Флоренциядағы Францискан шіркеуі

Кіріспе

Флоренциядағы, Италиядағы Францискан шіркеуі

Санта-Кроче базиликасы (итальянша «Киелі Крест базиликасы») – Флоренциядағы басты Францискан шіркеуі және шағын базилика. Ол қала қабырғаларының артында, бір кезде батпақты болған жерде, Дуомодан оңтүстік-шығысқа қарай 800 метрдей қашықтықта, Санта-Кроче алаңында орналасқан. Микеланджело, Галилей, Макиавелли, ақын Фосколо, философ Джентиле және композитор Россини сияқты ең көрнекті итальяндықтардың көптегені осы жерге жерленгендіктен, ол «Италия даңқының ғибадатханасы» (Tempio dell'Itale Glorie) деп те аталады.

Ғимарат

Базилика – әлемдегі ең үлкен францискан шіркеуі. Оның ең айқын ерекшеліктері – он алты капелласы, олардың көпшілігі Джотто мен оның шәкірттері салған фрескалармен әсемделген, сондай-ақ қабірлер мен кенотафтар. Санта-Крочеге әулие Франциск негіз салған деген әңгіме бар. Қазіргі шіркеудің құрылысы ескі ғимараттың орнына 12 мамыр 1294 жылы басталған, мүмкін, Арнольфо ди Камбио салған, ал құны қаланың ең бай отбасылары төлеген. 1442 жылы Папа Евгений IV оны қасиеттеп берді. Ғимараттың дизайны францискандардың қарапайымдылығын көрсетеді. Планы – египеттік немесе тау кресі (әулие Франциск символы), ұзындығы 115 метр, бір негізгі және екі бүйірлік дәліз сегізбұрышты бағаналармен бөлінген. Шіркеудің оңтүстігінде монастырь орналасқан, оның бір бөлігі бүгінге дейін сақталған. Негізгі монастырь – Primo Chiostro, онда 1470 жылдары аяқталған Каппелла деи Пацци орналасқан, ол бұрынғы басшылар үйі ретінде салынған. Филиппо Брунелески (Дуомоның күмбезін жобалаған және салған) оның дизайнына қатысқан, ол өте қарапайым және әшекейсіз күйінде сақталды. 1560 жылы Контрреформацияға байланысты өзгерістер кезінде хор қоршауы алынып тасталды, ал осы аймақтың ішкі бөлігін Джорджо Вазари қайта жаңартты. Осының салдарынан шіркеудің әшекейлеріне зақым келді және бұрын қоршау ішінде орналасқан көптеген алтарьдар жойылды. Барди капелласында әулие Франциск өмірінен фрескалар циклі болған, Козимо I бұйрығымен олар жабылып, Вазари қабырғаларға жаңа алтарьлар орнатты, бұл фрескаларға елеулі зақым келтірді. Қоңырау мұнарасы 1842 жылы салынды, бұрынғысы шаңқаяқтан зақымданған. Жаңа готикалық мәрмәр фасады 1857-1863 жылдар аралығында салынды. Анконалық еврей архитектор Николо Матас шіркеудің фасадына Дәуіт жұлдызын қосты. Матас өзінің әріптестерімен бірге жерленгісі келді, бірақ еврей болғандықтан, ол табалдырық астында жерленді және жазумен құрметтелді. 1866 жылы кешен Италияның тәуелсіздігі мен біртүтастығы үшін соғыстардан кейін көптеген діни орындарды мемлекеттік билік таратып, қоғамдық меншікке айналды. 19 ғасырдағы қалпына келтіру жұмыстары кезінде Барди капелласынан 16 ғасырғы алтарьдар мен гипстің қалдықтары алынып тасталды, соның нәтижесінде Джотто салған әулие Франциск өмірінен фрескалар ашылды, олардың ішінде әулие Франциск қазасы да бар. Алтарь бекітілген жерлері жоқ бұл картина 19 ғасырда кеңінен қалпына келтірілді. Кейіннен бұл жұмыстар алынып тасталды, Джоттоның нақты туындыларын ашып, картинаның бір бөлігін жойды. Санта-Кроче Операсы мұражайы негізінен монастырьдан тыс орналасқан асханада орналасқан. Флоренс Найтингейлге арналған ескерткіш оның туған және оның құрметіне аталған қаладағы монастырьде орналасқан. Брунелески 1453 жылы аяқталған ішкі монастырьды да салған. 1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындыларды жасыру кезінде Уго Прокаччи Бадия полиптихының шіркеуден шығарылып бара жатқанын байқады. Ол бұл туындының Наполеон басып алған кезде Бадия Фиорентинадан алынып, кездейсоқ түрде Санта-Крочеге орнатылғанын түсіндірді. 1958-1961 жылдар аралығында Леонетто Тинтори Джоттоның Перуцци капелласындағы көріністерден ақтау және бояу қабаттарын алып тастады, оның түпнұсқалық жұмысын ашты. Келушілер шеберлердің қапшықтар, әмияндар және басқа да былғары бұйымдар жасауын көре алады, олар жанындағы дүкенде сатылады.

