Дональд Маклин: Британдық дипломат және тыңшының өмірі
Donald Maclean (spy)
Дональд Маклин: британдық дипломат, кеңесші тыңшы. Кембридж бестігі құрамында болған, АҚШ, Египетте қызмет еткен. Биографиясы мен қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық дипломат және тыңшы (1913–1983)
British diplomat and spy (1913–1983)
Дональд Дуарт Маклин (/m//ə/'/k//l//eɪ//n/; 25 мамыр 1913 – 6 наурыз 1983) – британдық дипломат және Советтік қос агент, Кембриджтік бестік тыңшылар тобына қатысқан. Маклин студент кезінде советтік агентпен байланысқа түсті, содан кейін мемлекеттік қызметке қабылданды. 1938 жылы ол Париждегі британдық елшілігінің үшінші хатшысы болып тағайындалды. Лондон мен Вашингтон қалаларында қызмет етіп, бірінші хатшы лауазымына көтерілді. Содан кейін ол Египетке жіберілді, одан кейін Сыртқы істер министрлігінде Америка бөлімінің басшысы болып тағайындалды. 1951 жылы Советтер Маклинге Лондоннан Мәскеуге қашуға көмектесті. Мәскеуде ол британ саясаты және Совет Одағы мен НАТО арасындағы қарым-қатынас мәселелері бойынша сарапшы ретінде жұмыс істеді. 6 наурыз 1983 жылы Мәскеуде қайтыс болды.
Donald Duart Maclean (/m//ə/'/k//l//eɪ//n/; 25 May 1913 – 6 March 1983) was a British diplomat and Soviet double agent who participated in the Cambridge Five spy ring. After being recruited by a Soviet agent as an undergraduate student, Maclean entered the civil service. In 1938, he was appointed as Third Secretary at the British embassy in Paris. He served in London and Washington, D. C., achieving promotion to First Secretary. He was subsequently posted to Egypt, and then was appointed head of the American Department in the Foreign Office. The Soviets helped Maclean to defect from London to Moscow in 1951. In Moscow, he worked as a specialist on British policy and on relations between the Soviet Union and NATO. He died there on 6 March 1983.
Балалық шағы мен мектебі
Лондондағы Мэрилебон қаласында туған Дональд Дуарт Маклин, сэр Дональд Маклин мен Гвендолен Маргарет Девитттің ұлы болды. 1918 жылғы жалпы сайлауда Либералдық партияның көшбасшысы Х. Х. Асквит өзінің мандатын жоғалтқаннан кейін, Маклиннің әкесі, сэр Дональд, Асквитті қолдаған 23 тәуелсіз либерал депутаттарының төрағасы болып сайланды. Еңбек партиясының көшбасшысы болмағандықтан және Синн Фэйн қатыспағандықтан, ол ресми түрде Оппозиция жетекшісі атанды. Маклиннің ата-анасы Лондонда (кейіннен Букингемширде), сондай-ақ әкесі Пиблс және Оңтүстік Мидлотиан округтерін өкілдік еткен Шотландия шекарасында да үйлерге ие болды, бірақ отбасы көбінесе Лондон мен айналасында тұрды. Ол өте саяси отбасында өсті, онда әлемдік мәселелер үнемі талқыланды. 1931 жылы оның әкесі Коалициялық үкіметке Білім беру жөніндегі кеңес президенті болып кірді. Маклиннің білімі Вортингтегі Сент-Ронан мектебінде интернатта басталды. 13 жасында ол Норфолк графтығындағы Грэшем мектебіне жіберілді, онда 18 жасқа толғанға дейін, 1926 жылдан 1931 жылға дейін оқыды. Грэшемде оның құрбыларының арасында Джек Саймон (кейіннен Саймон лорды, заңгер), Джеймс Клугманн (1912–1977), Роджер Саймон (1913–2002), Бенджамин Бриттен (1913–1976) және Алан Ллойд Ходжкин (кейін ғалым және Нобель сыйлығының лауреаты) болды. Грэшем мектебі либералды және прогрессивті білім орны саналды. Бұл мектеп бұрын Том Уинтрингхэмді (1898–1949) тәрбиелеген, ол марксистік әскери тарихшы, журналист, автор және Ұлыбритания Коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі, сондай-ақ түрлі партиялық журналдар мен газеттердің редакторы болған. Джеймс Клугманн мен Роджер Саймон Маклинмен бірге Кембридж университетіне оқуға түсіп, шамамен бір уақытта Коммунистік партияға қосылды. Клугманн британдық коммунистер партиясының ресми тарихшысы болды, ал Саймон кейіннен солшыл лейборист болды. Маклин 16 жасқа келгенде, оның әкесі Солтүстік Корнуолл сайлау округінен сайланды және ол демалыс күндерін Корнуоллда өткізді.
