке түсуге шабыттандырған нәрселердің бірі деп атады. Гулденнің естеліктеріне 1914 жылы Өкілдер палатасында айтқан сөздері кірді.

Eyewitness reports vary as to their view of Lincoln's performance. In 1931, the printed recollections of 87 year old Mrs. Sarah A. Cooke Myers, who was 19 when she attended the ceremony, suggest a dignified silence followed Lincoln's speech: "I was close to the President and heard all of the Address, but it seemed short. Then there was an impressive silence like our Menallen Friends Meeting. There was no applause when he stopped speaking." According to historian Shelby Foote, after Lincoln's presentation, the applause was delayed, scattered, and "barely polite". In contrast, Pennsylvania Governor Andrew Gregg Curtin maintained, "He pronounced that speech in a voice that all the multitude heard. The crowd was hushed into silence because the President stood before them It was so Impressive! It was the common remark of everybody. Such a speech, as they said it was!" In an oft repeated legend, Lincoln is said to have turned to his bodyguard Ward Hill Lamon and remarked that his speech, like a bad plow, "won't scour". According to Garry Wills, this statement has no basis in fact and largely originates from the unreliable recollections of Lamon. Lincoln replied that he was glad to know the speech was not a "total failure". In contrast, the Republican leaning The New York Times was complimentary and printed the speech. In 2013, on the sesquicentennial of the address, The Patriot News of Harrisburg, Pennsylvania, formerly the Patriot & Union, retracted its original reaction ("silly remarks" deserving "the veil of oblivion") stating: "Seven score and ten years ago, the forefathers of this media institution brought forth to its audience a judgment so flawed, so tainted by hubris, so lacking in the perspective history would bring, that it cannot remain unaddressed in our archives. the Patriot & Union failed to recognize [the speech's] momentous importance, timeless eloquence, and lasting significance. The Patriot News regrets the error." Foreign newspapers also criticized Lincoln's remarks. The Times of London commented: "The ceremony [at Gettysburg] was rendered ludicrous by some of the luckless sallies of that poor President Lincoln." Congressman Joseph A. Goulden, then an eighteen year old school teacher, was present and heard the speech. He served in the United States Marine Corps during the war, and later had a successful career in insurance in Pennsylvania and New York City before entering Congress as a Democrat. In his later life, Goulden was often asked about the speech, since the passage of time made him one of a dwindling number of individuals who had been present for it. He commented on the event and Lincoln's speech in favorable terms, naming Lincoln's address as one of the inspirations for him to enter military service. Goulden's recollections included remarks to the House of Representatives in 1914.

Аудио естеліктер

Уильям Р. Ратвон Линкольннің Геттисбургке келуінің және сөйлеуінің жалғыз куәгері болып табылады, оның естеліктерінің аудиожазбасын қалдырған. 1939 жылы қайтыс болғанға дейін бір жыл бұрын, 1938 жылдың 12 ақпанында Ратвонның естеліктері WRUL радиостанциясының Бостон студиясында жазылды, оның ішінде оның сөйлеуін оқуы да болды, содан кейін 78 RPM пластинкасы шығарылды. 78-ші пластинканың атауы: "Мен сол күні Линкольнді естідім – Уильям Р. Ратвон, TR Productions". 1999 жылы «Дыбыс іздеуі» жобасы аясында осы пластинканың бір данасы Ұлттық қоғамдық радиода (NPR) пайда болды. Геттисбургке келген көптеген адамдар сияқты, Ратвон отбасы да Линкольннің сөз сөйлейтінін білген. Отбасы әлі аяқталмаған зиратқа бару үшін шеру құралатын қала алаңына барды. Шерудің басында сұр атқа мінген Линкольн, ал одан бұрын жас жігіттің өмірінде алғаш рет көрген әскери оркестр болды. Ратвон Линкольнді өте биік, аяқтары жерге жеткендей ұзын адам деп сипаттайды; ол сондай-ақ Массачусетс штатының Эдвард Эвереттің ұзақ, шешен сөйлеуін айтады, Ратвон оны «сол күннің ең толыққанды шешені» деп дәл сипаттады. Содан кейін Ратвон Линкольннің қалай алға шығып, «өте қайғылы мінезде қысқа сөйлеуін» айтқанын сипаттайды. Сөйлеу кезінде, басқа балалармен бірге, жас Ратвон көпшілік арасынан итеріліп, Линкольннің 5 метрдей жанына жетіп, «қайғылы бетіне» қарады. Ратвон «президенттің айтқан әр сөзін мұқият тыңдап, анық естігенмен, кейін ештеңе есімде қалмағанын» ашық айтады. Бірақ ол, егер біреу «адал Эйбтің» атына нұқсан келтірсе, «Геттисбург шайқасының қайталануы мүмкін» екенін түсіндіреді. Жазбада Ратвон Линкольннің сөйлеген сөзі «тауларда жаңырып тұрғанын» айтады.

