Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канаданың украин православие шіркеуі (UOCC; ; Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία του Καναδά; Українська православна церква Канади) – Канададағы Шығыс православие шіркеуі, көбінесе православиелік украин канадалықтарынан тұрады. Оның бұрынғы атауы (1990 жылға дейін) – Канаданың украин грек православие шіркеуі (УГОКЦ) болған. Шіркеу, қазір Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының митрополиясы, Шығыс православиелік қауымдастықтың бір бөлігі болып табылады, бірақ 1918 жылы тәуелсіз түрде құрылды. Виннипег, Саскатун, Ванкувер, Эдмонтон, Торонто және Монреаль сияқты көптеген Канада қалаларында соборлары бар. Митрополиттік собор, семинария (Сент-Эндрю колледжі) және орталық әкімшілік кеңсесі Виннипегте орналасқан. Сонымен қатар, шіркеу төрт университет студенттер үйімен байланысты: Торонтодағы (Онтарио штаты) Сент-Володимир институты; Саскатундағы (Саскачеван штаты) Сент-Петр Могила институты; Эдмонтондағы (Альберта штаты) Сент-Джон институты; және Сент-Эндрю колледжіндегі үй. Шіркеудің мүшелерінің саны шамамен он мыңға жуық. Қазіргі шіркеудің басшысы – митрополит Иларион (Рудник).
The Ukrainian Orthodox Church of Canada (UOCC; ; Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία του Καναδά; Українська православна церква Канади) is an Eastern Orthodox church in Canada, primarily consisting of Orthodox Ukrainian Canadians. Its former name (before 1990) was the Ukrainian Greek Orthodox Church of Canada (UGOCC). The Church, currently a metropolis of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople, is part of the wider Eastern Orthodox communion, however was created independently in 1918. It has cathedrals in many Canadian cities, including Winnipeg, Saskatoon, Vancouver, Edmonton, Toronto, and Montreal. The Metropolitan Cathedral, seminary (St. Andrew's College), and central administrative office are all based in Winnipeg. Also the church is affiliated with four residences for university students: St. Volodymyr Institute in Toronto, Ontario; St. Petro Mohyla Institute in Saskatoon, Saskatchewan; St. John's Institute in Edmonton, Alberta; and one operating at St. Andrew's College. The church's membership is about ten thousand. The current Primate of the church is Metropolitan Ilarion (Rudnyk).
Тарих
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Галиция мен Лодомериядан (Австрия-Мажарстан) Канадаға көшіп келген этникалық украиндардың көпшілігі грек-католиктер (Украина грек-католик шіркеуі) болды және 1912 жылы украин грек-католик экзархаты құрылғанға дейін жергілікті рим-католик иерархиясы оларға қамқорлық жасады. Солтүстік Америкадағы рим-католик епископтарының пікірінше, үйленген шығыс католик дін қызметкерлерінің болуы сол кезде наразылық тудыруы мүмкін еді. Канадаға келген тағы бір маңызды украиндықтар тобы Буковинадан келді, олар негізінен Буковина және Далмация митрополитіне (Австрия-Мажарстанның автономиялық шіркеуі) қарасты православ дінін ұстанды. Бастапқыда осы православ христиандарға Солтүстік Америкадағы орыс православ миссиясы қызмет көрсетті (сол кезде ол ірі орыс православ шіркеуінің бір бөлігі еді), бірақ бұл қызметтер олардың ана тілінде жүргізілмеді. Өз шіркеуін құруды қалаған католиктер мен православ дінінің өкілдері 1918 жылдың жазында Саскатун қаласында (Саскачеван провинциясы) бас қосып, Канададағы украин грек православ шіркеуін құрды. Осы жиын кезінде делегаттар (көбінесе Альберта, Саскачеван және Манитобадан) жас шіркеуге көмектесу үшін бауырластық құрды. Қоныс аударушылар жаңа шіркеу құрғанмен, шіркеудің епископсыз болмайтынын айтатын шіркеу канондары туралы жақсы білді. Шіркеу бауырластығы орыс православ миссиясының архиепискобы Александр Немоловскийді шіркеуді уақытша өзіне қаратуға көндіруге тырысты. Архиепископ Александр бастапқыда келіскенімен, кейіннен бас тартты; алайда, украин грек православ шіркеуінің (UGOC) Бірінші Соборы (Шіркеу Жиналысы) жоспарланғандай 1918 жылдың 28 желтоқсанында Саскатунда өтті. Бұл Собор шіркеудің алғашқы семинариясын Саскатунда ашуға әкелді. Бауырластық уақытша епископ іздеуді жалғастырды және ақырында оны тапты: Солтүстік Америкадағы Антиохиялық православ христиан архиепархиясының митрополиті Герман (Шехади). Ол шіркеуді келесі 5 жыл бойы (1919-1924) басқарды. Оның басшылығымен 1919 жылдың 27 қарашасында Саскатунда Екінші Собор өтті.
