Кіріспе
АҚШ армиясының генералы Барри Ричард Маккаффри (17 қараша 1942 жылы туған) – АҚШ армиясының зейнеткер генералы, қазіргі кезде жаңалықтарды талдаушы, профессор және бизнес-консультант. Президент Билл Клинтонның кабинетінде Ұлттық есірткіге қарсы саясат басқармасының директоры қызметін атқарған. Вьетнам соғысында алған жарақаты үшін үш "Күміс Жүрек" медалін, екі "Күміс Жұлдызды" және екі "Ерен қызмет орденін" – батылдығы үшін АҚШ армиясының екінші жоғары наградасын алды. 2007 жылы Форт-Беннингтегі АҚШ армиясының жаяу әскер орталығында АҚШ армиясының рейнджерлер залының құрметті мүшесі атанды. Маккаффри АҚШ Әскери академиясында адъюнкт-профессор болып жұмыс істеді және 2001 жылдан 2008 жылға дейін халықаралық қауіпсіздік зерттеулерінің Брэдли профессоры болды. 2010 жылы АҚШ Әскери академиясының Вест-Пойнт түлектері қауымдастығының "Үздік түлек" сыйлығына ие болды. Қазіргі уақытта NBC және MSNBC телеарналарында әскери сарапшы ретінде жұмыс істейді, сондай-ақ өзінің BR McCaffrey Associates консалтингтік фирмасының президенті. Ұлттық корпорациялардың көптеген директорлар кеңесіне кіреді. Сақтандырудағы теңдік, есірткіге байланысты соттар мен ветерандар соттарын жақтаушы, конференцияларда жиі сөз сөйлейді. 2018 жылдың наурыз айында АҚШ президенті Дональд Трамптың Ресей президенті Владимир Путиннің ықпалында екенін және мұның АҚШ қауіпсіздігіне қауіпті екенін мәлімдеді.
Barry Richard McCaffrey (born November 17, 1942) is a retired United States Army general and current news commentator, professor and business consultant who served in President Bill Clinton's Cabinet as the Director of the Office of National Drug Control Policy. He received three Purple Heart medals for injuries sustained during his service in the Vietnam War, two Silver Stars, and two Distinguished Service Crosses—the second highest United States Army award for valor. He was inducted into United States Army Ranger Hall of Fame at the United States Army Infantry Center at Fort Benning in 2007. McCaffrey served as an adjunct professor at the United States Military Academy and was its Bradley Professor of International Security Studies from 2001 to 2008. He received West Point Association of Graduates of the United States Military Academy's Distinguished Graduate Award in 2010. He is currently a paid military analyst for NBC and MSNBC as well as president of his own consulting firm, BR McCaffrey Associates. He serves on many boards of directors of national corporations. He is an outspoken advocate for insurance parity, for drug courts, and veterans' courts; he is a frequent speaker at conferences. In March 2018 he claimed that United States president Donald Trump was under the sway of Russian President Vladimir Putin and that it was a dangerous threat for the security of the United States.
Ерте өмір және білім
Маккаффри 1960 жылы Филлипс академиясын және 1964 жылы АҚШ Әскери академиясын бітірді. 1970 жылы Америка университетінен азаматтық үкімет саласында магистр дәрежесін алды және Гарвард университетінің Ұлттық қауіпсіздік бағдарламасы мен Бизнес мектебінің атқарушы білім беру бағдарламасына қатысты. Әрекеттегі қызметінде Маккаффри АҚШ Армиясының соғыс колледжіне, Командалық және Бас штаб колледжіне, Қорғаныс тіл институтының вьетнам тілі бойынша бағдарламасына және Армёр мектебінің жоғары деңгейлі курсына қатысты.
