Кіріспе

Баффи – вампир өлтірушідегі зұлым кейіпкер

Бірінші Зұлымдық (көбінесе Бірінші деп аталады) – Джосс Уэддонның «Баффи – вампир өлтіруші» телесериалы үшін жасаған ойдан шығарылған кейіпкер. Бірінші Зұлымдық үшінші маусымның «Amends» эпизодында алғаш рет пайда болды және жетінші және соңғы маусымның басты қарсыласы болды. Барлық зұлымдықтың көрінісі ретінде пайда болатын Бірінші – денесі жоқ бірлік, ол кез келген қайтыс болған адамның (қалай болса да, қысқа ғана уақытқа) кейпін қабылдай алады – оның ішінде вампирлер мен қайта тірілгендер де бар. Сериал барысында және көрермендеріне байланысты, ол алдау және манипуляциялау үшін әртүрлі кейіптерге еніп, түрленеді. Мысалы, Бірінші көбінесе Баффи Саммерс (Сара Мишель Геллар) түрінде Қазақша Аңшы мен оның одақтастарына көрінеді, бірақ ол сондай-ақ Уоррен Мирс, Спайк, Друзилла және Джонатан Левинсонның кейпін де бірнеше рет қабылдайды, басқа да сирек кездесетін түрлердің арасында. Оның жалғыз нағыз әлсіздігі – денесі жоқ болуы, сондықтан ол ешқандай нақты физикалық зиян келтіре алмайды. Ол психологиялық манипуляция жасауда шебер және әкелушілер, Турок Хан, Калеб сияқты қызметшілері арқылы немесе оның ықпалына түскен кез келген адам арқылы әрекет ете алады.

Қасиетінің тарихы

Бірінші жамандық өзінің барлық жамандықтың бастауы және омырауы екенін мәлімдейді. Техникалық тұрғыдан алғанда, Бірінші жамандық еркек, әйел, демон немесе құдай емес, ол – "күш". Бірінші демоннан, тіпті алғашқы адамдардан бұрын өмір сүрген Ежелгілерден де ескі; ол жазылған сөзден, Ұлы жарылыстан да ескі және барлық шындықтар мен өлшемдерден асып түседі; ол кез келген басқа жамандықтан да ескі және тіпті өмірде болған ең алғашқы жан болуы мүмкін. Алғашқының ғалам жаратылмай тұрып-ақ, қараңғылықта жасырынғаны және ғалам жойылғаннан кейін де солай болатыны айтылады. Оның бар екеніне сенетіндердің саны аз. Бұл күш физикалық деңгейде әлемге әсер ете алмайды. Оның күші – алдау, азаптау және басқаларды манипуляциялау қабілеті. Ол қайтыс болған кез келген адамның кейпін алады (немесе үлкен мүйізді, ұзын, тырнақ тәрізді саусақтары бар алып, көрініс демон ретінде), және оны бір ғана адам немесе бірнеше адам көруіне және естуіне мүмкіндік береді. Бірінші адамның адам табиғатын терең түсінуіне байланысты, ол осы білімді пайдаланып басқаларды ақылсыздыққа, кісі өлтіруге және/немесе өзіне-өзі қол жұмсауға итермелейді. Бірінші рет "Amends" атты эпизодта Ангелге қарсы тұруға тиіс аптаның монстры ретінде серияда пайда болады. Ол вампирді Баффиді өлтіруге итермелеуге тырысады, оған оның "нағыз" табиғатын (Ангелусты) еске салып, оның құрбандарының кейбірінің кейпінде пайда болып, осы мақсатына жетеді: Дэниел, Маргарет, Трэвис және Дженни Календар. Ол Ангелдің тозақтан оралуына өзі жауапты екенін айтады және Ангел азаптарын аяқтау үшін қайтадан жамандыққа айналып, Баффиді өлтіруі мүмкін екенін ұсынады, бірақ ол күннің шығуынан өзін өлтіруді таңдайды. Оның өзіне-өзі қол жұмсауын Оңтүстік Калифорнияда бұрын-соңды болмаған қарлы дауылдың алдын алуға мүмкіндік болды. Кейінірек "Ангел" сериалында Ангелдің тозақтан қайтарылып, өмірінің аман қалғанына көктегі Биліктердің құдіретті араласуы себеп болғаны айтылады. Кейінірек, Бірінші жетінші маусымда өзінің бар екенін тағы да көрсетеді: ол жанға ие болған вампир Спайкты азаптап, бұрынғы жаман Эндрю Уэллсті Саннидейл орта мектебінің астындағы тозақ аузын ояту үшін алдайды, сондай-ақ өзінің агенттерін – әкелушілерді – әлемдегі жас әйелдерді, Фейт қазіргі Қырушының орнын баса алатын әлеуеті бар қыздарды өлтіру үшін жібереді. Баффидің одақтастары Джайлз бен Аня Біріншінің белсенділігінің күрт өсуіне себеп болған жағдайды мистикалық үшінші тараптан сұрағанда, Баффидің соңғы қайта тірілуінен туындаған Қырушылар желісіндегі аномалия Біріншіге барлық Қырушыларды жоюға мүмкіндік бергенін біледі. Денесі болмаса да, Бірінші өзін-өзі өлтіруге итермелеуде, Баффи тобының әртүрлі мүшелерін алдауда және тозақ аузынан жамандық монстрларын босатуда тиімді. Жетінші маусымның соңында көрермендер Біріншінің оң қолы – табиғаттан тыс күшті, әйелдерге жек көретін бұрынғы діни қызметкер Калебпен, сондай-ақ оның Тозақ аузының астында тұратын алғашқы Тюрок Хан вампирлер әскерімен танысады. Сериалдың финалында Баффи және оның одақтастары Біріншімен күресу үшін тозақ аузын ашып, Баффи әскеріндегі барлық әлеуетті Қырушыларды белсендіру үшін сиқырды қолданады. Сиқырлы амулеттің көмегімен топ Біріншінің әскерін, Саннидейл тозақ аузын және айналасындағы қаланы жояды.