Born in Marylebone, London, Donald Duart Maclean was the son of Sir Donald Maclean and Gwendolen Margaret Devitt. Following the 1918 general election, in which Liberal Party leader H. H. Asquith lost his seat, Maclean's father Sir Donald was chosen as chairman of the rump of the 23 independent Liberal MPs who backed Asquith in the House of Commons. As the Labour Party had no leader and Sinn Féin did not attend, he became titular Leader of the Opposition. Maclean's parents had houses in London (later in Buckinghamshire) as well as in the Scottish Borders, where his father represented Peebles and Southern Midlothian, but the family lived mostly in and around London. He grew up in a very political household, in which world affairs were constantly discussed. In 1931 his father entered the Coalition Cabinet as President of the Board of Education. Maclean's education began as a boarder at St Ronan's School, Worthing. At the age of 13, he was sent to Gresham's School in Norfolk, where he remained from 1926 until 1931, when he was 18. At Gresham's, some of his contemporaries were Jack Simon (later Baron Simon, a Law Lord), James Klugmann (1912–1977), Roger Simon (1913–2002), Benjamin Britten (1913–1976) and Alan Lloyd Hodgkin (later a scientist and Nobel Laureate). Gresham's was considered to be a school both liberal and progressive. It had already produced Tom Wintringham (1898–1949), a Marxist military historian, journalist, author and one of the founders of the Communist Party of Great Britain and editor of various party journals and newspapers. James Klugmann and Roger Simon both went with Maclean to Cambridge University and joined the Communist Party at around the same time. Klugmann became the official historian of the British Communist Party, while Simon was later a left wing Labour peer. When Maclean was 16, his father was elected for the North Cornwall constituency, and he spent some time in Cornwall during vacations.
Кембридж
Грэшемнен Маклин Кембридждегі Тринити-холлға оқуға түсті. 1932–1933 жылдардың қысында ол колледж үшін регби ойнады. Маклин Кембриджде екінші курста оқығанда әкесі қайтыс болды. Маклиннің саяси көзқарастары келесі жылдары, "әзірге оны жақсы көретін, бірақ кейде оның іс-әрекетіне түсініксіздікпен қараған анасының" әсерімен анық байқалды. Колледждің соңғы жылдары Маклин кампуста танымал тұлғаға айналды, көптеген студенттер оның коммунист екенін білді. 1933–1934 жылдардың қысында ол "Кембридж солшылдары" журналына кітап туралы рецензия жазды, онда Джон Корнфорд, Чарльз Мэдж және ирланд ғалымы Дж. Д. Бернал сияқты басқа да жетекші коммунистер де қатысты. Дональд Дж. Д. Шаркестің "Қазіргі заманғы әдебиет және әлеуметтік революция" атты еңбегін қарап, кітапты "әдебиеттің марксистік тұжырымдамасына сілтеме жасауы үшін" мақтады. 1934 жылы ол Тринити-холл студенттерінің "Күміс ай" журналының редакторы болды. Оның редакциялық мақалаларында әлемдік сауданың төмендеуі, қайта қарулану және қару саудасы туралы айтылды. Бір мақаласында ол: "Англия капиталистік дағдарыстың қысымында" деді. Егер "Редакция: Жеке" мақаласындағы талдау дұрыс болса, әскери жастағы әрбір адам саясат туралы ойлана бастауының себебі бар. Грантаға жазған хатында ол демократиялық түрде сайланған студенттік кеңес, қыз студенттерге тең құқықтар және саяси жиналыстар үшін колледж ғимаратын пайдалану құқығын талап етті. 1934 жылы, Кембридждегі соңғы жылы Маклин КСРО Ішкі істер халық комиссариатының (НКВД) агенты болды. Оған саяси қызметтен бас тартып, дипломатиялық қызметке түсуге бұйрық берілді. Ол қазіргі заманғы тілдер мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді. Мемлекеттік қызмет емтиханына бір жыл дайындалғаннан кейін Маклин бірінші дәрежелі диплом алды. Финалдық комиссияда оған сұрақ қойған комиссия мүшесінің бірі, ол университет студенті кезінде коммунизмді жақтаған ба, деп сұрады, себебі комиссия оның Кембридждегі екінші курсында Мәскеуге сапар жасағанын білген. Маклин: "Кембриджде мен бастапқыда оған жақсы қарайтынмын, бірақ уақыт өте келе одан көңілім тоймай бастадым" деді. Оның шынайы жауабы комиссия мүшелерін, соның ішінде отбасылық дос леди Вайолет Бонэм Картерді қанағаттандырды.