Суреттер

Линкольннің Геттисбургтегі жалғыз белгілі және расталған фотосуреті, фотограф Дэвид Бакрах түсірген, 1952 жылы Ұлттық мұрағаттар мен құжаттар басқармасындағы Мэтью Брэдидің фотосуреттер жинағында табылды. Линкольннің сөйлеуі қысқа болғандықтан, ол сөйлеп тұрғанда бірнеше суреті түсірілуі мүмкін болмаған, бірақ ол және басқа да қонақтар бағдарламаның қалған бөлігінде сағаттап отырды. Эверетттің сөйлеуінің ұзақтығы және 19 ғасырдағы фотографтардың суретке түсіруге дайындалуына кеткен уақытты ескере отырып, фотографтар Линкольннің сөздерінің қысқалығына дайын болмаған болуы әбден мүмкін.

"Құдайдың астында" сөзінің қолданылуы

"Құдайдың алдында" деген сөздер Николай мен Хейдің қолжазбаларында кездеспейді, бірақ Эверетт, Банкрофт және Блис жасаған үш кейінгі көшірмеде бар. Осыған байланысты, кейбір күмәнданғандар Линкольн Гетисбургте "Құдайдың алдында" деген сөздерді айтпағанын мәлімдейді. Дегенмен, кем дегенде үш тілші Линкольннің сөзін "Құдайдың алдында" деген сөздермен бірге, сөз айтылған күні телеграф арқылы жіберген. Тарихшы Уильям Э. Бартон былай деп аргументтейді:

"Жақсы, жаман, аралас – барлық стенографиялық есептемелерде: 'Халық, Құдайдың қолдауымен, бостандықтың жаңа тууына ие болады' делінген. Барлық тілшілердің осы сөздерді алуға болатын жалғыз ортақ көзі – Линкольннің өзінің сөйлеген сәттегі аузы болды. [Соғыс министрі] Стэнтон Линкольн Вашингтонға оралғаннан кейін осы сөздерді ұсынды деу жеткіліксіз, себебі бұл сөздерді кем дегенде үш тілші сөз айтылған күні түстен кейін телеграф арқылы жеткізді. Қатысқан тілшілердің арасында Associated Press агенттігінен Джозеф Гилберт, Boston Advertiser газетінен Чарльз Хейл, Philadelphia Press газетінен Джон Р. Янг (кейіннен Конгресс кітапханашысы болған), Cincinnati Commercial, New York Tribune және The New York Times газеттерінен тілшілер болды. 'Ол Линкольннің сөзінің нақты мәтінін жазып алды, және оның мәлімдемесі сот стенографының антына тең еді. Оның әріптестері оның куәлігін растады, және оны, лайықты болғандай, шындық деп қабылдады.' Бір түсіндірме бойынша, Линкольн дайындалған мәтінінен ауытқып, сөйлеген кезде осы фразаны қосып қойған. Калифорния университетінің (Лос-Анджелес) тарих профессоры және Сан-Франциско теологиялық семинариясының американ дін тарихы профессоры Рональд К. Уайт осы контексте Линкольннің "Құдайдың алдында" деген сөзді енгізуі және қолдануы туралы былай деп жазды:

"Бұл өздігінен сөйлеуге сенбейтін спикер үшін ерекше жағдай. Линкольн бұрынғы бірнеше сөздеріне спонтанды түрде сөздер қосып, бірақ әрқашан өзгеріске кешірім сұраған. Осы жағдайда ол олай істемеді. Линкольн кейін дайындаған үш көшірмесінде де "Құдайдың алдында" деген сөзді қамтыды. "Құдайдың алдында" деген сөз өткенге де, болашаққа да нұсқады: саяси және діни көздерден тыныс алған "бұл халыққа" және сондай-ақ "жаңа тууға". Линкольн Азамат соғысын тазару рәсімі ретінде қарастырды. Ескі Одақ өлуі керек еді. Ескі адам өлуге тиіс еді. Өлім жаңа Одаққа және жаңа адамзатқа көшуге айналды."

Қазіргі заманға дейінгі

Полковник У. Йейтс Селек Консекрация күні парадта маршал болған және Линкольн сөз сөйлеген кезде платформада отырды. Селек платформаның орналасқан жерін картаға белгілеп, оны былай сипаттады: "Солдаттардың ұлттық ескерткішінен шамамен 107 метрге солтүстікке қарай, Мичиган және Нью-Йорк жерлеу бөлімдерін бөлетін жолдың сыртқы шеңберінен 12 метр қашықтықта". Бұл сипаттамаға жақын орналасқан жер 39°49.243′N, 77°13.869′W. 1973 жылы зейнеткер парк тарихшысы Фредерик Тилберг атап өткендей, Селек орны Зират төбесінен 8 метрге (25 фут) төмен, және тек төбе ғана шайқас алаңына панорамалық көрініс ашады. Көптеген куәгерлер сөз айтылған жерден керемет көрініс ашылғанын баяндады, бұл Салт-дәстүрлі орынмен (Солдаттардың ұлттық ескерткіші және төбедегі басқа орындармен) сәйкес келеді, бірақ Селек орнымен сәйкес келмейді. 1975 жылы орнатылған Кентукки мемориалы тікелей Солдаттардың ұлттық ескерткішіне іргелес орналасқан және былай деп мәлімдейді: "Кентукки өзінің ұлы Абрахам Линкольнді құрметтейді, ол сол жерде, қазір ескерткішпен белгіленген орында, өзінің мәңгілік сөзін айтты". Солдаттардың қабірлерінің концентрлі қабаттарының ортасында орналасқан және Линкольннің туған штатының қолдауын алатын Солдаттардың ұлттық ескерткіші сөз айтылған орын ретінде сенімді болып қала береді. 1863 жылдың қараша айында салынып жатқан Геттисбург ұлттық зиратының орналасуын сипаттаған Цинциннати Daily Commercial газетінің тілшісі штаттық қабір учаскелері арасындағы шекараларды "қазіргі уақытта туы бар ортақ орталықтың радиусы, бірақ онда ұлттық ескерткіш орнату жоспарлануда" деп сипаттады. Осы цитатаны қосу арқылы Тилберг болашақ фототалдаулардың маңызды принципін кездейсоқ растады – солдаттардың қабірлерінің орталық нүктесінде спикерлер платформасы емес, туы бар тіреу орнатылған. Фототалдаудың дәлдігі осы уақытша тіреу мен болашақ ескерткіштің орналасуының сәйкес келуіне байланысты. Бүгінгі туристерді шатастыратын Кентукки мемориалы Геттисбург ұлттық әскери паркі орнатқан және спикерлер платформасын Эвергрин зиратының ішінде орналастырған жаңа маркерге қайшы келеді. Сол сияқты, Солдаттардың ұлттық ескерткішінде орналасқан жерді көрсететін Ұлттық парк қызметінің ескі құжаттары жаңа маркер орнатылғаннан бері жүйелі түрде жаңартылмады. Сан алуан веб-парақтар Салт-дәстүрлі орынды қолдай береді.