Most ethnic Ukrainians moving to Canada from Galicia and Lodomeria (Austria Hungary) in the late nineteenth and early twentieth centuries were Greek Catholics (Ukrainian Greek Catholic Church), and were tended early on by the local Roman Catholic hierarchy until the creation of the Ukrainian Greek Catholic Exarchate in 1912. This was because the North American Roman Catholic bishops believed that the presence of married Eastern Catholic priests would create a scandal at the time. The other major group of Ukrainians which were coming to Canada were from Bukovina, and they were mostly Orthodox belonging to the Metropolitan of Bukovina and Dalmatia (autonomous church in Austria Hungary). At first these Orthodox Christians were served by the Russian Orthodox Mission in North America (which at that time was part of the bigger Russian Orthodox Church), but these services were not conducted in their native Ukrainian language. Catholics and the Orthodox who wanted to establish their own church met in the summer of 1918 in the city of Saskatoon, Saskatchewan, and established the Ukrainian Greek Orthodox Church in Canada. Also at these meetings, the delegates (mostly from Alberta, Saskatchewan and Manitoba) had established a Brotherhood to try to help the young church. The settlers had just created a new church, but they were very conscious of Church Canon Law that states that a church cannot exist without a bishop. The church's brotherhood tried to have Archbishop Alexander Nemolovsky of the Russian Orthodox Mission to take the church under his temporary care as bishop. At first Archbishop Alexander agreed, but later declined; however, the UGOC's First Sobor (Church Assembly) still took place as planned on December 28, 1918 in Saskatoon. This Sobor led to the establishment of the church's first seminary in Saskatoon. The Brotherhood still searched for a temporary bishop, and eventually found one: Metropolitan Germanos (Shehadi), who was the Metropolitan of the Antiochian Orthodox Christian Archdiocese of North America. He led the church for the next 5 years (1919 1924). Under his supervision, Second Sobor took place in Saskatoon on November 27, 1919.
Архиепископ Иоанн (Теодорович)
Митрополит Германның басшылығынан кейін архиепископ Иоанн (Теодорович) шіркеудің басшысы болды. Архиепископ Иоанн Украинадан (Украина Халық Республикасы) АҚШ-қа келді, онда Польшаның бөлінісінен кейін алғаш рет Украина автокефалдық православие шіркеуі қайта жаңғырды. Украинадағы қайта жаңғырған шіркеу «канондық емес» деп танылды. Дегенмен, архиепископ Иоанн (Теодорович) АҚШ-тағы Украина православие шіркеуіне қызмет ете бастады, олардың басшысы және митрополиті болды. Жаңа шіркеу украиналық епископты өз епископы етіп таңдады, оның басшылығымен шіркеу одан әрі өседі деп үміттенді. 1924 жылдан 1946 жылға дейінгі жаз айларында архиепископ Иоанн Канадаға жыл сайын сапар шегіп, елдегі барлық приходтарды аралады. Архиепископ Иоанн қыс айларында АҚШ-та болғанда, Семен Саучук Канададағы консисторияның әкімшісі болып қызмет атқарды. Бірнеше жыл UOCC-тің іс-әрекетіндегі басшысы болғаннан кейін, архиепископ Иоаннның епископқа бекітілуіне байланысты даулар туды. Архиепископ Иоаннды Украина автокефалдық православие шіркеуінің «епископтары» бекітті, олар православие шіркеуінің канондық заңдары мен дәстүрлеріне сәйкес бекітілмеген, бірақ дін қызметкерлері мен мирян жиналыстарымен бекітілді, осылайша апостолдық мұрагерлік ұғымын бұзды. Қасиетті апостолдардың 1-ші каноны жаңа епископтарды кем дегенде 2 немесе 3 епископтың бекітуі керек деп айтады. 1921 жылы қайта жаңғырған украин шіркеуінің епископтарын бекіту мәселесі қауымдық шіркеулерге ұқсас шіркеу жиналысы (Собор) арқылы шешілді. Осының нәтижесінде архиепископ Иоанн 1946 жылы басқарушы епископ лауазымынан кетті. 1947 жылы өткен арнайы Соборда епископ Мстислав (Скрипник) Виннипег пен бүкіл Канаданың жаңа архиепископы болып қабылданды. Алайда, кейбір түсініспеушіліктер мен шіркеуді қалай басқару керек деген пікірталас (көбінесе өзі мен Семен Саучук арасында) болғандықтан, ол 1950 жылы Виннипегтегі X Соборда (Манитоба) басшы лауазымынан кетті. Оған жауап ретінде UOCC көмек сұрап Митрополит Поликарпқа (Сикорский) (Украина автокефалдық православие шіркеуінің шетелдегі басшысы, ол бұрын Германияның басып алған Украинасындағы поляк православие шіркеуіне қатысқан босқындар епископтарынан құралған) жүгінді, ол Канададағы сенімділерге көмектесу үшін бірнеше епископтарды жіберуге келісті.