Соғыс қылмыстары туралы айыптаулар
2000 жылғы 22 мамырда «Нью-Йоркер» журналында «Соғыс жылнамалары: Үстем күш» деген тақырыпта жарияланған пікір мақаласында Сеймур Херш Маккаффридің 1991 жылға дейінгі қызметін жоғары бағалағанын, аты-жөні аталмаған дереккөзге сәйкес, оның әскерлеріне атыс тоқтағаннан кейін қарсыласып, шегініп келе жатқан ирактық сарбаздарды өлтіруге бұйрық берген болуы мүмкін екенін, содан кейін қарусыз адамдарды өлтіру және жүздеген ирактық әскери тұтқындарының қаны төгілгені туралы хабарларды тиісінше тергемегенін жазды. Херштің мақаласында «Маккаффридің бұйрығымен жасалған шабуылдағы тәртіпсіздік пен пропорционалдылықтың жоқтығына наразылық білдірген жоғары лауазымды офицерлердің» сөздері келтірілген. Бір полковник Хершке: «Жеңілген армия өз өлімін қалауының қажеті жоқ. Бұл шабуыл балықты бочкадан атып алу сияқты көрінді. Барлығы да таң қалды» деді. Осы мәселедегі бас редактор Дэвид Ремник Херштің зерттеулері мен қорытындыларын қолдап, редакторлық мақала жазды. Ремник: «Иракта генерал Маккаффри 24-ші жаяу әскер дивизиясын Кувейттен ирактықтардың шегінуін тоқтату мақсатындағы эпикалық «сол жақ ілгек» танкілік шабулында басқарды. Ол және оның әскерлері төрт күндік қиын жағдайдағы маршы үшін үлкен мақтауға ие болды. Алайда Херш жүздеген сұхбаттар жүргізіп, мыңдаған үкіметтік және әскери құжаттарды қарап шығу барысында Маккаффридің басқаруындағы адамдар жасаған бірнеше операцияларды анықтады, олар кемінде алаңдатарлық. Оның осы аптада жарияланған егжей-тегжейлі есебі 1991 жылдың 2 наурызында, яғни атыс тоқтағаннан кейін екі күн өткенде, ирак әскерлері қашып бара жатқанда, Маккаффри кері шегініп келе жатқан ирактық көліктері мен әскерлеріне шабуыл жасап, бірнеше сағатқа созылған және ешқандай қарсылық көрмеген шабуылды сипаттайды. Сенаттағы куәлігінде және Херштен сұхбат алу туралы бірнеше рет сұраған Херштің жазбаша сұрақтарына жауап бергенде, Маккаффри оның әскерлеріне оқ атылғанын және оған дивизиясының барлық күшімен жауап беруден басқа амалы қалмағанын айтты». Ремник сөзін жалғастырды: «Көптеген әскерилер генерал Маккаффридің оқиғалардың нұсқасын қолдады, бірақ Хершпен сөйлескен көптеген офицерлер мен қатардағы сарбаздар, мүлдем ирактықтардан оқ атылмағанын немесе оқ атылса, оның салдары өте шағын болғанын, соның салдарынан болған шабуыл мен қантөгіске себеп бола алмайтынын айтты. Сұрақ пропорционалдылықта: қазір Президент кабинетінде отырған армия генералы шектен шығып кетті ме?» 2000 жылғы мамыр айында «Чикаго трибьюн» газетінің тілшісі Георги Энн Гейер Херштің айыптауларына бірқатар әскери қызметкерлер қарсылық білдіргенін, кейіннен журналист оларды дұрыс келтірмегенін мәлімдегенін хабарлады. Ол бұл Херштің тағы бір Май Лай оқиғасын жариялауға жасаған қате әрекеті болуы мүмкін екенін және ол «Маккафрей сияқты темпераменті мен философиясы одан өзгеше адамды ұнатуы мүмкін емес» деді. Соңында ол Херштің генералды сынауына Маккаффридің есірткіге қарсы күрес жетекшісі ретіндегі рөлі себеп болған болуы мүмкін екенін айтты. Херш сондай-ақ Маккаффридің Қорғаныс министрлігінің саясатын бұзғанын, журналистерге оның ұрыс жоспарлары мен ұрыс алаңына кіруге рұқсат бермегенін айтты. Алайда, шын мәнінде, Маккаффри танымал соғыс тілшісі