Кіріспе

Тауар таңбасының ерекшелігін әлсірету ұғымы – тауар таңбасы құқығындағы, танымал тауар таңбасының иесіне осы таңбаны басқалардың қолдануын, оның ерекшелігін төмендетуге мүмкіндік беретіндей етіп тыйым салуға құқық беретін түсінік. Көбінесе тауар таңбасының әлсіреуі – тауар таңбасының иесімен бәсекелес емес және олармен байланысы аз өнімдерде басқа біреудің тауар таңбасын рұқсатсыз пайдалануды қамтиды. Мысалы, бір компанияның шаш күтім өнімдерін атау үшін қолданатын танымал тауар таңбасы, егер басқа компания таңғы асқа арналған жаңғақ немесе тұтандыру шыныларын атау үшін ұқсас таңбаны қолдана бастаса, әлсіреуі мүмкін. Әлсіреу – бұл тауар таңбасын бұзудың негізі, ол тек танымал таңбаларға ғана қатысты қолданылады. Танымал емес таңба үшін, таңба иесі күдікті бұзушылық тудыратын қолданыс өнімнің немесе қызметтің көзіне қатысты шатасу мүмкіндігін тудыратынын көрсетуі керек: егер өнімдер немесе қызметтер байланыссыз нарықтарда болса, шатасу мүмкіндігінің болуы өте төмен. Танымал таңбаның кез келген басқа қолданылысы шатасуға әкелуі мүмкін, себебі тұтынушылар таңба иесімен байланысты екенін қабылдауы мүмкін, өнім немесе қызметке қарамастан.

Өмірбаян

Тауар таңбалары туралы заң дәстүрлі түрде рұқсатсыз тараптың тауар таңбасы иесінің сататын тауарларымен тікелей бәсекелес немесе кемінде байланысты тауарларды саудаға шығару жағдайларымен айналысатын. Тауар таңбасының әлсіреуі, егер басқа бәсекелестікке жатпайтын нарықтарда ұқсас немесе бірдей тауар таңбаларын пайдалану тауар таңбасының өзінің бір көзден екенін білдіру қабілетін жоғалтуына әкелсе, орын алады. Басқаша айтқанда, қалыпты тауар таңбалары заңынан өзгеше, әлсіреуден қорғау тұтынушыларды тауарды кім жасағаны туралы шатастырмайтын тауар таңбаларын пайдалануға да қатысты. Керісінше, әлсіреуден қорғау заңы жеткілікті күшті тауар таңбаларын халықтың санасында белгілі бір өніммен байланысты ерекше қасиетін жоғалтудан қорғауға бағытталған, тіпті тауар таңбасы кез келген өнімге тәуелсіз кездескен жағдайда да (мысалы, тек «Пепси» деген сөз айтылса немесе билбордта көрсетілсе). Барлық әлсіреуден қорғау заңдары бұзуды құрамына кіретін ұғым ретінде мойындамайды.

Канада

Канадада құқықтық негіз Тауар таңбалары заңының 22-бабында қарастырылған: Көптеген жағдайларда, жақсы ниет тауар таңбасының беделімен және оның ықпалды әсерімен анықталады.

Канадалық соттардың 22-бөлімді қолдануы

Clairol ісінде сот "тауар таңбасының өзіне деген құрметті төмендету арқылы немесе тауар таңбасын тағы басқа тауарлар сатып алуға немесе сатып алуын жалғастыруға болатын тұтынушыларды тікелей көндіру және сүйіндирү арқылы" абройдың құнсыздануы мүмкін екенін мәлімдеді. Сот сондай-ақ, шатастыру сынағының бұл жағдайда маңызды еместігін және "сынақ – тауар таңбасына байланысты жақсы беделдің құнын төмендету ықтималдығы" екенін, ал бұл нәтиже нақты алдау/шатастырусыз қол жеткізілуі мүмкін екенін қосты. Атақты француз шампанының тауар таңбасы Квебек пен Оттаваның шығысында сауда жасайтын әйелдер киімдерінің шағын дүкендері тарапынан пайдаланылды. Соттың пікірінше, 22-бап, егер жауапкердің тауарлары немесе қызметтері талапкердің тауарларымен бәсекелеспесе және олардың таңбалары толық сәйкес келмесе де қолданылады. Таңбалар толық сәйкес келмеді ("Cliquot" және "Veuve Clicquot") және шампан бренді мен киім дүкенін шатастыру қаупі төмен болды. Дегенмен, сот тек орташа тұтынушының бірінші ерекше белгіні тану қабілетінің қажет екенін шешті. Тауар таңбасы аса танымал болмаса да, оған байланысты маңызды жақсы беделдің болуы сот үшін басқа біреудің оны пайдалануын заңсыз деп тануға жеткілікті болуы мүмкін. Алайда, осы нақты жағдайда сот талапкер Veuve Clicquot шампан мен киім арасындағы байланыстың құнсыздануға әкелуі мүмкін екенін дәлелдемегенін мәлімдеді. Perrier ісінде талапкер, француз компаниясы, булақ суын бөтелкеге құйып, таратумен айналысты. Ол Онтариодағы тағы бір компанияға "Pierre eh!" деген атаумен бөтелкедегі суды жарнамалау мен таратудан тыйым салуға өтініш берді, француз тауар таңбасына байланысты жақсы беделдің құнының төмендеуі мүмкін екенін мәлімдеді. 22-бап бойынша талапкер "Pierre Eh!" сөзін бөтелкедегі суға қолдануды тоқтатуға қол жеткізді.