From Gresham's, Maclean won a place at Trinity Hall, Cambridge, arriving in 1931 to read Modern Languages. He played rugby for his college through the winter of 1932–33. In Maclean's second year at Cambridge his father died. Maclean's political views grew much more apparent in the following years in light of "his admiring, if sometimes puzzled, mother". In his final years in college Maclean had become a campus figure, many knowing that he was a communist. In the winter of 1933–34 he wrote a book review for Cambridge Left, to which other leading communists contributed, such as John Cornford, Charles Madge and the Irish scientist, J. D. Bernal. Donald reviewed Contemporary Literature and Social Revolution by J. D. Charques, praising the book for its readiness "to hint at a Marxist conception of literature". In 1934, he became the editor of the Silver Crescent, the Trinity Hall students' magazine. His editorials stressed the decline in world trade, rearmament and arms trafficking. In one article, he insisted: "England is in the throes of a capitalist crisis If the analysis in the Editorial: A Personal is correct, there is an excellent reason why everyone of military age should start thinking about politics." In a letter to Granta he ascribed the demand for a democratically elected student council, equality for female students and rights to use college premises for political meetings. In 1934, his last year at Cambridge, Maclean became an agent of the Soviet Union's People's Commissariat for Internal Affairs, abbreviated from the Russian as NKVD. He was then instructed to give up political activity and enter the Diplomatic Service. He graduated with a first in Modern Languages. After spending a year preparing for the Civil Service examinations, Maclean passed with first class honours. At the Final Board, Maclean was asked by one of the panel interviewing him, whether he had favoured communism while a university student, ostensibly because the panel knew of a trip he had taken to Moscow in his second year at Cambridge. Maclean said: "At Cambridge, I was initially favourable to it but I am little by little getting disenchanted with it." His apparent sincerity satisfied members of the panel, which included a family friend, Lady Violet Bonham Carter.
Лондон
1935 жылдың тамызында Маклин дипломатиялық қызметке қабылданды. Қазан айында ол Сыртқы істер министрлігінде жұмыс істей бастады және Батыс бөліміне тағайындалды, ол Нидерланды, Испания, Португалия және Швейцариямен, сондай-ақ Ұлттар Лигасымен айналысты. 1936 жылы Маклин бас державалар – Германия, Италия және КСРО-ның іс-әрекетін бақылау және олардың Испания азамат соғысының нәтижесін анықтауға қатысуын қадағалау үшін құрылған араласпау комитетінің жұмысына тығыз қатысты. 1937 жылдың жазында Маклинмен кездесуге ешкім келмеген бірнеше рет болды. Содан кейін Китти Харрис (АҚШ Коммунистік партиясының жетекшісі Эрл Браудердің әйелі) оның әдеттегі бақылаушысының орнына келіп, танысу белгісін берді. "Әйелді күтпедің, сондай ма?" - деді ол. "Жоқ, бірақ бұл жағымды тосын сый", - деп жауап берді ол. Маклин жұмыстан кейін Харристің Бейсуотердегі пәтеріне құжаттарды фотоға түсіру үшін баратын. Келесі екі жылда 45 қорап құжат фотоға түсіріліп, Мәскеуге жіберілді. "Ол Маклин мен оның НКВД бақылаушысы арасындағы делдал болды", - деді Джеффри Эллиот, ол бұл туралы КГБ-ның бұрынғы офицері Игорь Дамаскинмен бірге кітап жазды.
In August 1935, Maclean was duly admitted to the diplomatic service. In October, he started work at the Foreign Office, and was assigned to the Western department, which dealt with the Netherlands, Spain, Portugal, and Switzerland, as well as the League of Nations. In 1936, Maclean became closely involved in the work of the Non Intervention Committee set up to monitor the activities of the chief powers, Germany, Italy, and the USSR and their involvement in determining the outcome of the Spanish Civil War. In the summer of 1937, for a time, multiple occasions passed when no one showed to meet Maclean. Then Kitty Harris (wife of the Communist Party of the USA's party leader Earl Browder) arrived in place of his usual controller and gave the recognition phrase. "You hadn't expected to see a lady, had you?" she said. "No, but it's a pleasant surprise", he replied. Maclean would visit Harris's flat in Bayswater after work, with documents to photograph. Over the next two years, 45 boxes of documents were photographed and sent to Moscow. "She was a cut out between Maclean and his NKVD controller", said Geoffrey Elliott, who wrote a book about her with Igor Damaskin, a former KGB officer.
