Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
20 ғасырдағы норвегиялық поляр зерттеушісі
20th century Norwegian polar explorer
Олав Бьяаланд (5 наурыз 1873 – 8 маусым 1961) – норвегиялық шаңғы спортының чемпионы және поляр зерттеушісі. 1911 жылы ол Амундсеннің Оңтүстік полюске экспедициясының құрамында Оңтүстік полюске жеткен алғашқы бес адамның бірі болды. Осы сапарда Бьяаланд Роальд Амундсенмен танысты. Бұрыннан табысқа жеткен зерттеуші Бьяаландты өзінің Солтүстік полюске жоспарлаған экспедициясына шақырды. Бьяаланд қуанды және олар Солтүстік полюске бара жатыр деп ойлады. Бірақ 1910 жылдың 7 маусымында олар Норвегияның Осло қаласынан шығып, Роберт Фалькон Скоттпен Антарктика полюсіне бәсекелес сапарға бет бұрды. Бьяаланд шебер ағаш өңдеуші болды және сапар барысында Ослода сатып алынған дайын шаналарды (Скотт та өзінің экспедициясы үшін осындай шаналар сатып алған, бірақ оларды өзгерткен жоқ) 88 кг-нан 22 кг-ға дейін салмағын азайта алды, олардың беріктігіне ешқандай зиян келтірмей. Шанамен саяхат кезінде, Қыран шығанағынан полюске және кері жолда, Бьяаланд көбінесе иттердің қуып жетуі үшін басты жүргізуші ретінде пайдаланылды. Ол шаңғымен жүруде шебер болды, сондықтан оның қалдырған іздері жерде түзу сызықтар түзеді. Полюсті сәтті бағындырғаннан кейін Амундсен Бьяаландты Солтүстік-Шығыс жолын зерттеу үшін бірге солтүстікке баруға шақырды, бірақ ол ұсыныстан бас тартты. Кейінірек Бьяаланд Телемаркқа оралып, Амундсеннен қарыз алған ақшаға шаңғы жасау шеберханасын ашты. 1961 жылы Бьяаланд 88 жасында бейбіт түрде қайтыс болды; Оңтүстік полюске жеткен бес адамның ішінде ол ең ұзақ өмір сүрді және Антарктидадағы Халықаралық геофизикалық жыл (IGY) жетістіктерінің куәсі болды, соның ішінде экспедиция жетекшісінің құрметіне Амундсен-Скотт деп аталған тұрақты Оңтүстік полюс базасының құрылысы. Норвегияның Телемарк қаласындағы Бьяаланд мұражайында Оңтүстік полюске экспедициясынан фотосуреттер мен басқа да естеліктер сақталған.
Olav Bjaaland (5 March 1873 – 8 June 1961) was a Norwegian ski champion and polar explorer. In 1911, he was one of the first five men to reach the South Pole as part of Amundsen's South Pole expedition. On this trip, Bjaaland by chance met Roald Amundsen. The already successful explorer invited Bjaaland to join his forthcoming expedition to the North Pole. Bjaaland was thrilled, and still believing that they were heading to the North Pole. However, they left Oslo, Norway on 7 June 1910 heading south to race for the Antarctic pole against Robert Falcon Scott. Bjaaland was a skilled carpenter, and on the trip he managed to reduce the prefabricated sledges bought in Oslo (Scott had bought the same type of sledges for his expedition, although never modified them) from 88 kg to 22 kg, without reducing their strength notably. On the actual sledge journey from the Bay of Whales to the pole and return, Bjaaland was often used as a forerunner so that the dogs had something to run after. He was known for being able to ski such that the traces he made formed almost perfect straight lines in the terrain. After returning from the successful conquest of the pole, Amundsen asked Bjaaland to go north with him to explore the Northeast Passage, but he turned down the offer. In later years Bjaaland went back to Telemark and set up a successful ski manufacturing workshop with money lent from Amundsen. In 1961, Bjaaland died peacefully at age 88; of the five to reach the South Pole, he lived the longest, and was the only one to witness the advances made by the IGY in Antarctica, including the construction of the permanent South Pole base named Amundsen–Scott in honor of his expedition leader. The Bjaaland Museum in Telemark, Norway has a small collection of photographs and other memorabilia from the South Pole expedition.
Марапаттар
1912 жылы ол Оңтүстік полюс медалімен (Sydpolsmedaljen) марапатталды, бұл король Хакон VII 1912 жылы Роалд Амундсеннің Оңтүстік полюске экспедициясына қатысушыларды марапаттау үшін тағайындаған Норвегияның корольдік сыйлығы. 1912 жылы Бьяаландқа Норвегияның шаңғы спортындағы ең жоғары наградасы – Холменколлен медалі (Holmenkollmedaljen) табысталды. 1952 жылы Моргедалда Бьяаланд 1952 жылғы Қысқы Олимпиаданың алауын тұтандырды. 2021 жылы Хокон Антон Фагерас Ослодағы Фрам мұражайының тапсырысымен Бьяаландтың құрметіне қоладан мүсін жасады.
In 1912, he was awarded the South Pole Medal (Sydpolsmedaljen), a Royal Norwegian award instituted by King Haakon VII in 1912 to reward participants in Roald Amundsen's South Pole expedition. In 1912, Bjaaland was awarded the Holmenkollen medal (Holmenkollmedaljen), the Norwegian highest competitive award for skiing. In 1952, at Morgedal, Bjaaland lit the torch for the 1952 Winter Olympics. In 2021, Håkon Anton Fagerås created a statue in bronze of Bjaaland commissioned by the Fram museum in Oslo in honor of Bjaaland.