Colonel W. Yates Selleck was a marshal in the parade on Consecration Day and was seated on the platform when Lincoln made the address. Selleck marked a map with the position of the platform and described it as "350 feet (107 m) almost due north of Soldiers' National Monument, 40 feet (12 m) from a point in the outer circle of lots where [the] Michigan and New York [burial sections] are separated by a path". A location which approximates this description is 39°49.243′N, 77°13.869′W. As pointed out in 1973 by retired park historian Frederick Tilberg, the Selleck Site is 25 feet (8 m) lower than the crest of Cemetery Hill, and only the crest presents a panoramic view of the battlefield. A spectacular view from the location of the speech was noted by many eyewitnesses, is consistent with the Traditional Site at the Soldiers' National Monument (and other sites on the crest) but is inconsistent with the Selleck Site. The Kentucky Memorial, erected in 1975, is directly adjacent to the Soldiers' National Monument, and states, "Kentucky honors her son, Abraham Lincoln, who delivered his immortal address at the site now marked by the soldiers' monument." With its position at the center of the concentric rings of soldiers' graves and the continuing endorsement of Lincoln's native state the Soldiers' National Monument persists as a credible location for the speech. Writing a physical description of the layout for the Gettysburg National Cemetery under construction in November 1863, the correspondent from the Cincinnati Daily Commercial described the dividing lines between the state grave plots as "the radii of a common center, where a flag pole is now raised, but where it is proposed to erect a national monument". With the inclusion of this quotation Tilberg inadvertently verifies a central principle of future photographic analyses—a flagpole, rather than the speakers' platform, occupied the central point of the soldiers' graves. In fact, the precision of the photo analyses relies upon the coincidence of position between this temporary flag pole and the future monument. Confusing to today's tourist, the Kentucky Memorial is contradicted by a newer marker which was erected nearby by the Gettysburg National Military Park and locates the speakers' platform inside Evergreen Cemetery. Similarly, outdated National Park Service documents which pinpoint the location at the Soldiers' National Monument have not been systematically revised since the placement of the newer marker. Miscellaneous web pages perpetuate the Traditional Site.

2D және оптикалық стереоскопия

1982 жылы аға парк тарихшысы Кэтлин Георг Харрисон алғаш рет фотосуреттерді талдап, Евергрин зиратындағы бір орналасқан жерді ұсынды, бірақ талдауын жарияламады. Дереккөздерді ашпай, Харрисонның атынан сөйлеген екі адам оның ұсынған орнын "Евергрин зиратындағы Браун отбасының мазарының үстінде немесе жанында" деп сипаттайды. Бұрынғы әскери барлау аналитигі Уильям А. Фрассанито 1995 жылы жан-жақты фотосуреттерге негіделген талдау жасады, ол платформаның орналасқан жерін Евергрин зиратындағы нақты қазіргі қабір тастарының орнымен байланыстырады. Фрассанитоның сөзінше, 1863 жылғы спикердің тұрған орнында Израиль Юнттың (1892 жылы қайтыс болған), Джон Кохтың (1913 жылы қайтыс болған) және Джордж Э. Кицмиллердің (1874 жылы қайтыс болған) қабірлері де бар.