Күштері мен қабілеттері

Еркек те, әйел де, тірі де, өлі де емес, Бірінші – таза күш. Ол – барлық тірі жандардың жүректері мен жанындағы қараңғылық. Біріншінің денесі жоқ, оны өлтіру мүмкін емес, сонымен қатар ол физикалық әлеммен тікелей байланысқа түсе алмайды. Бірақ кейбір адамдар, мысалы, Кейлеб, Біріншімен байланыса алады, тіпті оның бір бөлігі бола алады. Бірінші физикалық әлемде өлі адамдардың кейпінде пайда болады, оның ішінде вампирлер, қайтыс болған адамдар және тірілгендер де бар. Бұл оған басқаларды манипуляциялау үшін адамдардың бейнесін киюге мүмкіндік береді. Мысалы, ол «Сабақтарда» Эндрюді Джонатанды өлтіруге итермелеу үшін Уоррен, «Шоутаймда» Потенциалдарға шабуыл жасау үшін Ева, ал 7-маусымда Спайктің азабын күшейту үшін Баффи болып көрінеді. Бірінші адамдардың мінез-құлқы, ақпараты және өмірінің ең ұсақ бөлшектері туралы да біледі. Бұл «Өлі адамдармен әңгімелерде» жақсы көрінеді: ол Даунға анасы Джойс, Эндрюге Уоррен, ал Уиллоуға Кэсси Ньютон болып көрініп, оларды өз мақсатына жұмсауға тырысады. Барлық жамандықтың бастауы ретінде Бірінші барлық монстрлар мен қараңғы ритуалдарды біледі. Бұған Спайктің кеудесіне Тұрок Ханды шақыру үшін Брейкерлер салған руналар куә. Бірінші мәңгілік деп есептеледі, ол уақыттан бұрын пайда болған және уақыт аяқталғаннан кейін де қалған жалғыз нәрсе деп саналады, сондықтан ол шексіз шыдамды. Оның кез келген жеңілісі – тек ұсақ сәтсіздік ғана. «Chaos Bleeds» фильмінде Бірінші адамдарға ие болу, порталдар ашу, өлшемдер арасында телепорттау және Сидтің айтуынша, оның үшін дубликат дене жасап, оның жанын ішке қамау қабілетін көрсетті.

Талдау

Пикарт пен Браунинг Бірінші Зұлымды "анықтама бойынша зұлымдық" деп сипаттайды. Грегори Стивенсонның сөзіне қарағанда, Уидонның Бірінші Зұлымды жасауы зұлымдықтың мәңгілік екенін көрсетеді. Ол ешқашан тоқтамайды және толық жеңіліске ұшырамайды. Жақсылық пен зұлымдық арасында әрқашан тепе-теңдік болады, ал кейіпкерлер жеңіске жеткен бір шайқастан екінші шайқасқа көшеді. Зұлымдықты толығымен жеңу мүмкін болмағандықтан, Баффи мен оның достары соңғы маусымда осы зұлымдықтың әскерімен күресуге мәжбүр болады, оны жеңе алады, бірақ зұлымдық өмір сүруін жалғастыра береді. Жаннин Джоблингтің пікірінше, Бірінші Зұлымдық – "христиан мифологиясының түбінен қайта жаралуы". "Бастапқы инабатты күйі адамның мойынсұнбауы мен ерік бостандығын дұрыс пайдаланбауы салдарынан құлдырап кетті". Августин Гиппскийдің айтуынша, мінсіз Құдай "зұлымдықтың көзі" бола алмайды, дәл сол сияқты "Бірінші Зұлымдық" та ешқандай жақсылықтың көзі бола алмайды. Джеймс Б. Сауттың сөзінше, Баффи Саммерс осы зұлымдықтың теологиялық мағынасына қызығушылық танытпайды. Ол жай ғана: "Жарайды, түсіндім, сен зұлымсың" дейді. Ол Бірінші Зұлымдықтың жақсылықтан бұрын пайда болғандай көрінетінін қосады. Ол кең таралған және өте күшті. Осылайша, Джосс Уидон адам да, демон да емес жауды жасауға тырысты. Ол адам немесе демон түрінде көрінуі мүмкін.