Джозеф Л. Галлоуэйді құрметпен қарсы алды. 2006 жылғы 26 мамырда Вашингтон бюросының бастығы Джон Уолкотт Галлоуэйді құрметтеп, «Майк Руби, Меррилл Маклауглин және мен Джоны (Галлоуэйді) редакторлардың ұнатқан қарапайым өтінішімен – соғыстағы ең жақсы орынды алу үшін» Шварцкопфтың Эр-Риядтағы штаб-пәтеріне жібердік. Джо дивизия штаб-пәтеріне келгенде, оны TOC, тактикалық операциялар орталығына алып барды. Дивизияның ұрыс карталарынан жасырындық алынып тасталды, олар, әрине, құпия болды. Джо генерал Маккаффриден құпия ұрыс жоспарын неліктен көретінін сұрады. Барри: «Мен саған Норм сенгендіктен сенемін, бірақ ең бастысы, сен бізбен бірге келесің, сондықтан саған сенемін» деді». Мақала үшін Херш сұхбаттасқан генерал-лейтенант Стивен Арнольд кейіннен сөздері дұрыс келтірілмеген офицерлердің бірі болды. Ол «Нью-Йоркер» журналының редакторына былай деп жазды: «Менің мақаладағы қысқаша пікірлерім толыққанды дұрыс көрсетілмегенін және контекстінен шығарылғанын білемін. Мен мырза Хершпен сұхбат бергеніме өкінемін. Мақаланың мазмұны мен мазмұны генерал Барри Маккаффриге сенбейтін және құрметтемейтін жағдайға әкеледі, ал шындыққа одан да алыс ештеңе жоқ». Герштің мәлімдемелерін Ирак соғысы кезінде Біріккен штабтар төрағасы генерал Колин Пауэлл де сынға алды. 2000 жылғы мамыр айында «This Week» телебағдарламасындағы Сэм Дональдсонмен сұхбаттасуда Пауэлл Герштің мақаласын «генерал Маккаффриге жасалған мінезді өлтіру әрекеті» деп сипаттады. 2000 жылғы 22 мамырда «Нью-Йоркер» журналы Герштің айыптауларын талқылады, ал «Newsweek» 2000 жылғы 29 мамырда осы мәселеге оралды. «Бес сағаттық әуе және бронетехникалық шабуыл – 2 наурыздағы ирактық «Хаммураби» танк дивизиясына жасалған шабуыл армия генералы Барри Маккаффринің бұйрығымен жасалды (генерал, ақпанның 23, 1991 және одан кейінгі күндері танымал болған «сол жақ ілгек» маневрін басқарған). Маккаффри өз күштеріне ракеталық гранаталармен (RPG) шабуыл жасалғанын айтқаннан кейін бұл шабуыл жасалды. Бұл шешім Сауд Арабиясындағы одақтас қолбасшылық құрамындағы кейбір адамдарды таң қалдырды және Вашингтондағы азаматтық және әскери басшылардың алаңдауын тудырды, олар атыс тоқтағаннан кейін жасалған шабуылдың қоғамдық қабылдануына қатысты алаңдады (28 ақпан, 1991 жыл). Маккаффри кейіннен бұл шабуылды «мен қатысқан ең таңғажайып қирату көрінісінің бірі» деп атады. Шабуылда «Хаммураби» дивизиясы жойылды».
Персид шығанағындағы соғыстан кейінгі әскери мансап
Маккаффридің армиядағы соңғы лауазымы – Орталық және Оңтүстік Америкадағы АҚШ әскери қызметіне жауапты біріктірілген қолбасшылық – АҚШ Оңтүстік командасы (SOUTHCOM) болды. 1994-1996 жылдары ол сол кезде штаб-пәтері Панама Республикасында орналасқан SOUTHCOM-ды басқарды. Панамадағы әскери қызметкерлерді басқарудан өзге, Маккаффри 8 қыркүйек 1994 жылдан 15 наурыз 1995 жылға дейін Панамадағы Империя полигонында «Safe Haven» операциясы аясында 10 000-нан астам кубалық босқынға гуманитарлық көмек көрсетті. Соңғы әскери лауазымында ол АҚШ әскери бірлескен қолбасшылығының алғашқы Адам құқықтары жөніндегі кеңесі мен мінез-құлық кодексін құрды. 