Кіріспе

Ирландияның Уотерфорд графтығындағы қала
Уотерфорд графтығының қаласы Дунгарван – Ирландияның оңтүстік-шығыс жағалауындағы Уотерфорд графтығының жағалау қаласы және порты. 2014 жылы Уотерфорд округі кеңесі мен Уотерфорд қалалық кеңесі біріктірілгенге дейін Дунгарван Уотерфорд графтығының әкімшілік орталығы және графтық қаласы болды. Уотерфорд қалалық және округтік кеңесі қалада әкімшілік кеңселерді сақтап тұрады. Қаланың ирланд тіліндегі атауы "Гарбаннның бекінісі" дегенді білдіреді, ол жетінші ғасырда онда шіркеу құрған Әулие Гарбаннға сілтеме жасайды. 2022 жылғы халық санауы бойынша Дунгарванның халқы 10 081 адамды құрайды, бұл графтықтағы үшінші ірі қала. Ескі теміржол көпірінің және айналма жол мен көпірдің жанында орналасқан.

Тарих

Дунгарван аймағындағы ежелгі қоныстардың дәлеліне айналадағы елді мекендердегі тұрғызылған тастар, рингфорттар, буллаундар және Лусканаргид, Килгрини, Килруш және Мапстаун сияқты жерлердегі палеолиттік жерлеу орындары кіреді. Көптеген дереккөздер қаланың викингтерден тарағанын айтады, ал аймақтағы гиберно-норвегиялық қоныстың іздері кем дегенде 10 ғасырға дейін жетеді. Англия королі Джонның 12 ғасырдың соңында немесе 13 ғасырдың басында салдырған англо-нормандық Дунгарван қамалы, бұрынғы (болжам бойынша гиберно-норвегиялық) бекініс орнында, портының жанында орналасқан. Дунгарван қамалының құрылысы, Ирландияда сирек кездесетін қабықшалы қоршауды қамтиды және шамамен 1209 жылға дейін салынған. Порттың қарсы бетіндегі 13 ғасырға жататын тағы бір шіркеудің қалдықтары Сент-Мария шіркеуінің (1831 жылы салынған) жерінде табылды. Дунгарван қаласы 15 ғасырда құрылып, 1801 жылғы Одақ заңына дейін Ирландия Парламентіне екі өкіл жіберді, ал 1885 жылға дейін Вестминстер Парламентіне бір өкіл сайланды. Жақын орналасқан Уотерфорд және Дунканноннан өзгеше, Дунгарван 1649-53 жылдардағы Кромвельдің Ирландияны басып алу кезінде қоршаусыз берілді. 1859 жылы қала ішінде почта бастығы және әуесқой археолог Эдвард Бренен мамонттың қалдықтарын тапты. 1921 жылғы Бургери шабуылы, Ирландияның Тәуелсіздік соғысының эпизоды, қаланың жанында болды.

Ирланд тілі

2011 жылғы санақ бойынша қала тұрғындарының шамамен 3%-ы, яғни 242 адам білім беру жүйесінен тыс күнделікті ирланд тілінде сөйлеген. Ирланд тіліндегі тереңдетілген білім беру Дунгарван қаласындағы Gaelscoil, Scoil Garbhán мектептерінде мектепке дейінгі және бастауыш білім беру деңгейінде қолжетімді. Уотерфорд қалалық және округтік кеңесінің ирланд тілі жөніндегі өкілі Дунгарван қаласында орналасқан. Қалада ирланд тілін нығайтуға бағытталған түрлі іс-шаралар мен жобалар жүзеге асырылуда. 2009 жылы «Ирландиядағы бизнес» сыйлығы тағайындалды, ол Дунгарван және Батыс Уотерфордтағы ирланд тілін насихаттауға жұмыс істейтін кәсіпорындарды марапаттау үшін беріледі. Қалада Glór na nGael кеңсесі орналасқан, ол ирланд тілін үш сала бойынша насихаттайтын ұлттық ұйым: отбасыда, бизнес және кәсіпкерлікте, сондай-ақ қоғамдық дамуда. Дунгарван кеңсесі Glór na nGael ұйымының Оңтүстік Ленстер және Мунстердің көп бөлігіндегі жұмысына жауапты. Қала мен жақын орналасқан Ринг (Уотерфорд округі) және Ескі Приход Галтахт аймақтары арасында байланыс бар, олар Гаелтахт на нДизені құрайды. Дунгарван 2012 жылғы «Гаелтахт туралы» заңға сәйкес, Гаелтахтқа қызмет көрсететін қала ретінде танылды.

Топонимика

Күнделікті жергілікті қолданыста "Дунгарван" атауы қаланың батыс, көбірек коммерциялық бөлігін білдіреді, онда әкімшілік ғимараттар мен сауда орталықтары орналасқан.