Following Metropolitan Germanos' leadership, Archbishop John (Theodorovich) became the church's primate. Archbishop John had just arrived in the United States from Ukraine (Ukrainian People's Republic) where was revived the Ukrainian Autocephalous Orthodox Church for the first time since the partitions of Poland. The revived church in Ukraine was recognized as "non canonical". Nonetheless, Archbishop John (Theodorovich) began to serve the Ukrainian Orthodox Church of the USA to become their Primate and Metropolitan. The young church had chosen the Ukrainian bishop as their bishop, hoping that the church would further grow under his leadership. During the summers from 1924 to 1946 Archbishop John would make an annual trip to Canada to visit the parishes throughout the country. When Archbishop John was in the USA during the winter months, a Fr. Semen Sawchuk would act as an administrator at the Consistory in Canada. After a few years as acting Primate of the UOCC, certain controversies laid around Archbishop John, due to his uncanonical ordination to bishop. Archbishop John was "ordained" by the "bishops" of Ukrainian Autocephalous Orthodox Church, who were not ordained according to the canon laws and traditions of the Orthodox Church, but were ordained by assemblies of priests and lay people and thus breaching the concept of apostolic succession. The 1st Canon of the Holy Apostles states that new bishops should be ordained by at least 2 or 3 bishops. In an argument, ordination of bishops of the revived Ukrainian church of 1921 was decided to carry out by a church assembly (Sobor), which is similar to congregational churches. As a result of this, Archbishop John resigned his position as ruling bishop in 1946. At a special Sobor in 1947, Bishop Mstyslav (Skrypnyk) was accepted as the new Archbishop of Winnipeg and all Canada. However, due to some misunderstandings, and arguments about how the church should be governed (mostly between himself and Semen Sawchuk), he resigned as Primate in 1950 at X Sobor in Winnipeg, Manitoba. In response the UOCC contacted Metropolitan Polycarp (Sikorski) (who was the head of the Ukrainian Autocephalous Orthodox Church Abroad, composed of refugee bishops formerly affiliated with the Polish Orthodox Church in German occupied Ukraine) for assistance, and he agreed to send some bishops over to help the faithful in Canada.
Метрополияның құрылуы
1947 жылы арнайы соборда УГОКК ВАПЦ-нің Переяслав епискобы Мстиславты (Скрипник) қабылдады, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Варшава митрополиті Дионисийдің (Валединский) батасымен «Виннипег және бүкіл Канаданың архиепискобы» атағымен басқарушы епископ ретінде тағайындалды. Бірақ архиепископ Мстислав пен УГОКЦ консисториясының мүшелері арасындағы қайшылықтарға байланысты, ол 1950 жылы шіркеудің оныншы соборында епархиялық епископ қызметінен қанағаттанды, бұл УГОКЦ-ті тағы да епископсыз қалдырды. Архиепископ Мстислав отставкаға кеткеннен кейін консистория УГОК-ке епископтарды табуға көмектесу үшін УАПЦ митрополиті Поликарпқа жүгінді. 1951 жылы тағы бір арнайы собор шақырылғанда төрт мүмкін епископ табылды, олардың барлығы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс басқан Украинада шіркеу қызметкері ретінде тағайындалған. Олардың бірі – Хольм митрополиті Иларион (Охиенко) 1947 жылдан бері Виннипегте тұрады. Архиепископ Михаил (Хороши) және епископ Платон (Артемиук) консисторияның шақыруымен және митрополит Поликарптың батасымен Канадаға келді. 1951 жылғы соборда 300-ге жуық приходты қамтитын УГОКЦ митрополия ретінде ұйымдастырылуы керек деп шешілді. Митрополит Иларион Виннипег және бүкіл Канада митрополиті және УГОКЦ приматы болып сайланды, ал архиепископ Михаил Торонто және Шығыс Канада архиепискобы болып сайланды. (Епископ Платон Канадаға келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды.) УГОКЦ-нің өсуіне байланысты, қосымша епископтарды тағайындау қажет болды, сондықтан 1959 жылы архимандрит Андрей (Метьюк) Эдмонтон және Батыс Канада епискобы болып сайланды, ал 1963 жылы архимандрит Борис (Яковкевич) Саскатун епискобы және митрополит Иларионның басшылығымен Орталық епархияның көмекші епискобы болып сайланды. 