1995 жылдың тамызында «Joint Force Quarterly» журналында жарияланған «Адам құқықтары және қолбасшы» мақаласында ол былай деп жазды: «Дұшпан әскері мен азаматтық халқына деген құрметтің сәтті әскери науқанға кедеріл келтіруі мүмкін деген жалпы пікір бар. Керісінше, адам құқықтарын құрметтеу әскери және құқық қорғау органдарының тиімділігін арттырады». 1996 жылы әскери қызметтен зейнеткерлікке шыққан кезде Маккаффри армиядағы ең жас және ең жоғары наградаланған төрт жұлдызды генерал болды. 1996 жылдың 1 маусымында АҚШ Әскери академиясының бітіру салтанатында қорғаныс министрі Уильям Перри оның Персид шығанағындағы соғыстағы еңбегін жоғары бағалады. Перри былай деді: «Сіздің әскери мансабыңызда нені қажет етсеңіз де, ең алдымен жауынгер болуыңыз керек. Барри Маккаффриден жақсы үлгі табу қиын. Барри Американың ең ұлы жауынгерлерінің біріне айналды. Ол Вьетнамдағы шайқастарға әскерлерді жетектеді, онда ауыр жарақат алды. «Desert Storm» операциясында генерал Маккаффридің 24-ші жаяу әскер дивизиясы ирак армиясын күтпеген жерден шабуылға ұрып, Американы жеңіске жеткізді. Содан кейін ол маңызды кезеңде SOUTHCOM-ға келді және біздің жарты шарда демократияның дамуымен байланысты мүмкіндіктерді пайдаланды. Генерал Маккаффридің жауынгерлік қасиеттері – батылдық, зиялылық және табандылық – бүгінгі шайқаста жеңіске жетудің кілті. Қазір ол осы дағдыларын азаматтық қызметте қолданып, Американың есірткіге қарсы күресіне жетекшілік етеді». 2003 жылдың 17 ақпанында Марк Маззетти мен Кевин Уайтлоу «Алты қауіпті қорқыныш: АҚШ әскері Иракта жеңіске сенімді, бірақ қандай бағамен?» деген мақаласында «U.S. News & World Report» журналында Маккаффридің сөзін келтірді: «Оның 24-ші механикаландырылған жаяу әскер дивизиясы «Desert Storm» операциясында бүгінгіден де күшті Ирак армиясына қарсы атақты «сол жақ ілгек» шабуылын жүзеге асырды. Олардың айтуынша, ирактықтардың соғыстың нәтижесіне әсер ететін ешқандай әскери мүмкіндігі жоқ. Саддам, әрине, Бағдадқа шабуылдаған АҚШ әскерлеріне қарсы артиллериядан қыша газы мен нервтік заттарды қолдануы мүмкін. Егер солай болса, Маккаффри былай деді: «Бұл жағдайды өте қиын етеді, бірақ операцияның қарқынына әсер етпейді»».
ONDCP директоры
Барри Маккаффри 1996 жылдан 2001 жылға дейін президент Билл Клинтонның кезінде Ұлттық есірткіге қарсы саясат басқармасының (ONDCP) директоры болды. 1996 жылғы 29 ақпанда АҚШ Сенаты оны бірауыздан бекітті. ONDCP директоры ретінде Маккаффри президент Клинтонның кабинетіне кірді. ONDCP директоры ретінде Маккаффри алғашқы "Ұлттық есірткіге қарсы стратегияны" жазды және жариялады. Кітап көлеміндегі ақ парақ 10 жылдық жан-жақты жоспар ұсынды; есірткіге тәуелді адамдардың бейнесі мен жастар арасындағы есірткі қолдану тенденциялары көрсетілді; денсаулыққа тигізетін зияндары баяндалды; есірткіге байланысты қылмыстың құны есептелді; заңсыз есірткілердің кеңінен қолжетімді екені мойындалды; сұраныс пен ұсынысты қысқартуға арналған стратегиялық мақсаттар мен міндеттер, сондай-ақ тиімділікті бағалау шаралары ұсынылды; жастарға бағытталған және есірткіге байланысты қылмыстар мен зорлық-зомбылықты азайтуға, денсаулық сақтау және әлеуметтік проблемаларды шешуге, АҚШ шекараларын қорғауға және есірткіге қолжетімділікті азайтуға бағытталған бастамаларды қамтитын жан-жақты тәсіл ұсынылды; сондай-ақ стратегияны іске асыру үшін қажетті ресурстар сұралды.
