Кіріспе

1983 жылы New Order тобының синглы

"Blue Monday" – британдық рок-тобы New Order-дің әні. Ол 1983 жылғы 7 наурызда Factory Records лейблы арқылы 12 дюймдік сингл ретінде жарық көрді. Бұл ән New Order тобының екінші студиялық альбомы "Power, Corruption & Lies" (1983) кассеталық және CD нұсқаларының кейбірінде де кездеседі. Әннің авторлары және продюсерлері – Джиллиан Гилберт, Питер Хук, Стивен Моррис және Бернард Самнер. "Blue Monday" – синтезаторлық поп және альтернативті би музыкасы жанрындағы ән, оған басқа артистердің көптеген туындыларынан шабыттандырылды. 12 дюймдік синглдің B жағында "The Beach" деген әннің негізінен аспаптық нұсқасы орналасқан. Синглдің ерекше дизайнын Питер Савилл мен Бретт Уикенс жасаған. Оның қаптамасы 5 1/4 дюймдік дискетаға ұқсас кесімді дизайнға ие. Альбомның мұқабасында сөздер жоқ, оның орнына Савилл ойлап тапқан код түріндегі түрлі түсті блоктар бар, онда әртіс, ән және лейбл туралы ақпарат жазылған. Бастапқы сингл көптеген елдердің хит-парадтарының топ 10-дығына енді. Ұлыбританиядағы синглдер тізімінде 9-шы орынға жетіп, 38 апта бойы топ 75-тің ішінде болды. Ұлыбританияның тәуелсіз синглдер тізімінде 186 апта бойы сатылып, 1987 жылы шыққан "Substance" жинағына дейін төрт жыл бойы танымал болды. Ұлыбританиядағы инди-чарттағы нәтижесі Joy Division тобының "Love Will Tear Us Apart" әнінен кейін екінші орынды иеленді (195 апта). Жаңа Зеландияда ән 2-орынға жетіп, үш жыл ішінде топ 50-ге 74 апта бойы кірді. 1988 жылғы ремикс Ұлыбритания чартында 3-орынды, ал Австралия чартында 4-орынды иеленді, сондай-ақ АҚШ-тағы би чартында көшбасшы болды. "Blue Monday" – барлық уақыттардағы ең көп сатылған 12 дюймдік сингл. Ұлыбританияда барлық форматта, соның ішінде 1988 және 1995 жылғы қайта шығарылымдарды есепке алғанда, 1,16 миллион дана сатылды. 1983 жылғы түпнұсқа 12 дюймдік синглдің сатылымы жалпы көлемінің 700 000 данадан астамын құрайды. Ән екі рет ремикстелді – 1988 және 1995 жылдары. 1988 жылғы ремикс Жаңа Зеландияда 1-орынға, ал басқа елдерде топ 10-дыққа енді. "Blue Monday" әні Orgy, Flunk, 808 State, The Enemy және Health сияқты топтармен орындалды. 2021 жылы Rolling Stone журналы оны "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізіміне 235-ші орынға қосты.

Бастапқы және жазу

New Order 1980 жылы әнші Иан Кертистің қайтысынан кейін тараған Joy Division тобының бұрынғы мүшелері құрды. Кейін олар Гиллиан Гилбертті клавишашы және екінші гитарист ретінде шақырып, синтезаторлар сияқты жаңа музыкалық технологияларды зерттей бастады. New Order "Blue Monday" әнін Манчестер қаласындағы Читем Хиллдегі репетициялық бөлмеде жазды. Синтездік бас партиясы Moog Source-та орындалып, әнші Бернард Самнер жасаған секвенсерде тіркелді. Ритм үшін Oberheim DMX барабан машинасы пайдаланылды. New Order алғашқы семплерлердің бірі – Emulator 1-ді сатып алып, Kraftwerk-тің "Uranium" әнінен хор дыбыстарын семплдеді. Самнер мен барабаншы Стивен Моррис семплерді қалай пайдалануды үйрену үшін сағаттап өздерінің газ шығаруларын жазып көрді. New Order сондай-ақ 1982 жылғы "Видео 5 8 6" шығармасынан кейбір элементтерді қайта пайдаланды. Бас-гитарист Питер Хук Kraftwerk, Джорджио Мородер және Sparks тобының ықпалында болғанын айтты, ал Самнер "Dirty Talk" әнінен Klein + MBO және Sylvester тобының "You Make Me Feel (Mighty Real)" әнінен үзінділер алынғанын мәлімдеді.

