Кіріспе
Испан музыканты Жоан Мануэль Серрат Тереза (; 27 желтоқсан 1943 жылы туған) – испан музыканты, әнші және композитор. Ол испан және каталон тілдеріндегі қазіргі заманғы халық музыкасының ең маңызды тұлғаларының бірі саналады. Серраттың лирикалық стиліне Марио Бенедетти, Антонио Мачадо, Мигель Эрнандес, Рафаэль Альберти, Федерико Гарсия Лорка, Пабло Неруда және Леон Фелипе сияқты ақындардың шығармалары әсер еткен. Ол сонымен қатар Виолетта Парра мен Виктор Хараның әндерін де жазды. Серрат каталон тілінде "Nova Cançó" (Жаңа Ән) деп белгілі болған музыкалық бағыттың алғашқы өкілдерінің бірі болды. Жоан Мануэль Серрат "El noi del Poble sec" және "El Nano" аттарымен де танымал.
Joan Manuel Serrat Teresa (; born 27 December 1943) is a Spanish musician, singer, and composer. He is considered one of the most important figures of modern, popular music in both Spanish and Catalan languages. Serrat's lyrical style has been influenced by other poets such as Mario Benedetti, Antonio Machado, Miguel Hernández, Rafael Alberti, Federico García Lorca, Pablo Neruda, and León Felipe. He has also recorded songs by Violeta Parra and Víctor Jara. Serrat was one of the pioneers of what is known in Catalan as "Nova Cançó" (Nueva Canción). Joan Manuel Serrat is also known by the names "El noi del Poble sec" and "El Nano".
Балалық шақ
Жоан Мануэль Серрат Тереза 1943 жылдың 27 желтоқсанында Барселонаның Побле сек ауданында жұмысшы отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Жозеп Серрат – CNT ұйымына қатысқан каталондық анархист, ал анасы Анхелес Тереса – үй шаруасымен айналысқан әйел, ол Арагон аймағындағы Сарагоса қаласының Белхите ауылынан шыққан. Оның балалық шағы мен тұрған жері оған үлкен әсер етті, себебі оның көптеген әндері Испания Азамат соғысынан кейінгі Каталонияны бейнелейді ("La Carmeta", "La tieta" және "El drapaire" сияқты әндері оның ауданының стереотиптік кейіпкерлерін көрсетеді).
Ерте мансап
Серрат 17 жасында музыкамен айналыса бастады, ол өзінің алғашқы гитарасын алды және оған өзінің алғашқы әндерінің бірі – "Una guitarra" арнады. 1960 жылдардың басында жас әртіс поп-топта ойнады, Барселонаның Агрономия мектебіндегі сыныптастарымен бірге музыка орындады және көбінесе Beatles әндерін, сондай-ақ испан тіліне аударылған сол дәуірдің итальяндық эстрадалық әндерін орындады. 1965 жылы "Radioscope" атты радиобағдарламасында ән айтып жүргенде, жүргізуші Сальвадор Эскамилла оған жергілікті Edigsa лейблімен келісімшарт жасауға көмектесті, одан кейін ол Испан мемлекеті кезінде каталон тілін қорғаған Els Setze Jutges тобына қосылды. Сол жылы ол өзінің алғашқы EP-ін "Una guitarra" әндерімен жазды: "Una guitarra", "Ella em deixa", "La mort de l'avi" және "El mocador". 1966 жылы оның екінші EP-і "Ara que tinc vint anys" шықты, оған "Ara que tinc vint anys", "Quan arriba el fred", "El drapaire" және "Sota un cirerer florit" әндері енді. 1967 жылы оның алғашқы LP-і "Ara que tinc vint anys" жарық көрді, оның құрамына бұрынғы EP-лерден әндер, сондай-ақ "Balada per a un trobador", "Els vells amants" және "Els titelles" әндері кірді. Жоан Мануэль Серраттың 1967 жылы Каталония музыка сарайындағы алғашқы сахналық өнері оны Каталониядағы "Nova cançó" қозғалысының ең маңызды әртістерінің бірі ретінде таныстырды. Келесі жылы Televisión Española (TVE) Серратты 1968 жылғы "Евровидение" ән байқауына "La, la, la" әнімен қатысуға шақырды, бірақ ол оны каталон тілінде орындауды талап етті, бірақ телеарна келіспеді. Бұл Франко Испаниясының тіл саясатымен оның алғашқы қақтығысы болды, себебі ол өз ана тілінде ән айтуды шешті. Нәтижесінде Серраттың қатысуы тоқтатылды және оның орнына испан тілінде өнер көрсетіп, байқауда жеңіске жеткен Массиел келді.