Париж
1938 жылғы 24 қыркүйекте Маклин Париждегі британ елшілігінің үшінші хатшысы лауазымына кірісті. 1939 жылдың көктемінде Ұлыбритания мен Франция Кеңес Одағын Германияның агрессиясын тоқтатуға бағытталған «бейбіт майданға» қосуға тырысты. Француздардың Мәскеу келіссөздеріне қатысқандығына байланысты, елшіліктер арасындағы телеграммалар Маклинге көптеген ақпарат алуға мүмкіндік берді. Маклин Мәскеуді Германия мен Британ империясының, бір жағынан, Ұлыбритания мен Францияның, екінші жағынан қарым-қатынастары туралы хабардар етті, өйткені француз сыртқы істер министрі Жорж Бонне Францияның Шығыс Еуропадағы қауіпсіздік міндеттемелерін аяқтауға ұмтылды. Ол сондай-ақ Финляндия мен Кеңес Одағы арасындағы соғысқа араласу жоспарларының ағылшын-француздық дамуы туралы Мәскеуге мәлімдеді. 1939 жылдың желтоқсан айында Маклин Чикагодағы мұнай компаниясының басшысының қызы Мелинда Марлингпен танысты. Ол ата-анасы ажырасқан кезде жасөспірім болды, анасы Еуропаға көшіп кетті. 1929 жылдың қазанында Мелинда мен оның қарындастары Лозаннаға жақын Веве қаласындағы мектепке барды, онда анасы вилла жалдап алды, ал демалысын Францияның Хуан-ле-Пинс қаласында өткізді. Мелинданың анасы Нью-Йоркке көшіп, қағаз өнеркәсібіндегі басшы Чарльз Данбарға тұрмысқа шығып, қыздарын Манхэттенге әкелді, онда Мелинда Спенс мектебінде оқыды. Бітіргеннен кейін ол бірнеше ай Нью-Йорк қаласында болды, содан кейін Парижге оралды, онда ол Париждің Сорбонна университетінде француз әдебиетін оқуға түсті. Марк Калм Сеймур кейіннен оны «өте әдемі және көңілді, бірақ бірқатар тартымды емес» деп сипаттады. Мен оны сәл консервативті деп ойладым. Ол әрқашан таза болды, еріндері жарқырады, шашы бұйраланған, мойнында екі қатарлы жемчугтар болды. Оның қызығушылықтары отбасы, достар, киім және Голливуд фильмдерімен шектелгендей көрінді. 1950 жылдары Кульме Сеймур Мәскеудегі Маклиндерді іздеп тапты, сонда тағы бір Мелинда пайда болды. Ол оған Маклин дезертирлік жасағанға дейін, өзінің Ресейге баратынын білгенін айтты. 1944 жылдың сәуір айының соңында Маклиндер Нью-Йоркке конвоймен аттанды, олар 6 мамырда келді.
On 24 September 1938, Maclean took up a post as Third Secretary at the British embassy in Paris. In the spring of 1939, an Anglo French attempt was made to include the Soviet Union into the "peace front" that was intended to deter German aggression. Because of the French involvement in these Moscow negotiations, the telegrams passing between embassies allowed Maclean access to much information. Maclean kept Moscow informed in regard to relations between Germany and the British Empire, on the one hand, and Britain and France on the other, as the French foreign minister Georges Bonnet worked to end French security commitments in Eastern Europe. He also kept Moscow informed about the development of Anglo French plans for intervention in the war between Finland and the Soviet Union. In December 1939, Maclean met Melinda Marling, the daughter of a Chicago oil executive. She was a teenager when her parents had divorced, her mother moving to Europe. In October 1929, Melinda and her sisters went to school at Vevey, near Lausanne, where their mother rented a villa, and spent their holidays at Juan les Pins in France. Melinda's mother moved to New York, marrying Charles Dunbar, an executive in the paper industry, and brought her daughters to live with them in Manhattan, where Melinda attended the Spence School. After graduation she spent some months in New York City then returned to Paris, where she enrolled at the Sorbonne in Paris to study French literature. Mark Culme Seymour later described her as "quite pretty and vivacious, but rather reserved. I thought that she was a bit prim. She was always well groomed, lipstick bright, hair permed, a double row of pearls around her neck. Her interests seemed limited to family, friends, clothes and Hollywood movies." In the 1950s, Culme Seymour tracked down the exiled Macleans in Moscow, and another Melinda emerged. She told him that she knew she would be going to Russia right from the beginning, even before Maclean defected. Towards the end of April 1944, the Macleans set sail in convoy for New York, where they arrived on 6 May.