3D фоторедеринг және анимация

Көптеген жылдар бойы Солтүстік Каролина Университетінің Ашвиллдегі Жаңа Медиа кафедрасының профессоры Кристофер Оукли және оның студенттері «Линкольнның Геттисбург сөзін сөйлеуі» атты Виртуалды Линкольн жобасы аясында «Линкольнның Геттисбург сөзін сөйлеген сәтінің өмірге жақын 3D-де қайта жасалуын» жасау және оны жетілдіру үшін тырысты. Осы жобаның бір нәтижесі 2022 жылдың 18 қарашасында Геттисбургте өткен Линкольн форумының XXVII-сінде «Платформаны орналастыру: Геттисбургте Линкольн тұрған жерді анықтау үшін 3D технологиясын қолдану» тақырыбында таныстырылды. Жобаның бастапқы кезеңінде 3D анимациялық бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы Cemetery Hill, Evergreen зиратындағы Gatehouse және фотосуреттерде көрінетін, қазір жоқ объектілердің (тополь ағашы, ту тірегі және Duttera үйі сияқты) құжатталған орналасқан жерлері модельденді. Содан кейін платформа мен оның үстіндегілер үлгіленді. Ақырында, камералардың шамамен орналасқан жерлері 3D ортаға қойылды және жалпы модель итеративті түрде жетілдірілді. 1863 жылы бір-бірінен қашықта түсірілген төрт белгілі фотосуреттің көрінісін қайта жасай отырып, Линкольн мен платформа виртуалды шындыққа енгізілді. Оуклидің моделінде платформа Сайыпқырандардың Ұлттық зираты мен Evergreen зиратын бөліп тұрған темір қоршаудың үстінде орналасқан. Ол платформаның мөлшерін ұлғайтады және оның пішінін бұрынғы зерттеушілердің айтуынша тіктөртбұрыштың орнына трапеция тәрізді етеді. Ең маңыздысы, спикердің орны Сайыпқырандардың Ұлттық зиратының аумағындағы платформаның бір бөлігін алып жатыр. Оуклидің авторлық 3D моделі Рихтер ұсынғандай Уивердің камерасының орнын пайдаланады.

Қаулы

GNMP маркері, Уиллстің Харрисонның талдауын түсіндіруі, Фрассанито талдауы және Оукли талдауы платформаның толығымен немесе көбінесе жеке Evergreen зиратында орналасқандығы, ал емес мемлекеттік Солдаттар Ұлттық зиратында екендігі туралы келіседі. Ұлттық парктік қызметтің Ұлттық зиратты аралап жүру брошурасы – бұл NPS құжатының бірі: Ұзақ уақыт бойы Линкольн сөйлеген жер деп қате жіберілген Солдаттар Ұлттық ескерткіші, қаза тапқан сарбаздарды құрметтейді. [Сөйлеу орны] шындығында осы төбенің шыңында, темір қоршаудың арғы жағында және президент Линкольннің Геттисбургтік сөзді шамамен 15 000 адам тыңдаған Evergreen зиратының ішінде болды. Харрисон/Уиллс, Фрассанито және Оукли талдауларымен анықталған орындар шамамен 40 метрге дейін ерекшеленеді. Фрассанито 1) өзінің қорытындысын, 2) өзінің әдістерін және 3) Харрисонның орнын жоққа шығаруды құжаттады, бірақ GNMP де, Харрисон да ешқандай құжат ұсынған жоқ. Оуклидің түсіндірмесі тек 2022 жылы жарияланды және әлі де қарастырылуда. Зират пен ескерткішті бастапқы мақсатына – Одақтың қаза тапқандарын құрметтеуге – қайтару, орын туралы дауды шешу және эксклюзивті жеке Evergreen зиратында сөйлеуге арналған ескерткішті орнату сияқты нәрселердің орындалуы күмәнді.

