Ци Байши: Қытай суретшісі мен өнерінің ерекшеліктері
Qi Baishi
Цинь Баши – қытай суретшісі, еңбекші отбасында туған. Оның туындылары көңілді, ойшау стильмен ерекшеленеді. Биографиясы, өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай суретшісі, Меркурийдегі кратер
Chinese painter
the crater on Mercury
Цы Байши (1 қаңтар 1864 – 16 қыркүйек 1957) – қытай суретшісі, шығармаларының ерекше, көбінесе ойын-қуанышпен толы стилімен танымал. Хунань провинциясының Сянтан қаласында шаруа отбасында дүниеге келген Цы, "Күріш дәнінің бағының нұсқаулығынан" шабыттанып, сурет салуды өзі үйренді. 40 жасқа толғаннан кейін Қытайдың әртүрлі көркем жерлерін аралап саяхаттады. 1917 жылдан кейін Пекинде қоныстанды. Цы – Лао Шэнің әйелі Ху Цзециннің ұстазы болды. Оның суреттерінде көбінесе жануарлар, пейзаждар, адамдар, ойыншықтар, көкөністер және т.б. бейнеленеді. Ол: «Суреттер ұқсастық пен ұқсамаудың арасында болуы керек, бүгінгі қарапайым адамдар сияқты, бірақ халықты алдауға ұқсамайды» деп теориялады. Өмірінің соңғы жылдарында көптеген туындыларында тышқандар, шаяндар немесе құстар бейнеленген. Ол мөрлерді оюда да шебер болған және өзін «үш жүз тас мөрдің байы» (三百石印富翁) деп атаған. 1953 жылы Қытай суретшілер қауымдастығының президенті болып сайланды. 1957 жылы Пекинде қайтыс болды.
Qi Baishi (1 January 1864 – 16 September 1957) was a Chinese painter, noted for the whimsical, often playful style of his works. Born to a peasant family from Xiangtan, Hunan, Qi taught himself to paint, sparked by the Manual of the Mustard Seed Garden. After he turned 40, he traveled, visiting various scenic spots in China. After 1917 he settled in Beijing. Qi was the master of Hu Jieqing, the wife of Lao She. The subjects of his paintings include almost everything, commonly animals, scenery, figures, toys, vegetables, and so on. He theorized that "paintings must be something between likeness and unlikeness, much like today's vulgarians, but not like to cheat popular people". In his later years, many of his works depict mice, shrimp or birds. He was also good at seal carving and called himself "the rich man of three hundred stone seals" (三百石印富翁). In 1953, he was elected president of the China Artists Association (中國美術家協會). He died in Beijing in 1957.
Ерте өмір
Ол Хунань провинциясының Сянтан қаласында дүниеге келген. Ол ата-анасы, әже-шешесі және сегіз кіші інісі мен қарындасымен бірге тұрды. Ауруына байланысты бір жылға жетпеген уақыт бойы оқыды. Дегенмен, ол көп жұмыс істеуге күші жетпеді, сол себепті ағаш шеберлігіне бейімделді. Өсіп келе жатып, ол қытай сурет салу нұсқаулығын оқыды, бұл оның өнерге, әсіресе жануарлар, жәндіктер және басқа да нысандарды суреттеуге деген қызығушылығын оялды. Ол суреттерінде адамдар көріп білген нәрселерді бейнеледі, бірақ бұл қағиданы өмірінің кейінгі кезеңінде ғана ұстанды. Алдымен ол "Күріш дәні бағының сурет салу нұсқаулығы" (芥子園畫傳) кітабын зерттеді және өз жұмысында үлгі ретінде, көбінесе опера әртістерін пайдаланды. Опера әртістерін үлгі ретінде қолданғаннан кейін, Ци өзі танитын адамдардан поза беруді сұрады.
He was born in Xiangtan, Hunan. He lived with his parents, grandparents, and eight younger sisters and brothers. Qi was schooled for less than a year due to illness. However, he was too weak to do much of the work and this was when he became a carpenter. While Qi was growing up, he read Chinese manual of painting, which sparked his interest in art and painting animals, insects and other types. In his paintings, he depicted things that people have seen, however, he did not start following this motto until much later in his life. He first studied the Manual of the Mustard Seed Garden (芥子園畫傳) and used performers, mainly opera, for models to practice his work. After using opera performers as models, Qi turned to anyone he knew to pose for him.