Вашингтон
Маклин 1944 жылдан 1948 жылға дейін Вашингтонда қызмет етті, бірінші хатшы лауазымына көтерілді. 1944 жылы Мелинда Маклин тағы жүкті болды және Нью-Йорк қаласында ұл туды. Маклиндер Мелинда Маклиннің анасы мен әкесін Манхэттенде және Беркширдегі Данбардың шалғайдағы үйіне жиі барып тұрды. Олар миссис Данбар мен Мелинда Маклиннің қарындастарымен бірге Лонг-Айленд пен Кейп-Кодта демалысқа шықты. Маклиндер Вашингтондағы либералды Джорджтаун қауымының құрамына кірді, онда Кэтрин Грэм де болды, сонымен қатар қаланың дипломатиялық өміріне белсенді қатысты. Маклин апта сайын Нью-Йоркке сапар шегетін. Маклин елшілікте өте еңбекқор қызметкер ретінде танымал болды, оның әріптесі Роберт Сесил 1989 жылы еске алғандай: "Оған ешқандай жұмыс тым қиын болған жоқ; ешқандай уақыт тым ұзақ болған жоқ. Ол әрқашан ауырып қалған, демалысқа кеткен немесе жай ғана ынтасы төмен әріптесінен қиын жұмысты алуға дайын болды. Осылайша ол НКВД үшін ең қызықты жасырын орындарға жол таба алды". Каир маңызды пост болды, бұл аймақтағы британдық биліктің кілті және Кеңес Одағымен соғыстың алдын алу жоспарларындағы ағылшын-американдық ынтымақтастығының орталық нүктесі. Маклин Каирдегі елшіліктің негізгі лауазым иесі саналды, ол АҚШ/Ұлыбританияның соғыс жоспарын үйлестіруге және елшіге сәйкес Египет үкіметімен қарым-қатынастарды жүргізуге жауапты болды. Осы кезде оның екі жақты өмірі Маклинге әсер ете бастады. Ол ішімдік ішіп, төбелес шығарып, екі жақты өмірі туралы әңгімелеуге көшті. Америка елшілігінің қызметкерінің пәтерін қиратып тастаған мас күйдегі оқиғадан кейін Мелинда елшіге Дональдтың ауырғанын және Лондон дәрігеріне көріну үшін демалысқа шығуы қажет екенін айтты. Маклин Кембридж шпиондық желісінің "басшысы" Юрий Модинге Трумэн-Эттли саммитінде айтылған сөздердің стенограммасын тапсырды.
Maclean served in Washington from 1944 to 1948, achieving promotion to First Secretary. In 1944 Melinda Maclean was again pregnant, giving birth to a son in New York City. The Macleans frequently visited Melinda Maclean's mother and stepfather in Manhattan and at Dunbar's country place in the Berkshires. They vacationed on Long Island and Cape Cod with Mrs. Dunbar and Melinda Maclean's sisters. The Macleans became part of the liberal Georgetown social set in Washington, which included Katharine Graham, as well as participating in the diplomatic life of the city. Maclean went to New York on a weekly basis. Maclean was considered to be an exceptionally hard worker at the embassy as his fellow diplomat Robert Cecil remembered in 1989: "No task was too hard for him; no hours were too long. He gained the reputation of one who would always take over a tangled skein from a colleague who was sick, or going on leave, or simply less zealous. In this way he was able to manoeuvre himself into the hidden places that were of the most interest to the NKVD". Cairo was an important post, the key to British power in the area and a central point in Anglo American planning for pre emptive war with the Soviet Union. Maclean was considered the key official in the Cairo Embassy, specifically responsible for coordinating US/UK war planning and, under the Ambassador, relations with the Egyptian government. By now, his double life was beginning to affect Maclean. He began drinking, brawling and talking about his double life. After a drunken episode which resulted in the wrecking of an American embassy staffer's apartment, Melinda told the ambassador that Donald was ill and needed leave to see a London doctor. Maclean provided a transcript of what was said at the Truman Attlee summit to Yuri Modin, the "control" of the Cambridge spy ring.