Мұра

Геттисберг үндеуінің АҚШ тарихындағы маңыздылығы американдық мәдениеттегі берік орнымен нығайтылады. Вашингтондағы Линкольн ескерткішінің оңтүстік қабырғасындағы тас бөлмеге қашалған көрнекті орнынан өзге, Геттисберг үндеуі көбінесе халық мәдениетінің туындыларында еске алынады, заманауи көрермендердің Линкольннің сөздерімен таныс екендігі күдіксіз болжалады. Үндеуден бері өткен көптеген буын ішінде ол американ тарихындағы ең әйгілі сөздердің бірі болып қала береді және көбінесе тарих немесе азаматтық білім сабақтарында оқытылады. Линкольннің Геттисбергте айтқан сөзі тағы бір белгілі сөйлеуде, Мартин Лютер Кингтің «Менің арманым бар» сөзінде де еске алынады. 1963 жылғы тамызда Линкольн ескерткішінің сатыларында тұрған Кинг өзінің кіріспе сөзінің стилімен Президент Линкольнге және оның мәңгілік сөздеріне сілтеме жасады: «Жүз жыл бұрын ұлы америкалық, бүгін біз оның символдық көлеңкесінде тұрмыз, Азат ету туралы жарлыққа қол қойды. Бұл маңызды жарлық миллиондаған негр құлдарына үміт шамы болды, олар әділетсіздіктің отында күйіп-жанып, қиналған еді». Үндеудегі тіркестер жиі басқа туындыларда қолданылады немесе еске алынады. Францияның қазіргі Конституциясында Франция Республикасының принципі «халықтың үкіметі, халықтан және халық үшін» деп көрсетілген, бұл Линкольннің сөздерінің тікелей аудармасы. Сунь Ятсеннің «Халықтың үш принципі» және 1947 жылғы Жапония Конституциясының кіріспесі де осы тіркестен шабыттанды. «Абрахам Линкольн» ұшақ тасымалдағышының девизі «жойылмайды» деген сөздерден тұрады. АҚШ-тың Массачусетс штатынан сенатор Чарльз Самнер 1865 жылғы сәуірде Линкольннің қазасынан кейін үндеу және оның американдық мәдениеттегі берік орны туралы былай деп жазды: «Геттисберг даласында айтылған және енді оның авторының шейіттігімен қасиетті етілген бұл сөз – маңызды іс. Өзінің қарапайымдылығымен ол «біздің айтқандарымызды әлем есіне алмайды, бірақ олардың істегендерін ешқашан ұмыта алмайды» деді. Ол жаңылысты. Әлем оның айтқандарын бірден есіне алды және оны ешқашан ұмытпайтын болады». 1963 жылғы шілдеде АҚШ Президенті Джон Кеннеди шайқас және Линкольннің сөзі туралы былай деді: «Жүз жыл бұрын біз тұрған жерде қару-жарақ қақтығысынан дірілдеп, американ ерлігінің қанымен мәңгілікке қасиетті етілді. Ыбырайым Линкольн осы ұлы майданды арнағанда, қайталауға немесе қысқаша баяндауға келмейтін сөздермен, осы құрбандықтың не үшін қажет екенін білдірді». 2015 жылы «Абрахам Линкольн» президенттік кітапханасы қоры «Геттисберг жауаптары: Әлем Абрахам Линкольннің Геттисберг үндеуіне жауап береді» жинағын жариялады. Бұл жұмыс жетекшілерді Линкольн, Геттисберг үндеуі немесе осыған байланысты тақырыпты тойлау үшін 272 сөзден тұратын жауаптар жасауға шақырады. Астрофизик Нил деГрасс Тайсон берген жауаптардың бірінде Линкольннің ең үлкен мұраларының бірі – Геттисберг үндеуімен бір жылда Ұлттық ғылым академиясын құру екенін айтты, бұл ұзақ мерзімді әсері «біздің ұлтымызды ғылыми тұрғыдан ағартылған басқару жолына қойып, осы жолсыз біздің бәріміз осы Жер бетінен жойылуы мүмкін».