The basilica is the largest Franciscan church in the world. Its most notable features are its sixteen chapels, many of them decorated with frescoes by Giotto and his pupils, and its tombs and cenotaphs. Legend says that Santa Croce was founded by St Francis himself. The construction of the current church, to replace an older building, was begun on 12 May 1294, possibly by Arnolfo di Cambio, and paid for by some of the city's wealthiest families. It was consecrated in 1442 by Pope Eugene IV. The building's design reflects the austere approach of the Franciscans. The floorplan is an Egyptian or Tau cross (a symbol of St Francis), 115 metres in length with a nave and two aisles separated by lines of octagonal columns. To the south of the church was a convent, some of whose buildings remain. The Primo Chiostro, the main cloister, houses the Cappella dei Pazzi, built as the chapter house, completed in the 1470s. Filippo Brunelleschi (who had designed and executed the dome of the Duomo) was involved in its design which has remained rigorously simple and unadorned. In 1560, the choir screen was removed as part of changes arising from the Counter Reformation and the interior of this area was rebuilt by Giorgio Vasari. As a result, there was damage to the church's decoration and most of the altars previously located on the screen were lost. The Bardi Chapel which contained a cycle of frescoes of the life of St Francis was plastered over, at the behest of Cosimo I, and Vasari placed some new altars against the walls, causing considerable damage to the frescoes. The bell tower was built in 1842, replacing an earlier one damaged by lightning. The neo Gothic marble façade dates from 1857 to 1863. The Jewish architect Niccolò Matas from Ancona designed the church's façade, working a prominent Star of David into the composition. Matas had wanted to be buried with his peers but because he was Jewish, he was buried under the threshold and honoured with an inscription. In 1866, the complex became public property, as a part of government suppression of most religious houses, following the wars that gained Italian independence and unity. Among the 19th century restorations, the 16th century altars and plaster were removed from the Bardi Chapel, revealing Giotto's frescoes of the Life of St Francis, which include the Death of St. Francis. This painting, missing sections where an altar had been attached to the wall, was heavily restored in the 19th century. These restorations were later removed to reveal those areas which are definitively Giotto's, leaving portions of the painting missing. The Museo dell'Opera di Santa Croce is housed mainly in the refectory, also off the cloister. A monument to Florence Nightingale stands in the cloister, in the city in which she was born and after which she was named. Brunelleschi also built the inner cloister, completed in 1453. In 1940, during the safe hiding of various works during World War II, Ugo Procacci noticed the Badia Polyptych being carried out of the church. He reasoned that this had been removed from the Badia Fiorentina during the Napoleonic occupation and accidentally re installed in Santa Croce. Between 1958 and 1961, Leonetto Tintori removed layers of whitewash and overpaint from Giotto's Peruzzi Chapel scenes to reveal his original work. Visitors can watch as artisans craft purses, wallets, and other leather goods which are sold in the adjacent shop.

Қалпына келтіру

Базилика Италияның азаматтық қорғау агенттігінің көмегімен бірнеше жылдық қайта жаңарту бағдарламасын жүзеге асырып келеді. 2017 жылдың 20 қазанында Испаниядан келген турист құлаған тас бұйымдарының салдарынан қаза тапты, осы оқиғадан кейін мүлік келушілерге жабылды. Шіркеудің тұрақтылығын саралау мақсатында базилика уақытша жабылды. Италияның Мәдениет министрлігі "осы трагедия қалай орын алғанын және күтімге қатысты жауапкершілік бар ма, жоқ па, соны анықтау үшін судьялар тергеу жүргізеді" деді.