Құрамы

"Blue Monday" – "синт-поп классикасы" деп аталып, топтың постпанктан альтернативті би музыкасына көшуін бекітеді. Ол клубтық музыканың hi-NRG стилінің бір мысалы ретінде танылды, ал 2004 жылғы The Rolling Stone Album Guide басылымы оны "мүсіркеусіз бағдарламаланған, LSD-ге негізделген, түймемен басқарылатын би поп-музыкасының соңғы нұсқасы" деп сипаттады. Ән жартылай ноталық барабанмен басталып, содан кейін тізбектелген мелодия келеді. "Blue Monday" стандартты куплет-припев құрылымын қамтымайды. Ұзақ кіріспеден кейін, бірінші және екінші куплеттер біріктірілген, ал үшінші куплеттен кейін қысқа үзіліс болады, ол ұзартылған аутроға алып келеді. "Blue Monday" BBC Radio 2 "Sold on Song" бағдарламасында "жетпісті жылдардағы диско мен сексенінші жылдардың соңындағы би/хаус музыкасының өркендеуі арасындағы маңызды байланыс" деп сипатталды. Синт-поп британдық танымал музыкада бірнеше жыл бойы үлкен рөл атқарды, бірақ "Blue Monday", топтың менеджері Роб Греттонның ынтасымен, Нью-Йорк клубтық музыкасының ықпалын көрсеткен би музыкасы болды. "Blue Monday" және Power, Corruption & Lies – осы кезеңдегі Factory лейблынан шыққан төрт туындының екеуі, ал қалғандары – "Confusion" және "From the Hip". Синглдің түпнұсқа мұқабасын Factory дизайнері Питер Савилл мен Брет Викенс жасаған, ол күміс ішкі қаптамасы бар кесілген қаптама болды. "[...] кесу технологиясын және белгілі бір түстерді пайдаланудың нәтижесінде, осы қаптаманың өндіріс құны соншалықты жоғары болғандықтан, сингл шығынмен сатылды" делінген. Тони Уилсон "біздің ерекше есеп жүйесімізге байланысты" әр қаптамаға 5 пенс жоғалғанын айтты; Савилл "Blue Monday" ешқашан коммерциялық сәттілікке жетеді деп ешкім күтпегенін, сондықтан шығын мәселесі тумайды деп ойлағанын атап өтті. Робертсон сондай-ақ "кейінгі қайта шығарылымдарда шығындарды азайту үшін шағын өзгерістер енгізілді" (кесілген бөліктер күміс бояумен алмастырылды) деп мәлімдеді. Савилл 2013 жылы баспагерлер "арзан нұсқаны шығарды. Алғашқы қанша дана сатылды, немесе Factory олар алмаған нәрсе үшін толық төлем алды ма, мен білмеймін, бұл Factory-ге тән жағдай" деді. Питер Савилл Ассошиэйтс қаптама дизайны үшін Factory-ге 538,20 фунт стерлинг төледі. Суретшілердің жұмысы кешіккендіктен, Савилл оны топтың немесе лейблдің қарауына жібермей тікелей баспаханаға жіберді. 1988 және 1995 жылғы нұсқалар стандартты қаптамада шығарылды.