Білім беру және оқыту
Ци Байши гонгби (工筆) стиліндегі негіздерді қамтитын көркем дайындыққа кірісті, бұл стиль нәзік қылқаламмен жұмыс істеу және егжей-тегжейлілікке назар аударумен ерекшеленеді. Оған сурет салудың барлық аспектісі – сурет тақырыбынан бастап, қағазға сыяның қалай жағылуына дейін маңызды екені үйретілді. Оның ландшафттық суреттері келесі ұстазы Тан Пудың ықпалымен туды. Осы оқудың нәтижесінде ол кәсіби суретші болу арманымен ғана емес, толық уақытпен сурет салумен айналысуға мүмкіндігі бар екенін түсінді. Гонгбиде тәлім алғанмен, Ци еркін және көркемдікпен сурет салатын шиеи (寫意 ‘ойды сызу’) стилімен атақты. Ол өсімдіктер мен жануарлар әлемінен бастап, түрлі туындылар жасады; оның табиғи стилі коллекционерлердің, «көркем және саяси» топтардың назарына ілікті. Мақалада айтылғандай, Ци Байши [Чы Пай ши; Зи Хуан; Хао Байши Лаорен, Байши Шанкенг]: «Цидің туындылары оның өмірі мен мінезіне негізделген». Цинь әулеті құлағаннан кейін, ол саяси мәселелердің өнеріне әсер етпеуіне және қиын заманда өз құндылықтары мен идеяларын сақтауымен танымал болды. Конфуцийлік стандарттар бойынша, ештеңеден бастап өзіңнің есімін шығару, Ци сияқты, өте құрметті нәрсе саналды. Ол каллиграфия және мөр оюды қоса алғанда, көптеген техникаларды меңгерді. Хунаньда суретші ретінде танымал болғаннан кейін, жаңа шабыт іздеу үшін саяхаттағанда ғана қырық жасқа келді. Ол сол кезде кең таралған Шанхай мектебімен танысып, оның ұстазы Ву Чаншуомен кездесті, ол Цидің көптеген туындыларына үлкен ықпал етті. Циге шамамен он бес жылдан кейін, Пекинде тұрғанда жақын болған Чэн Шицзэннің (陳師曾) әсері де тиді. Цинің танымалдығы мен сұранысы артты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген дәстүрлі өнер туындылары мен мәдениет құндылығын жойды. Бірақ Циге құрмет көрсетіліп, «Халық конгресінің депутаты болып сайланды және Ұлттық суретшілер қауымдастығының құрметті төрағасы болды, ол революциялық Қытайдағы дәстүрлі мәдени құндылықтарға деген адалдығын көрсетті». Цидің «Карп» атты ерте туындыларының бірі қарапайым стилімен танылып, мақталды, оларда артық әшекейлеулер мен жазулар болған жоқ. Оның ағаштан ою жасау саласындағы таланты да жоғары бағаланды, сондай-ақ туындылары арқылы жеке көзқарасын білдіру қабілеті де бағаланды. Ци пісіп-жетілген суретші деп 50 жасқа келгенде танылды. Ол кезде оның сызықтары өткірленіп, тақырыбы жануарлар әлемінен ботаникаға ауысты. Ван Чао Вэннің айтуынша, «ол өз жұмыстарын шындыққа негіздеп, жаңа өрнектерді үздіксіз тәжірибеден өткізіп, шындық пен сұлулықты біріктіріп, басқа суретшілер елестете алмаған нәрсені жасап, өзінің ерекше стилін жасады, ол ешқандай жасандылыққа толы емес».