1969-1976 жылдар
Серраттың тұңғыш ұлы Кэко 1969 жылы дүниеге келді, сол жылы ол Оңтүстік Америкаға алғашқы сапарын жасады. Ол 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы белгілі испан ақыны Антонио Мачадоның мәтіндері бар әндерден тұратын альбом шығарды. Бұл альбом оған бүкіл Испания мен Латын Америкасында бірден атақ әкелді, бірақ оған қарамастан, оның испан тілінде ән айқау шешімі кейбір каталондық ұлтшыл топтарда сынға ұшырады. Осы және басқа да тіл таңдауы (кейде испан, кейде каталон) саяси аренаның екі жағында да пікір қақтығысын тудырған кезде ол бірде былай деді: "Мен маған тыйым салған тілде жақсы ән шырқаймын". 1970 жылы Рио-де-Жанейро ән фестивалінде "Penélope" әнімен қатысып, жеңіс одіс алды. 1971 жылы "Mediterráneo" LP альбомының жарық көргенімен суретшінің әлемдік беделі бекітілді. Сол жылы Серрат Пуэрто-Рико университетінің театрында, Рио Пьедрас кампусында, сол кездегі Пуэрто-Рико музыка қауымдастығына зор әсер еткен және 2006 жылға дейін сезілген маңызды концерт өткізді. 1974 жылдың соңында Серрат Франконың Испаниядағы өлім жазасына қарсы болғандықтан Мексикаға жер аударылды. Франконың 1975 жылғы 20 қарашада қайтыс болғанға дейін Серрат туған жеріне орала алмады. 1976 жылы Джоан Мануэль Серрат алғаш рет АҚШ-та, Лос-Анджелесте, Сан-Францискода және Нью-Йоркте өнер көрсеткен кезде танылды.
1995 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1995 жылғы қаңтарда Испания үкіметі оның испан мәдениетіне қосқан үлесі үшін оған медаль табыс етті. Сол жылы оның мансабына арналған «Serrat, eres único» атты құрмет альбомы жарық көрді, онда Диего Торрес, Кетама, Росарио Флорес, Хоакин Сабина және Антонио Флорес сияқты әртістер қатысты. Сол жылы ол Латын Америкасының бірнеше елінде «Nadie es Perfecto» атты гастрольдік тур өткізді. 1995 жылғы ақпанда Серрат Перудің Лима қаласындағы Лима университетінде концерт берді. 1998 жылғы 28 қарашада Серрат «Барселона» футбол клубының 100 жылдық мерейтойына арналған фестивальде «Camp Nou» стадионында «Cant del Barça» әнін орындады. 2000 жылы Испания Авторлар мен редакторлар қауымдастығы (SGAE) оған ғасырдың он медалінің біреуін табыс етті. 2004 жылғы қазан айында Серрат несеп қабылдауының қатерлі ісігіне емделіп жатқанын, ал сол жылғы қарашада Латын Америкасы мен АҚШ-тағы гастрольдік турнесін тоқтатуға тура келгенін, себебі ол Барселонада операция жасатуы керек екенін мәлімдеді, және ол әлі де сол жерде тұрып жатыр. Оның «Mediterráneo» әні Испанияда ХХ ғасырдың ең маңызды әні деп танылды. Оның жағдайы жақсарды және 2005 жылы ол өмір бойы продюсері және аранжировщигі Рикард Мираллеспен бірге Испания мен Латын Америкасы бойынша тағы да гастрольдік турға шықты («Serrat 100×100»). Тур барысында Серрат жергілікті симфониялық оркестрлермен бірге өзінің әндерінің симфониялық нұсқаларын орындады. Осы жылы «Serrat, eres único» атты екінші том жарық көрді, онда Алехандро Санс, Estopa және Pasión Vega қатысты. Сол кезде Сильвио Родригес, Пабло Миланес, Чучо Вальдес және Ибрагим Феррер сияқты кубалық әртістер «Cuba le canta a Serrat» атты тағы бір құрмет альбомын жасау үшін бірікті. 2006 жылға қарай Рио-Пьедрастағы Пуэрто-Рико университетінің театры, онда Серрат 1970 жылы ән салған, он жыл жабық тұрғаннан кейін, бірнеше миллион долларлық жөндеуден өтті. Университет театрды Серраттың қатысуымен алғашқы халық мәдениеті шарасы ретінде қайта ашуды жоспарлады, осылайша оның алғашқы өнер көрсетуін еске түсірді. Алайда, университеттің кейбір театр әкімшілігінің функцияларын жеке тұлғаларға беруіне қарсы студенттердің наразылығы, театрдың ашылу салтанатына келген студенттік көшбасшылар мен демеушілер арасында физикалық қақтығысқа әкеп соқты. Нәтижесінде концерттер кейінге шегеріліп, басқа жерге ауыстырылды. Серрат бұл жағдайға қатты алаңдады; дауға қатысуға шақырылғанда ол бейтараптықты сақтауды жөн көрді. 2006 жылы Серрат 17 жылдан кейін толыққанды каталон тілінде шыққан алғашқы альбомын, «Mô» альбомын шығарды. Альбомның атауы испандық Менорка аралының астанасы Маон қаласына сілтеме жасайды, ол ұзақ гастрольдік кезеңдерде тынығу үшін баратын жері. 2017 және 2018 жылдары ол өзінің «Mediterraneo» альбомының 47 жылдығын тойлауға арналған «Mediterraneo da Capo» атты тур өткізді. Серрат «Mas Perinet» шарап зауытының бір бөлігі, ол «DO Montsant» және «DOC Priorat» шараптарын La Morera de Montsant-та өндіреді.