Музыкалық бейнелер

1983 жылы түпнұсқаның қысқартылған нұсқасы үшін музыкалық видео жасалды, онда жалған түстермен әскери кадрлар, қарапайым компьютерлік графика, мысалы, түс блоктары мен геометриялық сызықтар, топ мүшелерінің өте төмен ажыратымдылықта және кадр жылдамдығында цифрланған видеосы, «Жақын кездесулер үшінші түрінен» алынған қысқаша кадрлар және Zaxxon бейне ойынының қысқаша көрінісі пайда болды. Түс блоктары Питер Савиллдің түсті кодталған әліпбиін қолдана отырып жасалды. "Blue Monday '88" музыкалық видеосы Substance видео жинағында (осы аттас альбомның қосымшасы ретінде шығарылған) пайда болды. Видеода фотограф Уильям Вегманның эскиздері және оның Веймаранер иті Фэй Рейдің Роберт Брирдің қолмен салған анимациясымен үйлесімде тепе-теңдік көрсетіледі. Топ мүшелері әртүрлі жұмыстар жасап тұрғанда көрсетіледі, мысалы, көк түспен боялған еден үстінен ағаш тақтаймен жүру, беттеріне сым тордан жасалған өнер туындыларын және сүт жәшіктерін ұстау, теннис доптарына шабуылдану және түрлі флипбуктерді парақтап тұру (қолмен салған анимациялық тізбектермен байланысты). 2012 жылдың қыркүйегінде New Order Солтүстік Уэльстегі Портмейрион қаласында фестивальге басшылық етті, ал фестиваль ұйымдастырушылары жергілікті Brythoniaid Male Voice Choir-дің қолдауын алды, олар осы шара үшін кавер нұсқасын және оған сәйкес видеоны жасады.

Мұра

"Blue Monday" әнінің жарық көргеннен бергі ондаған жылдар бойы, ол әлемдегі ең ұлы әндердің бірі деп жиі айтылады. 2022 жылы "Blue Monday" әні "NME тарихы 70 (көбінесе) маңызды әндер" тізіміне 21-орынға енді. Марк Бомонт осы ән арқылы "Британның алғашқы балама би мәдениеті өз жолын тапты" деп жазды және "кислоталық хаус жарылысы клуб өмірін түгелдей өзгертетінге дейін сол күйінде сақталды". 2021 жылы Rolling Stone журналы оны "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізіміне 235-орынға қосты. Orgy, Flunk, 808 State, The Enemy және Health сияқты топтар осы әнді кавер жазды.

Шығарылымдар

"Көк дүйсенбі" Ұлыбританияда бірнеше рет хит болды. 1983 жылы ол екі рет хит-парадқа еніп, бастапқыда 12-орынға жетті, содан кейін сол жылы қайтадан хит-парадқа кіріп 9-орынға көтерілді. Мұның себебі, синглдің екі жағы да (B жағы "The Beach" – "Көк дүйсенбінің" инструменталдық үндеуі, оның мәтінінде "Мен сені тастап кетуді айттым деп ойладым, мен жағажайға барғанда" деген сөздер бар) топтың келесі альбомы "Power, Corruption & Lies" Ұлыбритания нұсқасында жарияланбады. Жақсы сатылғанына қарамастан, Factory Records Британдық фонографиялық индустрия қауымдастығының мүшесі болмағандықтан ол ресми алтын диск алуға құқылы емес еді. 2023 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша, барлық форматтағы жалпы сатылған бірліктер саны Ұлыбританияда 2 миллионға жетті. New Order әнді насихаттау үшін 1983 жылғы 31 наурызда BBC-дің "Top of the Pops" бағдарламасына қатысты. New Order "Көк дүйсенбіні" тікелей эфирде орындауға талап етті. Орындалу техникалық ақаулармен толы болды және жазудан мүлдем өзгеше естілді. Морристің айтуынша, "Көк дүйсенбі әдетте орындауға оңай ән емес, және бәрі дұрыс болмады. Синтезаторлар істен шықты. Ол қорқынышты естілді". 1985 жылы "Көк дүйсенбі" және "Thieves Like Us" әндері Factory Records лицензиясы бойынша Tonpress компаниясы арқылы Польшада 7 дюймдік сингл ретінде шығарылып, 50 000-нан астам дана сатылды және жыл соңындағы сингл хит-парадында 5-орынға ие болды.