Анықтау
Маклиннің рөлі 1945 және 1951 жылдар аралығында Арлингтон-Холлда (Вирджиния штаты) және Лондондағы Исткотте VENONA шифрларын бұзу арқылы анықталды. Бұл Нью-Йорк, Вашингтон және Мәскеу арасындағы шифрланған хабарламаларға қатысты, онда советтік шифрлаушылар бір реттік кілттерді қайта қолданған. Venona жобасы аясында жұмыс істеген криптоаналитиктер 1944 жылдың маусым мен қыркүйек айлары аралығында Нью-Йорктен жіберілген алты, ал 1945 жылдың сәуірінде Вашингтондан жіберілген алты, барлығы он екі шифрланған телеграмманы «Гомер» есімді агент жібергенін анықтады. Бірінші жіберілген, бірақ соңнан шифрланған телеграмма 25 маусымда Сергеймен болған кездесуді және Гомердің әйелінің бала күту үшін анасымен бірге тұратын Нью-Йоркке сапары туралы баяндады. Бұл 1951 жылдың сәуірінде шифрланды. «Гомерлер» (Гомер – Гомердің орысша түрі) деген тоғыз адамнан тұратын тізім жасалды, олардың бірі Маклин болды. 1944 жылдың 2-3 тамызындағы екінші телеграммада Черчилльдің Рузвельтке жіберген хабарының мазмұны келтірілген, бірақ оның толық мәтіні берілмеген. «Гомер» бұл хабарды өзі шифрлағандап айтқан. Онда Черчилльдің Рузвельтті Прованс операциясынан бас тартуға көндіруге тырысып жатқаны, орнына Венеция мен Триест арқылы Австрияға шабуыл жасауды ұсынғаны айтылды. Бұл Черчилльдің стратегиялық ойлауының типикалық мысалы болды, себебі ол әрқашан қанаттан шабуыл жасауды іздейтін. Бірақ бұл ұсынысты американдық және британдық генералдар толығымен қабылдамады. VENONA тергеуі басталғаннан кейін Ким Филби, Кембридж бестігінің тағы бір мүшесі, Вашингтонға жіберілді, ол Ұлыбританияның ЦРУ/ФБР/ҰҚА байланыс адамы болды. Ол VENONA материалдарын көрді және Маклиннің Гомер екенін таныды, бұл оның КГБ бақылаушысымен расталды. Маклиннің МИ-5-ке мойындауы мүмкін деген сенімде болған Филби мен Гай Берджесс, Берджестің Маклиннің Сыртқы істер министрлігінің Америкалық бюросының басшысы болған Лондондағы үйіне барып, оны ескертуге шешім қабылдады. Берджесс Вирджинияда бір күні үш жылдамдық айыбын алды. Вирджиния губернаторы британдық елшіге шағымданды, және Берджесс жоспарланғандай Лондонда қайтып келді. Советтер Маклиннің Лондондан кетуін қалаған, оның сол кездегі жағдайында тез арада жауап беруге дайын болатынынан қорқып. Дональд Маклин Мелинда Маклинмен мүмкін болатын қашқындау туралы әңгімелесті. Модиннің сөзінше, ол: «Олар дұрыс айтады, мүмкіндігінше тезірек барыңыз, бір сәтке де уақытты ысырап етпеңіз» деген жауап берді. Бірақ ТАСС советтік баспасөз агенттігі Берджесс пен Маклиннің шпион болғандығын жоққа шығарды, олардың «Шығыс пен Батыс арасындағы түсіністікті арттыру» үшін темір перденің артына өткенін, соның арқасында әлемдік бейбітшілікке қол жеткізіледі деп мәлімдеді. Куйбышевтегі (қазіргі Самара) мектепте қысқа уақыт ағылшын тілін оқытқаннан кейін, Маклин 1956 жылдың басында Халықаралық істер институтында британдық ішкі және сыртқы саясат, Кеңес Одағы мен НАТО арасындағы қарым-қатынас жөніндегі маман ретінде жұмыс істеді. Ол жаңа советтік әріптестерімен журналдың Гороховский провулогындағы ғимаратының екінші қабатындағы шағын бөлмеде қысқа уақыт бірге болды. Содан кейін ол Совет Сыртқы істер министрлігінде және Дүниежүзілік экономика және халықаралық қатынастар институтында (IMEMO) жұмыс істеді. Мәскеуде Маклиннің некесі қиындыққа тап болды, себебі Дональд Маклин 1960 жылдардың ортасына дейін көп ішіп, мас күйінде зорлық көрсетті. Ким Филби мен Мелинда Маклин 1964 жылы шаңғы тебу саяхатында ғашық болды, ал Филбидің американдық әйелі Элеонора Филби АҚШ-қа ұзақ сапармен кеткен кезде. Маклин бұл туралы біліп, Филбимен қарым-қатынасын үзді. Элеонора Филби қайтып келгеннен кейін бұл жайтты біліп алып, Мәскеуден біржола кетіп қалды. Мелинда 1966 жылы Филбимен бірге тұрды, бірақ үш жылдан кейін одан жалықты және кетіп қалды. 