Теледидар бағдарламаларында есірткіге қарсы ақылы хабарлар
Маккаффридің өкілеттігі кезінде ONDCP теледидардан есірткіге қарсы жарнама сатып алу саясатын жүзеге асырды, сондай-ақ теледидар продюсерлеріне есірткіге қарсы хабарларды ірі телебағдарламаларға енгізу үшін төлем жасады. WB желісінің эфирлік стандарттар жөніндегі аға вице-президенті Рик Матер: «Ақ үй сценарийлерді қарады. Олар оларды оқып, мақұлдады – иә, сценарийлерді оқыды». ONDCP үшін науқанды ұйымдастырған Алан Левитт 1998 мен 2000 жылдар аралығында желілерге шамамен 25 миллион доллар көлемінде пайда әкелгенін бағалады. Клинтон 2000 жылдың 14 қаңтарында: «Менің түсінігімше, бұл міндетті емес, мазмұнды реттеуге тырысу немесе адамдарға нені қою керектігін айту жоқ – әрине, мен мұны қолдамаймын». Маккаффри Конгрестегі ұлттық есірткіге қарсы медиа-кампанияны кәмелетке толмағандарға қарсы хабарламаларды қосуға қарсы болды. Ол «заңсыз азаптауды біліп қолдаған үкіметтік адвокаттарды тергеуді қолдайды және осы талқылауда Буштың Ақ үй кеңесшісі мен бас прокурорын атап өтті, «біз қалай осы қателікке ұшырағанымызды анықтауымыз керек» деп мәлімдеді. 2005 жылдың маусым айында Маккаффри АҚШ Орталық командасының тапсырмасымен Иракты сарп етіп, кейіннен оңтайлы баяндама жазды. Бұл баяндамада Маккаффри АҚШ-тың жоғары әскери жетекшілігін керемет деп сипаттап, бүлікшілердің 2006 жылдың қаңтар және қыркүйек айларында белсенділіктің ең жоғары нүктесіне жететінін болжады, бұл 2006 жылдың соңында АҚШ күштерін кері қайтаруға мүмкіндік береді. Бірақ бір жылдан кейін, ол тағы да Иракқа барғаннан кейін, оның бағасы мұңды болды: «Ирак – зұлымдық пен қайғыға толы ел. Менің ойымша, ол дипломаттар, журналистер, мердігерлер және ирактық аналар үшін өте қауіпті орын. Бұл кедей адамдар үшін қаладағы күнделікті өмірді өткізу – нағыз қорқыныш». Ол Әбу-Грейбті «соңғы кезде болған ең үлкен қателік» деп атады. Бірақ ресми меморандумда Маккаффри операцияның ұзақ мерзімді болашағына үмітпен қарады:
«Жағдай қауіпті, белгісіз және қиын – бірақ мүлдем үмітсіз емес. АҚШ Қарулы күштері – мықты тірек. Бұл біздің тактикалық және операциялық тұрғыдан ең қабілетті және жақсы басқарылатын әскеріміз. АҚШ Ирактағы мақсаттарына жетісе алмайтынына ешқандай себеп жоқ. Біздің мақсатымыз – өз халқын құлға айналдырмайтын, көршілерін қауіпке тікелейтін немесе жаппай қырып-жоятын қарулар өндірмейтін, заңдылықпен басқарылатын, өмір сүретін федеративтік мемлекет құру. Бұл 10 жылдық міндет. Біз 3-5 жыл ішінде жауынгерлік күштердің көп бөлігін шығарып алуымыз керек. Қазіргі АҚШ стратегиясынан басқа бізде көптеген балама жолдар жоқ, ол қиын болғанымен, біртіндеп табысқа жетеді. Бұл уақытқа қарсы жарыс. Бізде саяси ерік бар ма, әскери күш бар ма, мақсаттарымызға жету үшін қажетті ресурстарды жұмсаймыз ба?» Оның бағалауында елдегі демократия үшін күресте бірнеше жағымсыз және өте жағымды жақтары бар екені айтылды. Маккаффри 2007 жылдың наурыз айында үшінші рет келді және сапардан кейін үшінші меморандум жазды. 2006 жылғы бағалаудың мұңдылығы қайталанды, сонымен қатар соғыстың жалғасуының АҚШ-тың шағын әскери күштерінің дайындығына тигізетін әсеріне қатысты алаңдаушылық білдірілді. Ол болашаққа деген үмітін сақтай отырып, «Бейбітшілік пен қатысу туралы хабарламаның көптеген орташа саналы сунниттер мен шииттердің арасында жақсы қабылданатынын көрсететін ыңғайлы белгілер бар» деді.