Балама нұсқалары

80-ші жылдардың ортасында New Order тобы "Blue Monday" әнін Sunkist сусындарының жарнамасында қолдануға келісті, оған жаңа мәтін жазылды: "Жаңа күн басталғанда қандай сезім? / Күннің шуағында су ішіп отырғанда, Sunkist – дұрысы сол". 1988 жылы "Blue Monday" әні Квинси Джонс пен Джон Потокер тарапынан "Blue Monday 1988" деп ремикс жасалды. Джонс АҚШ-та New Order тобының жазбалар лейблі Qwest Records-тың иесі болды. Сингл британдық хит-парадта 3-орынды, австралиялық хит-парадта 4-орынды иеленді, ал АҚШ-тағы би хит-парадтарының төбесіне шықты. 1995 жылы қайта шығарылған нұсқасында Hardfloor жасаған микс жетекші трек ретінде таңдалды және Ұлыбританияның үздік 20-лығына енді. 2015 жылдың қазан айына дейін бұл әннен 1,21 миллион дана Ұлыбританияда сатылды.

Оргиялық нұсқалары

"Blue Monday" әні американдық альтернативті металл тобы Orgy тарапынан орындалды. Ол 1998 жылдың 14 желтоқсанында жарық көрді. Ән халықаралық аренада сәттілікке ие болып, әлемдік музыкалық тізімдерге енді. Ол индустриялық және металл музыкасына жаңа тыныс сыйырды деп есептеледі.

Өмірбаян

Billboard журналына берген сұхбатында гитарист Әмір Дерах әнді жұмыс істеген кезде "нағыз "Blue Monday" әніне лайық болуды" қалағандарын және көбірек сынға ұшырауды күткендерін айтты. Ол осы әнді орындау мүмкіндігіне қанағаттанғандарын және оны өздері жазғандай сезінгендерін жеткізді. Олардың алғашқы танымал хиті 1980-жылдардағы электроникалық/би музыкасының кавері болғанына топтың көңілі толды. "Blue Monday" әнінің музыкалық видеосы бірнеше музыкалық телеарнада көрсетілді, сонымен қатар ән винил тақтасында да шықты.

Жетістік

Ән қазіргі рок радиостанцияларында ойнады және MTV-де хитке айналды; бұл ән топтың табысқа бастайтын кілті ретінде қабылдалды, соның арқасында олар Ozzfest және Family Values Tour гастрольдеріне қатысты. "Көк дүйсенбі" киберпанк бағытының дамуына көмектескен деп есептеледі, бұл 1999 жылғы "Матрица" ғылыми-фантастикалық фильмінің танымалдылығында ең жақсы көрінеді, ол одан кейін жарық көрді. Джоэл Галленнің Лос-Анджелес журналына берген сұхбатында музыкалық продюсерлер "Not Another Teen Movie" (2001) фильміндегі футбол көрінісінде Orgy тобының "Blue Monday" әнін пайдалануды талқылады. Әннің "қуаты бар" екенін айтқаннан кейін, олар оны фильмге қосты, ол саундтрекке де енді. "Blue Monday" әні халықаралық хит-парадтарда көтерілді, оның ішінде CMJ-дің "Commercial Alternative Cuts" және Billboard-тың Альтернативті, Поп және Dance хит-парадтары бар. 2000 жылы Time және Newsweek журналдарында да ән фрагменттері жарияланды.

Фланк нұсқасы

Фланк әнді орындап, 2002 жылы жеке сингл ретінде жариялады. Осы нұсқада Фланк "Blue Monday" әнін баяулатып, әннің кеңінен танылуының арқасында Фланк үшін хитке айналдырды. Бұл нұсқада биге арналған ырғақ емес, әннің мәтініне көбірек назар аударылады (алғашқы нұсқада осы ырғақ баса көрсетілген болатын). Сингл электрондық музыка сыншыларынан жағымды пікірлер алды. Кейіннен ән ремикстелді, түпнұсқа нұсқасымен бірге кем дегенде 7 ремикс қолжетімді болды. Алғашқы жарияланым 2002 жылы "Blue Monday" деп аталған EP-де жарық көрді.