“Qi Baishi started receiving artistic training which consisted of fundamentals in gongbi (工筆) mode, which features fine brushwork and meticulous detail”. He was taught that every aspect of painting mattered, from the subject matter to the way the ink was applied to the paper. His landscape paintings came as a result of his next mentor Tan Pu. Because of his training, he then realized that he could pursue art as his full time career instead of just dreaming to become a professional artist. Despite his training in gongbi, Qi is famed for painting in the freely expressive xieyi (寫意 ‘sketching thoughts’) style. Qi was popular for his variety of works ranging from plant to animal life; because of his natural style, collectors both “artistic and political” purchased his work. According to the article, Qi Baishi [Ch’i Pai shih; zi Huang; hao Baishi Laoren, Baishi Shanqeng]: "Qi’s works were based on his life and his character. After the fall of the Qing dynasty Qi was known for not letting all the political issues affect his work and keeping his own values and ideas through the harsh times. According to Confucian standards, starting off as nothing and creating a name for yourself, as Qi did, was very honorable. Qi managed to master many different techniques including calligraphy and seal carving. After establishing himself in Hunan as a painter and artist, it wasn’t until his forties that he began traveling and looking for more inspiration. Qi came upon the Shanghai School, which was very popular at the time, and met Wu Changshuo who then became another mentor to him and inspired a lot of Qi’s works. Another influence of Qi didn’t come until about fifteen years later who was Chen Shizeng (陳師曾) who he became close to when he was living in Beijing. Qi was becoming more and more well known and sought after. During World War II, many traditional art works and culture were no longer considered valuable and were thus destroyed. But Qi was still respected and was “elected to the National People’s Congress and made honorary Chairman of the National Artists Association, he represented a continuing commitment to traditional cultural values in revolutionary China”. One of Qi's earlier series of works called “The Carp” was recognized and praised for its simple style it contained no excess of decorations or writings. His noticeable talent with wood carving was also highly praised, as was his ability to express his personal influence through his work. It was not until his mid fifties that Qi was considered a mature painter. By then, his lines were sharper and his subject matter had changed from wildlife to botany. As said by Wang Chao Wen, “he based his work on reality while experimenting ceaselessly in new ways of expression, to integrate truth and beauty, create something yet unimagined by other artists, and achieve his own unique style, on that should not be artificial”.
Тәжірибелері мен еңбектері
Ван Чао Вэньдің айтуынша, Ци Пекиндегі бір студентпен сөйлесіп отырғанда, кірпіш еденде, лайлы суда құстың сұлбасын көрген. Ол әркімнің құсты көргенін айтпаса да болады, бірақ Ци әрқашан сурет салу үшін жаңа бейнелерді табуға тырысқандықтан, оның "ерекше сезімталдығы" болды. Ол сурет салу туралы үнемі ойланып, ұлы суретші болу үшін күшті жігерге ие болғандықтан, оның ерекше қасиеттері бар екені айтылды. Ци Байшидің күнделігінен алынған үзінділер оның жұмысына деген құлшынысы мен беріктігін көрсетеді. "Ци Байшидің суреттерін бағалау" мақаласынан оның күнделігінде былай деп жазылған:
Wang Chao Wen said that while Qi was talking to a student in Beijing, he saw an outline of a bird on a brick floor in muddy water. He goes on to say that not everyone would have seen the bird, but because Qi was always concerned with finding new images to paint, he had a “special sensitivity”. It was said that Qi had something special about him because he was constantly thinking about painting and had such a strong drive and motivation to be a great artist. Excerpts from Qi Baishi's journal demonstrate the strong passion and conviction he had for his work. From the article “An Appreciation of Chi Pai Shi’s Paintings,” his journal entry reads as follows:
“Мен мөрлерді кескенде ескі ережелерді сақтамаймын, сондықтан мен дәстүрден тыс деп айыпталам. Бірақ мен осы буынның ойсыздығына ашынам, олар Цинь және Хань дәуіріндегі суретшілер де адам екенін, енді біз де адамбыз және біздің де ерекше қасиеттеріміз болуы мүмкін екенін түсінбейтіндей. Менің бір өкінішім, мен үш жүз жыл бұрын туылмағандық, онда мен оларға сия ұнтақтауға немесе қағаз ұстауға рұхсат сұрай алатын едім, егер олар маған рұхсат бермесе, олардың есіктерінің алдында аштан өлгенімді қалаған едім, керісінше, кетіп қалмас едім. Бұл қандай керемет болар еді! Болашақ ұрпақтар біздің қазіргі суретшілерімізге, біз ежелгі шеберлерге баға беретіндей, солай баға береді деп ойлаймын. Міне, оны өз көзіммен көре алмайтыным қандай өкінішті!”
“When I cut seals I do not abide by the old rules, and so I am accused of unorthodoxy. But I pity this generation’s stupidity, for they do not seem to realize that the Chin and Han artists were human and so are we, and we may have our unique qualities too Such classical artists as Ching teng, Hsueh ko and Ta ti tzu dared to make bold strokes in their paintings, for which I admire them tremendously. My one regret is that I was not born three hundred years ago, for then I could have asked to grind ink or hold the paper for those gentleman, and if they would not have me I should have starved outside their doors rather than move away. How wonderful that would have been! I suppose future generations will admire our present artists just as much as we admire these men of old. What a pity that I will not be there to see it!”