Мұра
Көптеген суретшілер мен ән авторлары Жоан Мануэль Серраттың тұлғасына және шығармашылығына құрмет көрсетті. Ең танымал әндердің бірі - Мануэль Алехандро жазған және Серрат елден қуылған кезде Blanca Villa орындаған "Ahí te mando mi guitarra, Juan Manuel"; аргентиналық әнші-күйші Игнасио Копанидің жақындағы "Maldito Serrat"; оның досы Хоакин Сабина жазған "Mi primo el Nano" және Пако Ибаньес бейімдеген Жорж Брасссеннің "Canción para un maño" әні. Жоан Мануэль Серраттың тұлғасына толығымен арналған осы әндерден басқа, Жоан Мануэль Серраттың атын немесе оның кейбір әндерін еске алатын әндер де бар. Мысалы, Альберто Кортестің "No soy de aquí" әнінің тікелей орындалуы, Хоакин Сабинаның өзінің "Serrat, eres único" альбомында жазған "No hago otra cosa que pensar en ti" әні, "Ser de agua" әнінде Presuntos Implicados, сондай-ақ Хуан Карлос Баглието, Фито Паэз, Хавьер Руибал, Виктор Хередия, Фернандо Дельгадилло, Рикардо Аржона, Амаури Перес, Висенте Фелиу, Алехандро Филио, Кико Товар, Качо Дювансед, Рамиро Сегрелес, Джоан Исак, Гильермина Мотта, Геррадо Пена, Эрнальдо Зунига, Лиуба Мария Хевия, Алехандро Нардеккиа, Миквел Пухадо, Джоан Батиста Хумет және тағы да басқа әнші-күйшілер. Бұл бөлімде Франсеск Пи де ла Серраның "Sóc el millor" әнінің мәтінін де келтіруге болады, бірақ бұл құрмет көрсетуден гөрі, Жоан Мануэльдің испан тілінде де ән айқау туралы шешіміне қатысты Серратқа жасалған қатал сын еді. Сондай-ақ, La Trinca тобының "Ara que tinc vint anys" әнінің әзілді нұсқасы да ерекше атауға лайық: "Ara que tinc 80 anys".
Саяси көзқарастар
1974 жылы Мексикаға сапары барысында, Серрат өлім жазасын және Франсиско Франко диктатурасының "орнықты және ресми зорлық-зомбылығын" сынағаннан кейін Испанияда оны тұтқындауға ордер берілді. Серрат Франконың 1975 жылы қайтыс болғанға дейін және Испания демократияға оралғанға дейін эмиграцияда өмір сүрді. Ол бірнеше мәлімдемесінде Каталонияның тәуелсіздік қозғалысын, сондай-ақ 1 қазан 2017 жылғы Каталония тәуелсіздік референдумын сынады, Испаниямен біртұтас болуді қалайтын каталониялықтар үшін маңызды тұлғаға айналды. Сонымен қатар, ол тәуелсіздікке ұмтылатын Каталония үкіметінің және Мариано Рахойдың ұлттық үкіметінің экономикалық жемқорлығын бірнеше рет сынады. Серраттың пікірінше, 2017 жылғы Каталонияның бір жақты тәуелсіздік жариялауы және Рахой үкіметінің реакциясы Каталонияның аймақтық үкіметі мен Испанияның ұлттық үкіметінен "жылдар бойы жасалған кесімдер мен экономикалық жемқорлықты жасыру" мақсатына қызмет етті. Тәуелсіздік қозғалысының өкілдері бірнеше рет Серратқа қарсы бойкот ұйымдастыруға шақырды.