Салиқалы құнның құнсыздануы

Әріптес 22-баптың элементтерін, әсіресе қолдану талапкердің таңбасының жақсы беделінің құнын төмендетуі мүмкін екенін дәлелдеуі тиіс. Вавер нақтылағандай, "қолдану құнсыздануға себеп болуы мүмкін деген факті ғана жеткіліксіз. Қолдану нәтижесінде құнсыздану болған болуы керек".

22-бөлімді пайдаланудың шектеулері

Clairol ісінде 22-тармақтың қолданылуы "техникалық тауар белгісінің мағынасында" қолданумен шектелді. Мысалы, кәсіподақтарға тауар белгісін карикатура жасау үшін пайдалануға рұқсат етіледі, себебі карикатура немесе сын "кәдімгі сауда айналымынан" тыс жағдайда тауар белгісін бұзу болып табылмайды, тіпті тауар белгісін пайдалану да емес. (Сондай-ақ, Michelin v CAW ісіне қараңыз. Сол істе сот тауар белгісін бұзу туралы талапты қабылдамады, өйткені ешкім тауар белгісін өнім сату үшін пайдалануды жоспарламаған).

Америка Құрама Штаттары

Нақты мақсатты заңдар қабылданғанға дейін, кейбір АҚШ юрисдикцияларында домендік атаулардың сауда белгілерін бұзуына қарсы қолданыс жасалған (Киберқұқыққа қараңыз). Мысалы, 1998 жылғы Panavision International v. Toeppen ісінде жауапкер Деннис Тооппен www.panavision.com домендік атауын тіркеген және сайтта Иллинойс штатының Пана қаласының әуеден түсірілген суреттерін жариялаған. Тоғызыншы апелляциялық сот Panavision-ның потенциалды клиенттері panavision.com сайтында оның веб-сайтын таба алмағанда, оның орнына басқа, көбінесе көзге түспейтін домендік атауларды іздеуге мәжбүр болған кезде сауда белгісінің сусыздануы орын алғанын анықтады. Panavision-ның заңды веб-сайтын табуға потенциалды клиенттердің кедергі келтірілуі, сондай-ақ Тооппеннің пайда табу мақсатында домендік атауларды тіркегені туралы дәлелдер сотты Тооппеннің әрекеттері «Панавизион тауарлары мен қызметтерін Интернетте анықтау және ажырату қабілетін төмендетті» деген қорытындыға келтірді, демек, бұл сусыздану болып табылады. Соңғы кезде 2006 жылғы «Сауда белгілерін сусыздануды қайта қарау туралы» заңға (H.R. 683) қол қойылды, ол Moseley v. V Secret Catalogue, Inc. ісін күштен шығарды. Moseley ісінде талапкер Федералдық сауда белгілерін сусыздану туралы заңға («FTDA») сәйкес нақты сусыздануды дәлелдеуі керек болған. Жаңа заң FTDA-ны қайта қарастырады, талапкерден тек жауапкердің таңбасы сусыздануға ықтимал екенін көрсетуді талап етеді. Алайда, қайта қарау сонымен қатар оның қорғауына жататын таңбалар шеңберін тарылтты, сусызданудан қорғалу үшін таңбалар ұлттық деңгейде жақсы танымал болуы керек. Мысалы, Нью-Гэмпшир штатындағы Wolfe's Borough Coffee, Inc. компаниясы «Charbucks Blend» және «Mr. Charbucks» сөздерін қамтитын сауда белгілерімен кофе сатқанда, Starbucks Corporation «Charbucks» сөзін пайдалану «Starbucks» таңбасын бұрмалау және беделін түсіру арқылы сусыздандырды деп талап етті. Екінші апелляциялық сот FTDA бойынша таңбалар сусыздану орын алғанда «маңызды жаймен ұқсас» болуы міндетті емес екенін шешті, егер танымал таңбаның ерекшелігі және оның танылу деңгейі сияқты сусыздануды растайтын басқа факторлар болса. Өз шешімінде сот бұл басқа факторлар сусыздану туралы талапты растауға жеткілікті болуы мүмкін екенін анықтады және істі нақты сусыздану орын алған-алмағанын анықтау үшін аудандық сотқа қайтарды. Сенімсіз дереккөз: дата=2015 жылғы қазан. Аудандық сот Charbucks сатуы сауда белгісін бұзбайды және оны жалғастыруға болады деп шешті.