21 жыл бойы УГОКЦ приматы болған митрополит Иларион 1972 жылдың 29 наурызында қайтыс болды, оның орнын Торонто архиепискобы Михаил Виннипег және бүкіл Канада митрополиті ретінде иеленді. 1975 жылы митрополит Михаил зейнеткерлікке шыққаннан кейін архиепископ Андрей (Метьюк) митрополит болып сайланды және 1985 жылдың 2 ақпанында қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Митрополит Андрейдің кезінде УГОКЦ-ге қызмет ету үшін жаңа епископтар – епископтар Микола (Дебрин), Василий (Федак) және Иоанн (Стинка) сайланды, ал митрополит Андрейдің қайтысынан кейін епископ Василий Виннипег және бүкіл Канада митрополиті болып сайланды. УГОКЦ приматы ретінде таққа отырғызылғаннан кейін төрт жыл өткен соң Василий архимандрит Юрийді (Калищук) Саскатун епископы етіп тағайындады. 1960 жылдан бері УОКК АҚШ-тағы Украина православие шіркеуімен және Украина автокефальді православие шіркеуімен рухани байланыста болып келеді.
At a special sobor in 1947 the UGOCC accepted Bishop Mstyslav (Skrypnyk) of Pereyaslav of the UAOC, consecrated during World War II with the blessing of Metropolitan Dionysius (Waledyński) of Warsaw, as its ruling bishop with the title "Archbishop of Winnipeg and All Canada". Due to conflicts between Archbishop Mstyslav and members of the UGOCC Consistory, however, the former resigned as diocesan bishop at the tenth sobor of the Church in 1950, once again leaving the UGOCC without a bishop. After the resignation of Archbishop Mstyslav the Consistory appealed to Metropolitan Polycarp of the UAOC for assistance in finding bishops for the UGOCC. By the time another special sobor was called in 1951 four potential bishops, all consecrated in German occupied Ukraine during World War II, had been found. One, Metropolitan Hilarion (Ohienko) of Kholm, had been resident in Winnipeg since 1947. Two others, Archbishop Michael (Khoroshy) and Bishop Platon (Artemiuk), came to Canada at the invitation of the Consistory and with the blessing of Metropolitan Polycarp. At the 1951 sobor it was decided that the UGOCC, which had grown to include some 300 parishes, would be organized as a metropolia. Metropolitan Ilarion was elected Metropolitan of Winnipeg and All Canada and primate of the UGOCC, while Archbishop Michael was elected Archbishop of Toronto and Eastern Canada. (Bishop Platon had died shortly after his arrival in Canada.) The size of the UGOCC necessitated the appointment of more bishops, and so in 1959 Archimandrite Andrew (Metiuk) was elected Bishop of Edmonton and Western Canada and in 1963 Archimandrite Boris (Yakovkevych) was elected Bishop of Saskatoon and auxiliary or assistant bishop of the Central Eparchy under Metropolitan Ilarion. After 21 years as primate of the UGOCC, Metropolitan Ilarion died on March 29, 1972, and was succeeded by Archbishop Michael of Toronto as Metropolitan of Winnipeg and All Canada. After Metropolitan Michael’s retirement in 1975 Archbishop Andrew (Metiuk) was elected metropolitan, serving until his death on February 2, 1985. Under Metropolitan Andrew new bishops, Bishops Mikolaj (Debryn), Basil (Fedak), and John (Stinka), were elected to serve the UGOCC, and after Metropolitan Andrew’s death Bishop Wasyly was elected Metropolitan of Winnipeg and All Canada. Four years after his enthronement as primate of the UGOCC Metropolitan Wasyly consecrated Archimandrite Yurij (Kalistchuk) as Bishop of Saskatoon. Since 1960 the UOCC has been in spiritual union with the Ukrainian Orthodox Church of the USA and the Ukrainian Autocephalous Orthodox Church.
