Кіріспе

Бұлшық ет ішіндегі арнайы сезім мүшесі

Ядролық тізбекті талшық – бұлшық етте орналасқан арнайы сезім мүшесі. Ядролық тізбекті талшықтар – бұлшық еттің ұзындығындағы өзгерістерді анықтауға жауапты бұлшық ет тікесін құрайтын интрафузальды талшықтар, олар ядролық қап талшықтарымен бірге жұмыс істейді. Әр бұлшық ет тікесінде 3–9 ядролық тізбекті талшық болады, олар ядролық қап талшықтарынан екі есе кішідірек. Олардың ядролары тізбектей орналасқан және екіншілік жүйкеге сигнал береді. Олар статикалық, ал ядролық қап талшықтары салыстырмалы түрде динамикалық. "Ядролық тізбек" атауы талшықтың орталық бөлігінің құрылысына байланысты қойылған, онда сезімдік аксондар интрафузальды талшықтардың айналасын орайды. Екіншілік жүйке байланысы бұлшық етке (әдетте сүйекке жалғанатын экстрафузальды талшықтар) түсетін күш пен деформацияны өлшейтін эфференттік және афференттік жолдарды қамтиды. Афференттік жол ядролық тізбекті талшықты айналдыра оралған және сүйектен алыс жатқан ұшына қосылған серіппеге ұқсайды. Бұлшықеттерге түсетін күш пен деформацияға байланысты, бұл афференттік және эфференттік үйлесім "серіппенің созылуын" өлшейді және нәтижелерді орталық нерв жүйесіне жібереді. Бір ұшы бұлшық етке, екінші ұшы шеміршекке бекітілген ұқсас құрылым Голджи шеміршек органы деп аталады. Дегенмен, Голджи шеміршек органдары ядролық тізбекті және ядролық қап талшықтарынан бұлшық ет талшықтарымен қатар емес, тізбектей орналасуымен ерекшеленеді.

Иннервация

Интрафузальды бұлшық ет талшықтары ретіндегі ядролық тізбек талшықтары сезімдік афференттермен де, моторлық эфференттермен де иннервацияланады. Сезімдік иннервация Ia типті және II типті сезім талшықтары арқылы жүзеге асады. Олар омыртқа миының арқалық мүйізіндегі ядроға проекцияланады. Эфференттік иннервация статикалық γ моторлық нейрондар арқылы жүзеге асады. γ нейрондарының стимуляциясы ядролық тізбектің экстрафузальды бұлшық еттермен бірге қысқаруына себеп болады. Бұл қысқару ядролық тізбек талшығының өзінің сәйкес бұлшығы жиырылғанда ұзындығының өзгеруіне сезімтал болуына мүмкіндік береді.