Цидің ерекшелігі – оның туындыларында батыс ықпалы жоқ, ол осы кезеңдегі көптеген суретшілерге тән емес. Басқа суретшілер Циді құстар мен гүлдер, жәндіктер мен шөптер, усақ-түйек ғалымдар мен ландшафттар сияқты таныс жанрларға "жаңалық пен табиғилық" әкелгені үшін мақтады. Ци табиғаттағы ұсақ-түйек нәрселерге назар аударған алғашқы суретші болмаса да, осы тақырыптарды бейнелеудегі ойлы және лирикалық тәсілімен ерекше танымал болды. Оның туындыларын жалғандап жасау және дұрыс емес атрибуциялау қазіргі заманғы өнер нарығында кең таралған. Ол өмірі бойы 8000-нан 15000-ға дейін әртүрлі туындылар жасаған деп есептеледі. Алайда, кейіннен суреттің түпнұсқа екеніне күмән туды. Цидің суреттері Қытай және әлемдік өнер нарығында талқыға түсті. 2016 жылы оның туындылары аукционда құны бойынша екінші орынды (сатуға қойылған лоттар саны бойынша үшінші орынды) иеленді. 2017 жылдың соңында өнер әлемі оның "Он екі ландшафт экраны" (山水十二條屏) (1925) туындысы Қытайдың Пекин қаласындағы Poly International Auction Co компаниясында 140,8 миллион долларға (931,5 миллион юань) сатылып, оны "100 миллион доллар клубына" енгізді деген жаңалықпен дүркіреп кетті.
What is unique about Qi is that his works show no western influences, unlike most other artists at this time. Other artists praised Qi for the “freshness and spontaneity that he brought to the familiar genres of birds and flowers, insects and grasses, hermit scholars and landscapes”. Although Qi was not the first artist to focus on small things in nature, he was highly recognized for his thoughtful and lyrical approach in depicting these subjects. Forgery and misattribution of Qi's work has become common in the contemporary art market. He is estimated to have produced between 8,000 and 15,000 distinct works throughout his life, However, doubts over the painting's authenticity were later raised by the bidder. The market for Qi's paintings has made headlines in the art market, both for China and the world. In 2016, his works held the second position by value (third by number of lots to sale) by auction. At the end of 2017, the art world was rocked by the news that his Twelve Landscape Screens (山水十二條屏) (1925) catapulted him into the '$100 Million Club' by selling for $140.8 million (931.5 million yuan) at the Beijing Poly International Auction Co, China.
Отбасы
Цының алғашқы әйелі Чэнь Чуньцзюнь болды. Олар Цының Хунаньдағы туған жерінде, оның он екі жасында үйленді. Кейіннен олардың бес баласы болды: үш ұл – Цы Лянюань (1889 жылы туған), Цы Лянфу (1894-1913) және Цы Лянкун (1902 жылы туған), екі қызы (есімдері белгісіз). 1919 жылы Чэнь Чуньцзюнь Пекинге келіп, Ху Баочжуды (1902-1944) Цының күйеу баласы ретінде әкелді. Осыдан бастап Цы мен Ху Пекинде бірге тұрды. Олардың жеті баласы болды. Төрт ұл: Цы Лянчи (1921 жылы туған), Цы Лянги (1923 жылы туған), Цы Ляннян (1934-1938) және Цы Лянмо (1938 жылы туған, қазір Пекинде тұрады), үш қыз: Цы Лянлиан (1927 жылы туған), Цы Лянхуан (1928 жылы туған) және Цы Лянцзи (1931-2010).
Qi's first wife was Chen Chunjun. They got married when Qi was twelve years old in his Hunan hometown. The couple later had five children, three sons: Qi Liangyuan (born 1889), Qi Liangfu (1894 1913) and Qi Liangkun (born 1902) and two daughters (unknown names). In 1919, Chen Chunjun came to Beijing and obtained Hu Baozhu (1902 1944) as Qi's concubine. Since then, Qi and Hu lived together in Beijing. The couple had 7 children together. Four sons: Qi Liangchi (born 1921), Qi Liangyi (born 1923), Qi Liangnian (1934 1938) and Qi Liangmo (born 1938, nowadays lives in Beijing) and 3 daughters: Qi Lianglian (born 1927), Qi Lianghuan (born 1928) and Qi Liangzhi (1931 2010).