Жол

Дунгарван N25 ұлттық басты жолында және R672 және R675 аймақтық жолдарында орналасқан.

Теңіз

Қала ашық мұхиттан шығысқа қарай бағытталған, көлдің астыңғы бөлігі аз тереңдікті шығанақпен бөлінген. Шығанақтың аузы шамамен екі шақырым енді, ал Дунгарван аузынан шамамен төрт шақырым қашықтықта орналасқан. Қызыл және жасыл теңіз белгілерімен көрсетілген иректелген навигациялық арна мұхиттан Дунгарванға дейін жетеді. Көптеген кемелер үшін (шағын қайықтардан басқа) бұл арна төмен суда жүзбейді. Тіпті, толы су кезінде де, саяхаттық яхталар мен үлкен кемелер белгіленген арнада қалуға көңіл болуы керек. Дунгарван қаласында сегіз метрге дейінгі ұзындықтағы кемелерді суға түсіруге жарамды, жақсы күтілген бетонды суға түсу жолы бар. Дегенмен, үлкен кемелер оны тек толы судың екі жағынан үш сағатқа дейін ғана пайдалануы керек. Dungarvan Harbor Sailing Club әдетте келуші яхталарға тегін орналасу орындарын ұсынады.

Автобус

Дунгарванға бірнеше автобус бағыттары жүреді. Күнделікті түнгі, канал арқылы жүзе тасымалдайтын Корк-Лондон Eurolines автобусы Дунгарван қаласында тоқтайды. Bus Éireann Expressway 40 нөмірі әр бағытта сағатына бір рет жүріп, Корк, Уотерфорд және Росслэр Еуропортына байланыс ұсынады. Bus Éireann 362 нөмірі маршруты да Уотерфордқа қалалық жолмен қатынас жасайды. Бірнеше Local Link автобус бағыттары қалада аяқталады, оның ішінде Лисмор арқылы Таллоуға жүретін бағыт та бар. Dublin Coach автобусы M9 Корк-Дублин бағыты бойынша Уотерфорд арқылы қаладан екі сағат сайын өтеді.

Темір жол

1967 жылға дейін Дунгарван қаласында Маллоудан Уотерфордқа дейінгі, қазір бұзылған темір жол желісінде теміржол стансасы болды және Росслэрден Коркқа бағытталған пойыз-паром қызмет көрсетті. Бұрынғы Уотерфордқа дейінгі желінің бойымен жасыл жол салынған.

Жергілікті билік

Дунгарванда кем дегенде 15 ғасырдан бері жергілікті басқарудың куәліктері болғанымен, тарихи корпорация 1800 жылғы Біріктіру актілерінен бұрын таратылды. 1855 жылы қала комиссарларының кеңесі құрылды. 1898 жылғы Жергілікті Өкімет (Ирландия) заңы қабылданғаннан кейін, жергілікті билік 1899 жылы қалалық округтік кеңеске айналды. 2002 жылы ол қалалық кеңес мәртебесін алды. Ирландиядағы барлық басқа қалалық кеңестер сияқты, ол 2014 жылғы Жергілікті Өкімет реформасы заңы бойынша таратылды. Дунгарванның жергілікті сайлау округі (LEA) Уотерфорд қалалық және округтік кеңесіне алты кеңесші сайлайды. Лисмордың үш орындық LEA-сымен бірге Дунгарван-Лисмор муниципалды округін құрайды. Дунгарван-Лисмор округтік кеңесінің отырыстары Дунгарван қалалық кеңсесінде өтеді.

Өнеркәсіп

GlaxoSmithKline компаниясының тұтыну тауарлары бөлімшесінің Дунгарван қаласында өндіріс орны бар, онда 2011 жылы шамамен 700 адам жұмыс істеген. Қала сонымен қатар Дублин мұнарасын жасауға жауапты Radley Engineering компаниясының да орналасқан жері. Бұрын Дунгарванда тері өңдеу зауыты, арақ құю зауыты, газ зауыты және балық аулау флоты болған. 20 ғасырдың соңында Дунгарван кооперативі (сүт зауыты) сауда мен жұмыс орындарының маңызды көзі болды, ол Дунгарван қаласын айналасындағы ауыл шаруашылығы аймақтарымен байланыстырды.

Туған қалалар бауырлас қалалар

Дунгарван 2007 жылдың наурызынан бері АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы Эри қаласымен қалалық байланыс орнатқан. Эри қаласында орналасқан Мерсихерст колледжі Дунгарван қаласында жыл сайын өткізілетін Жаһандық ақпараттық форумды ұйымдастырады.

Флоральдық келісім

Дунгарван 2018 жылы Еуропа гүлдер және ландшафт қауымдастығы (AEFP) ұйымдастырған Entente Florale бәйгесіне қатысып, күміс медаль жеңіп алды.