1979 жылы Мәскеуден біржола кетіп қалды. Маклиндердің екі баласы ресейліктерге үйленді және Мәскеуден Лондонға және АҚШ-қа көшіп кетті, себебі олар әлі де британдық немесе американдық паспорттарына ие болды. Ұлы Фергус 1974 жылы Лондон университетінің колледжіне оқуға түсті, бұл Парламентте сұрақ тудырды. Маклиннің қызы екінші күйеуімен бірге, Маклиннің немересімен бірге АҚШ-қа кетті. Маклиннің ұлы Дональд ең алдымен Джордж Ханнаның қызы Люсиге үйленді, ол ағылшын адамы және Би-би-сиде жұмыс істеді, сонымен қатар отбасының досы болды. Олардың ұлы, Дональдтың жалғыз немересі (1970 жылы туған) болды және ол жазылғаннан кейін үйде болды. Дүниежүзілік экономика және халықаралық қатынастар институты, Маклиннің жұмыс орны, оның 6 наурыз 1983 жылы 69 жасында қайтыс болғанын хабарлады. Ол кремацияланды және оның күлі Ұлыбританиядағы Букингемширдегі Пенн қаласындағы Киелі Үшбірлік шіркеуінің маңындағы ата-анасының қабіріне шашылды. Жиырма жыл бұрын Гай Берджестің күлі де Англиядағы отбасылық қабірге шашылған болатын. «Дональд Дональдович Маклин» деген атпен Izvestia газеті оны «жоғары моральдық қасиеттері бар және коммунизмге берілген адам» деп сипаттады, ол «өмір бойы әлеуметтік прогресс пен гуманизмнің биік идеалдарына адал болды» және «Совет мемлекетіне ерекше қызметтер көрсетті». Өлімі кезінде Маклин Институтта «шетелдік саясат талдаушысы» болып жұмыс істеді, деп хабарлады The Washington Post.
Maclean's role was discovered when the VENONA decryption was carried out at Arlington Hall, Virginia and Eastcote in London between 1945 and 1951. These related to coded messages between New York, Washington and Moscow for which Soviet code clerks had re used one time pads. The cryptanalysts working as part of the Venona project, discovered that twelve coded cables had been sent, six from New York from June to September 1944 and six from Washington in April 1945, by an agent named Gomer. The first cable sent but not the first to be deciphered described a meeting with Sergei on 25 June and Gomer's forthcoming trip to New York where his wife was living with her mother awaiting the birth of a child. This was decoded in April 1951. A short list of nine men was identified as possible Homers (Gomer is the Russian form of Homer), one of whom was Maclean. The second cable on 2–3 August 1944 was a description, but not a transcript, of a message from Churchill to Roosevelt, which Homer claimed to have decrypted. It suggested that Churchill was trying to persuade Roosevelt to abandon plans for Operation Anvil, the invasion of Provence, in favour of an attack through Venice and Trieste into Austria. This was typical of Churchill's strategic thinking since he was always looking for a flanking move. But it was rejected outright by both American and British generals. Shortly after the VENONA investigation began, Kim Philby, another member of the Cambridge Five, was assigned to Washington, serving as Britain's CIA–FBI–NSA liaison. He saw the VENONA material, and recognised that Maclean was Homer, which was confirmed by his KGB control. Believing that Maclean would confess to MI5, Philby and Guy Burgess decided that Burgess would travel to London, where Maclean was head of the Foreign Office's American desk, to warn him. Burgess contrived to receive three speeding tickets in a single day in Virginia. The Governor of Virginia complained to the British Ambassador and Burgess went back to London, as planned. The Soviets were desperate for Maclean to get out of London, fearful that in his then state he would crack immediately under interrogation. Donald Maclean discussed the possible defection with Melinda Maclean. According to Modin, she responded: "They're quite right – go as soon as you can, don't waste a single moment." though a statement issued by the Soviet press agency TASS denied that Burgess and Maclean had ever been spies, claiming that they had gone behind the Iron Curtain to "further understanding between East and West" for the sake of world peace. After a brief period teaching English at a school in Kuybyshev (now Samara), Maclean joined the staff of International Affairs in early 1956 as a specialist on British home and foreign policy, and relations between the Soviet Union and NATO. He briefly shared a small room with his new Soviet colleagues on the second floor of the magazine's premises on Гороховський провулок. He then worked for the Soviet Foreign Ministry and IMEMO, the Institute of World Economy and International Relations. The Maclean marriage came under pressure in Moscow, for Donald Maclean continued until the mid 1960s to drink heavily, becoming violent when drunk. Kim Philby and Melinda Maclean became lovers during a ski trip in 1964, while Eleanor Philby, Philby's American wife, was on an extended visit to the US. Maclean found out and broke with Philby. Eleanor Philby discovered the affair on her return, and left Moscow for good. Melinda moved in with Philby in 1966, but within three years tired of him and left. She left Moscow for good