Кіріспе
Балық туысы Xiphophorus – Мексика мен Орталық Американың солтүстігінде таралған, Cyprinodontiformes отрядының Poeciliidae тұқымдасына жататын, тұзды және тұщы су балықтарының туысы. Көптеген Xiphophorus түрлері плати (немесе плати балығы) және семсерқұйрық балығы деп белгілі. Бұрын плати балықтары Platypoecilia деген басқа туысқа жатқызылған, бірақ қазір бұл туыс қолданылмайды. Тіпті түрі – X. hellerii, яғни жасыл семсерқұйрық. Жаңа дүниедегі басқа Poeciliidae балықтары сияқты, платилер мен семсерқұйрықтар ішкі ұрықтандыру арқылы көбейеді және көптеген балықтар сияқты жұмыртқа салмай, тірі шабақ туады. Xiphophorus атауы грек тіліндегі ξίφος (қылыш) және φόρος (тасымалдаушы) сөздерінен алынған, ол еркектердегі гоноподийге сілтеме жасайды. Бұл балықтардың барлығы салыстырмалы түрде кішкентай, олардың ұзындығы нақты түріне байланысты өзгереді. Аквариум саудасында үш түр және олардың будандары көп кездеседі: жасыл семсерқұйрық (X. hellerii), оңтүстік платисі (X. maculatus) және өзгермелі платисі (X. variatus). Осы үш түр ғана кең жергілікті ареалдарда таралған. Ал қалған Xiphophorus түрлерінің барлығы Мексикаға тән және көбінесе эндемиктер. Жергілікті түрлердің тек үш түрі – Чиапас семсерқұйрығы (X. alvarezi), X. mayae және X. signum Мексикадан тыс жерлерде кездеседі, соңғы екеуі Мексикада табылмайтын жалғыз Xiphophorus түрлері.
the fish genus
Xiphophorus is a genus of euryhaline and freshwater fishes in the family Poeciliidae of order Cyprinodontiformes, native to Mexico and northern Central America. The many Xiphophorus species are all known as platyfish (or platies) and swordtails. Platyfish formerly were classified in another genus, Platypoecilia, which is now obsolete. The type species is X. hellerii, the green swordtail. Like most other new world Poeciliids, platies and swordtails are live bearers that use internal fertilization and give birth to live young instead of laying eggs like the bulk of the world's fishes. The name Xiphophorus derives from the Greek words ξίφος (dagger) and φόρος (bearer), referring to the gonopodium on the males. All are relatively small fishes, which reach a maximum length of depending on the exact species involved. Three species and their hybrids are common in the aquarium trade: the green swordtail (X. hellerii), the southern platyfish (X. maculatus) and the variable platyfish (X. variatus). These three are the only species that have large native ranges. All other species of Xiphophorus are highly localized and mostly endemic to Mexico. Only three of the localized species, the Chiapas swordtail (X. alvarezi), X. mayae and X. signum, range outside Mexico and the last two are the only Xiphophorus species not found in Mexico at all.
Адамға қолдану
Зифофорус түрлері генетикалық зерттеулерде кеңінен қолданылады, және ғалымдар 1920 жылдардан бері, әсіресе меланома зерттеулерінде көптеген түрлер аралық гибридтерді жасап шығарды. 1939 жылы Майрон Гордон құрған «Ксифофорус» генетикалық қоры зерттеулер үшін осы балықтардың маңызды көзі болып табылады.
Түрлер мен таксономия
FishBase мәліметтері бойынша, қазіргі уақытта бұл туыстың 28 түрі тіркелген. Олардың екеуі, X. clemenciae және X. monticolus, табиғи гибридтік түрдәсудің нәтижесі болуы мүмкін (екеуінің де ата-тегі пластиналы және семсерқұйрықты түрлер). Басқа жағдайда, бұл туыста жабайы ортада будандасу сирек кездеседі және көптеген жерлерде екі бірге тіршілік ететін түр болғанымен, үш немесе төрт ғана жерден белгілі. Дәстүрлі түрде семсерқұйрықтар мен платилерге бөлінгенімен, бұл жіктеме филогенетикалық зерттеулермен расталмады, олар семсерқұйрықтардың платилерге қарағанда парафилетикалық екенін көрсетті. Бұл зерттеулер туысты үш монофилетикалық топқа бөлуді ұсынады: солтүстік семсерқұйрықтар (Пануко өзені бассейнінен, тізімде жұлдызшамен* белгіленген), оңтүстік семсерқұйрықтар (Оңтүстік Мексикадан Гондурасқа дейін) және платилер. Балықтың терісіндегі меланин пигменті пиримидин димерлерінің пайда болуына қарсы жартылай қорғаныс қамтамасыз етеді.