The importance of the Gettysburg Address in the history of the United States is underscored by its enduring presence in American culture. In addition to its prominent place carved into a stone cella on the south wall of the Lincoln Memorial in Washington, D. C., the Gettysburg Address is frequently referred to in works of popular culture, with the implicit expectation that contemporary audiences will be familiar with Lincoln's words. In the many generations that have passed since the Address, it has remained among the most famous speeches in American history and is often taught in classes about history or civics. Lincoln's Gettysburg Address is itself referenced in another of those famed orations, Martin Luther King Jr.'s "I Have a Dream" speech. Standing on the steps of the Lincoln Memorial in August 1963, King began with a reference, by the style of his opening phrase, to President Lincoln and his enduring words: "Five score years ago, a great American, in whose symbolic shadow we stand today, signed the Emancipation Proclamation. This momentous decree came as a great beacon light of hope to millions of Negro slaves who had been seared in the flames of withering injustice." Phrases from the Address are often used or referenced in other works. The current Constitution of France states that the principle of the French Republic is "gouvernement du peuple, par le peuple et pour le peuple ("government of the people, by the people, and for the people"), a literal translation of Lincoln's words. Sun Yat Sen's "Three Principles of the People" as well as the preamble for the 1947 Constitution of Japan were also inspired from that phrase. The aircraft carrier Abraham Lincoln has as its ship's motto the phrase "shall not perish". U. S. Senator Charles Sumner of Massachusetts wrote of the address and its enduring presence in American culture after Lincoln's assassination in April 1865: "That speech, uttered at the field of Gettysburg and now sanctified by the martyrdom of its author, is a monumental act. In the modesty of his nature he said 'the world will little note, nor long remember what we say here; but it can never forget what they did here.' He was mistaken. The world at once noted what he said, and will never cease to remember it." U. S. President John F. Kennedy stated in July 1963 about the battle and Lincoln's speech: "Five score years ago the ground on which we here stand shuddered under the clash of arms and was consecrated for all time by the blood of American manhood. Abraham Lincoln, in dedicating this great battlefield, has expressed, in words too eloquent for paraphrase or summary, why this sacrifice was necessary." In 2015, the Abraham Lincoln Presidential Library Foundation compiled Gettysburg Replies: The World Responds to Abraham Lincoln's Gettysburg Address. The work challenges leaders to craft 272 word responses to celebrate Lincoln, the Gettysburg Address, or a related topic. One of the replies was by astrophysicist Neil deGrasse Tyson in which he made the point that one of Lincoln's greatest legacies was establishing, in the same year of the Gettysburg Address, the National Academy of Sciences, which had the longterm effect of "setting our Nation on a course of scientifically enlightened governance, without which we all may perish from this Earth".

Конверт және басқа да аңыздар

Геттисберг үндеуіне қатысты американдықтар арасында кең таралған аңыз Линкольннің поездде бара жатып, үндеуді конверттің артына асығыс жазып алғаны туралы. Бұл жалпыға белгілі қате түсінік, мүмкін, Мэри Реймонд Шипман Эндрюстің 1906 жылы жарық көрген "Керемет сыйлық" атты танымал кітабынан бастау алған болуы мүмкін. Бұл кітап ұзақ бойы мектеп оқушыларына оқуға беріліп, жеке том ретінде жарық көргенде 600 000 дана сатылып, екі рет фильмге түсірілген. Басқа, көбінесе танылмаған мәлімдемелердің ішінде Гарриет Бичер Стоудың Линкольн үндеуді "бірнеше сәт ішінде" жазды деген пікірі және Эндрю Карнегидің Линкольнге жеке қалам бергенін айтуы бар.

Танымал мәдениет

Линкольн портреті – американдық композитор Аарон Копланд жазған классикалық оркестрлік шығарма. Онда Геттисбург сөздерінің соңғы сөздері, Линкольн цитаталарынан кейін, оркестрлік жабылу кресцендосына алып келетін мәтінмен айтылады. Шығармада толық оркестр қатысады, әсіресе, шекті сәттерде домбыра аспаптарына баса назар беріледі. Шығармада Авраам Линкольннің маңызды құжаттарынан алынған үзінділер, соның ішінде Геттисбург сөздері оқылады. Сөздерден мәтінмен оқылатын бөлімде "Осы құрметті қаза тапқандардан..." деген сөздермен басталатын соңғы екі сөйлем ғана қолданылады.

Негізгі дереккөздер

Авраам Линкольн президенттік кітапханасы қоры, ред. (2015 ж.). Гетисбург жауаптары: Әлем Авраам Линкольннің Гетисбург сөзіне жауап береді,