Жақында болған тарих
Константинополь шіркеуімен диалог жүргізгеннен кейін 1990 жылы УГОКК оның юрисдикциясына Канаданың украин православие шіркеуі ретінде қабылданды, осылайша канондық православие шіркеуімен толық бірлікке енді. Собор Тельмессостың епископы Иларионды (Рудник) Эдмонтон епископы және Кратеяның епископы Андрейді (Пешко) Саскатун епископының көмекшісі етіп сайлады. 2010 жылдың шілдесінде УОКЦ-ның тағы бір арнайы соборы жаңадан зейнеткерлікке шыққан митрополит Иоаннның орнын толтыру үшін шақырылды. Собор Торонто архиепискобы Юрийді (Калистчук) митрополиттік лауазымға ұсынды, нәтижесінде 2010 жылдың 30 тамызында Константинопольдегі Киелі Синод архиепископ Юрийді Виннипег архиепискобы және Канада митрополиті етіп сайлады. 2022 жылдың сәуірінде Украинаға басып кіру басталғаннан кейін, УОКК Украинаға тікелей көмек жіберу үшін Украина Православие шіркеуі арқылы келісім жасалды. Бір жылдық қарастырудан кейін, УОКК 2023 жылдың 20 желтоқсанында Украина Православие шіркеуінің жақында қабылдаған және қазір Константинополь Экуменикалық Патриархаты да қабылдаған шешіміне сәйкес, түзетілген Юлиан күнтізбесін қолдануға кірісті.
After dialoguing with the Church of Constantinople the UGOCC was received into its jurisdiction as the Ukrainian Orthodox Church of Canada in 1990, bringing it into the full communion of the canonical Orthodox Church. The sobor elected Bishops Ilarion (Rudnyk) of Telmessos as Bishop of Edmonton and Andriy (Peshko) of Krateia as auxiliary Bishop of Saskatoon. In July 2010 another special sobor of the UOCC was held to nominate a successor to the newly retired Metropolitan John. The sobor nominated Archbishop Yurij (Kalistchuk) of Toronto for the metropolitanate, and consequently on August 30, 2010, the Holy Synod in Constantinople elected Archbishop Yurij as Archbishop of Winnipeg and Metropolitan of Canada. In April 2022, just after the start of the Ukraine invasion, an agreement was formalized whereby the UOCC could send aid to Ukraine via the Orthodox Church of Ukraine directly. After a year of deliberation, the UOCC began the use of the Revised Julian Calendar on 20 December 2023, following the same decision recently made by the Orthodox Church of Ukraine and now matching the Ecumenical Patriarchate of Constantinople.
Құрылымы
UOCC үш епархияға немесе дінбасылық округке бөлінеді: Шығыс епархиясы, оның кафедралық соборы Торонто қаласында, Онтарио провинциясында; Орталық епархиясы, оның кафедралық соборы Виннипег қаласында, Манитоба провинциясында; және Батыс епархиясы, оның кафедралық соборы Эдмонтон қаласында, Альберта провинциясында орналасқан. UOCC дәстүріне сәйкес, Шіркеудің басшысы "Виннипег архиепискобы және Канада митрополиті" атағымен танылады және Орталық епархияның дінбасылық округ епископы ретінде қызмет етеді. Шығыс епархиясын Торонто епископы Андрей (Пешко) басқарады. Батыс епархиясын Эдмонтон және Батыс Канада епископы Иларион (Рудник) басқарады. UOCC-тің барлық дінбасылық округтерінде көмекші епископтар болуы мүмкін (Батыс епархиясында "Ванкувер епископы", Орталық епархиясында "Саскатун епископы" және Шығыс епархиясында "Монреаль епископы" деп аталады), бірақ қазіргі уақытта епархиялардың ешқайсысында көмекші епископ жоқ.
The UOCC is divided into three eparchies or dioceses, the Eastern Eparchy, with its cathedral in Toronto, Ontario; the Central Eparchy, with its cathedral in Winnipeg, Manitoba; and the Western Eparchy, with its cathedral in Edmonton, Alberta. According to the custom of the UOCC the Church's primate is the titled the "Archbishop of Winnipeg and Metropolitan of Canada" and serves as the diocesan or ruling bishop of the Central Eparchy. The Eastern Eparchy is led by Bishop Andriy (Peshko) of Toronto. The Western Eparchy is led by Bishop Ilarion (Rudnyk) of Edmonton and Western Canada. All of the UOCC's dioceses may have auxiliary bishops (titled 'Bishop of Vancouver' in the Western Eparchy, 'Bishop of Saskatoon' in the Central Eparchy and 'Bishop of Montreal' in the Eastern Eparchy), but none of the Eparchies have an auxiliary bishop at this time.