in 1979. Two of the Maclean children married Russians and left Moscow to live in London and the U. S, as they still had the right to British or American passports. Fergus, the eldest son, enrolled at University College London in 1974, prompting a question in Parliament. Together with her second husband, Maclean's daughter left for the United States, along with her daughter, Maclean's granddaughter. Maclean's son, Donald, married firstly Lucy, daughter of George Hanna, an English man who worked for the BBC and was a friend of the family. They had a son, Donald's only grandson (born in 1970), and was housebound after his recovery. The Institute of World Economy and International Relations, Maclean's workplace, reported his death at the age of 69 on 6 March 1983. He was cremated and his ashes were scattered on his parents' grave in the churchyard of Holy Trinity Church, Penn, Buckinghamshire, United Kingdom. Twenty years previously, Guy Burgess' ashes had also been scattered on his family grave in England. In its obituary of "Donald Donaldovich Maclean", Izvestia described him as "a man of high moral qualities and a convinced communist" who "devoted all his conscious life to the high ideals of social progress and humanism" and "who performed outstanding services to the Soviet state". At the time of his death, Maclean had been working at the Institute, "a government think tank, as a foreign policy analyst" according to The Washington Post.
Мұра
1970 жылдың мамыр айында «Ходер & Стоутон» баспасы Маклиннің британдық оқырмандар үшін жазған «Суэзден кейінгі британдық сыртқы саясат» кітабын жариялады. Маклин журналистерге, өзінің мақсаты шабуылдау емес, мәселені талдау болғанын айтты, бірақ Вьетнам соғысындағы АҚШ-қа британдық дипломатиялық қолдауды сынады. Ол британдық авторлық гонорарларын Вьетнамға медициналық көмек көрсету жөніндегі британдық комитетіне беруге уәде берді. Ол 1970-1980 жылдары экономикалық жаңарудың нәтижесінде британдық беделінің артатынын болжады. BBC радиосының тілшісі кітапта Ұлыбританияға деген ностальгия сезімін байқаған сұхбатта, Маклин келесі кітабы үшін тағы зерттеулер жүргізу үшін Лондонға оралуға ниетті екенін нақты айтпады. Кембридж шпиондық тобының құрамындағы бес тыңшының ішінде Маклин ең танымал болмаса да, кейбір деректерге сәйкес, ол Кеңес Одағына ең құнды ақпаратты берген, себебі Сыртқы істер министрлігіндегі жоғары лауазымды дипломат ретінде ол Филби, Кэрнкросс, Блант немесе Берджесстен гөрі көп ақпаратқа қол жеткізе алды, және Кеңес Одағына ядролық энергияның болашағы және Солтүстік Атлант келісім ұйымын құру сияқты мәселелер бойынша аңғырт ақпаратты ұсынды. Америкалық ресми бағалауда былай делінген: «АҚШ/Ұлыбритания/Канада атом энергиясын жоспарлау, АҚШ/Ұлыбритания соғыстан кейінгі Еуропа жоспарлары мен саясаты саласында Маклиннің елден кетуіне дейінгі барлық ақпарат, сөзсіз, Кеңес Одағының қолына жеткен».
In May 1970, Hodder & Stoughton published Maclean's book British Foreign Policy since Suez which he wrote for a British readership. Maclean told journalists that he set out to analyse the subject rather than to attack it, but criticised British diplomatic support for the United States in the Vietnam War. He stated that he would donate the British royalties to the British Committee for Medical Aid to Vietnam. He foresaw a strengthening of British influence in the 1970s and 1980s as a result of economic recovery. Interviewed live by a BBC Radio reporter who detected a nostalgia for Britain in the book, Maclean refused to be drawn on whether he would like to return to London, for further research for his next book. Of the five spies that made up the Cambridge Spy Ring, Maclean was not the best known, but, according to some, he provided the most intelligence of value to the Soviet Union as his position as a senior diplomat in the Foreign Office gave access to more information than what could be accessed by Philby, Cairncross, Blunt or Burgess as he was able to provide the Soviets with "the most intimate details" of Anglo American decision making on such matters as the future of nuclear energy and the founding of the North Atlantic Treaty Organization. In an official American appraisal concluded: "In the fields of US/UK/Canada planning on atomic energy, US/UK post war planning and policy in Europe, all information up the date of Maclean's defection undoubtedly reached Soviet hands".