Кіріспе

Американдық ойын өнертапқышы Роберт Эбботт (2 наурыз 1933 жыл – 20 ақпан 2018 жыл) – американдық ойын өнертапқышы, жанкүйерлер оны кейде «Карталық ойындардың ресми ұлы қариясы» деп атайды. Өмірінің басында IBM 360 жиналымының тілінде компьютерлік бағдарламашы болып жұмыс істегенімен, 1950 жылдары ойын жобалаумен айналыса бастады. Оның ең танымал туындыларының екеуі – шахматтың барокколық түрі (Ultima деп те аталады) және кейін Epaminondas аталған Crossings. Eleusis ойыны да сәтті болды, Хойлдың ойындар ережесі және Классикалық ойындарға жаңа ережелер сияқты бірнеше карталық ойындар жинағында пайда болды. 1963 жылы Эбботт өзінің «Эбботтың жаңа карта ойындары» атты кітабын шығарды, онда оның барлық карта ойындарына нұсқаулармен қатар барокколық шахмат туралы да мәліметтер бар еді. Эбботт сонымен қатар логикалық лабиринттерді де ойлап тапты, олардың алғашқысы 1962 жылғы қазан айындағы «Scientific American» журналында Мартин Гарднердің «Математикалық ойындар» бағанында жарияланды. Олардың ең танымалдарының бірі – «Тесей мен Минотавр», ол бастапқыда «Ақымақ лабиринттер» кітабында жарық көрді. Оның «Confusion» ойыны 2012 жылы GAMES Magazine журналымен «Жылдың үздік жаңа абстрактілі стратегиялық ойыны» деп танылды. Содан кейін Эбботт Нью-Йоркке көшіп, оны және оның ойындарын Мартин Гарднер ашты. 1963 жылы Эбботтың «Эбботтың жаңа карта ойындары» кітабы орташа сәттілікке қол жеткізгеннен кейін, ол «кедей болудан шаршады». Ұзақ өтпей ол Нью-Йорк қаласына көшіп, оның Eleusis ойынының ережелерін Мартин Гарднер алғаш рет «Математикалық ойындар» бағанында жариялады. Ол кезде Эбботт барокколық шахмат ережелерін сәл өзгертті, бірақ бұл өзгерістер кеңінен танымал болған жоқ. 2008 жылы RBA Libros оның «Эбботтың жаңа карта ойындары» кітабының испан тіліндегі нұсқасын «Diez juegos que no se parecen a nada» (Ешбір нәрсеге ұқсамайтын он ойын) деген атпен шығарды. Бұл нұсқа тек түпнұсқаның испан тіліне аудармасы ғана емес еді; әртүрлі ойындар үшін ең жаңа ережелер қолданылды, сонымен қатар Eleusis Express және Confusion ойындарының ережелері де қосылды. 2011 жылы оның «Confusion» ойыны Stronghold Games баспасынан жарық көрді. Ойын 2012 жылы GAMES Magazine журналымен «Жылдың үздік жаңа абстрактілі стратегиялық ойыны» деп аталды.

Логикалық лабиринттер

Эбботт логикалық лабиринттер деп аталатын лабиринттер түрін ойлап тапқан.

Флойдтың бұрышында жол қозғалысы

Бірінші логикалық лабиринт, Флойдс-Кнобтағы Traffic Maze, 1962 жылғы қазан айындағы Scientific American журналының «Математикалық ойындар» рубрикасында жарияланды. Одан бері ол «Лабиринттегі сиырлар» кітабында атау лабиринті ретінде де пайда болды.

Тесей мен Минотавр

Тесей мен Минотавр – Абботтың ең танымал лабиринттерінің бірі. Ол алғаш рет оның "Жаңылған лабиринттер" кітабында жарияланды. "Суперлабиринттер" кітабындағы "Сиырлар қайда?" лабиринті сияқты, Аббот бұл лабиринттің "кітаптағы ең қиын лабиринт екенін, тіпті оны ешкім шеше алмайтын мүмкіндік бар" деп айтқан.

Ойындар

Эбботт бірнеше ойын жасаған, олардың ішінде карта ойындары, үстел ойындары және бір құрал-жабдық ойыны бар. Жалпы алғанда, оның ойындары аса танымал емес, бірақ оларды басқа ойындардан ерекшелейтін бірегей элементтері бар.

Барокко шашкасы

Барокко шашы немесе Ультима – «Абботтың жаңа карта ойындары» кітабындағы жалғыз үстел ойыны еді. Абботтың карта ойындары туралы кітабына шахматқа ұқсас ойынды қосу себебі – шахмат фигураларының да, карталардың да саны көп, ал ол бұл кітапта ешқандай арнайы құралдарды қажет етпейтін жаңа ойындарды ұсынғысы келген. Аббот оған үйреткеннен кейін достары ойынды «Абботтың Ультимасы» деп атаған, бірақ оған мүлдем ұнамады. Дегенмен, баспагер Сол Штайн «Ультима» атауын жақсы көрді, сондықтан кітапта осы атау қолданылды.

Элеузис

Элеузис, Эбботтың ең танымал ойыны болып саналады, себебі оның метафоралары және оқу құралы ретінде пайдалануға ыңғайлылығы бар. Ол алғаш рет «Төрт жаңа карта ойыны» атты өзіндік басылым кітабында жарияланды. Бір жылдан кейін «Эбботтың жаңа карта ойындары» кітабында қайта жарияланды. Ойынның негізгі мақсаты – дилердің карталарды қалай ойнау керектігін анықтайтын құпия ережені таңдауы, ал ойыншылар индуктивті ойлау арқылы осы ережені табуға тырысады. 1973 жылы Эббот Элеузисті жақсартуды шешті, ал 1977 жылы «Жаңа Элеузи» атты жаңартылған нұсқаның ережелерімен бірге жеке кітапша жариялады. Ол «Хойлдің ойын ережелері» сияқты бірнеше карта ойындары жинағында да пайда болды. Кітабының испан тіліне аудармасы «Эбботтың жаңа карта ойындары» 2008 жылы жарияланды, бірақ ойын Солтүстік Америкада 2011 жылға дейін қолжетімді болмады. Stronghold Games нұсқасы 2012 жылы GAMES Magazine журналымен «Жылдың ең жақсы жаңа абстрактілі стратегиялық ойыны» деп танылды. Ойынның идеясы – ойынның басында сіздің фигураларыңыз не екенін немесе олардың қалай әрекет ететінін білмеуге негізделген. Эбботтың «Элеузи» ойыны да осыған ұқсас идеяны қолданады, себебі ойынның басында карталарды қалай ойнау керектігі белгісіз. Джордж Бранкаччо, Эбботпен Нью-Йорк банкісінде бірге жұмыс істеген адам, былай деді: «Сіздің «Элеузи» ойыныңызда қандай карталарды ойнауға болатынын білмейсіз. Неге сіз ойыншылардың қалай жылғанын білмейтін тақта ойынын жасамасқа?» Осы идея Эбботқа ойынды жасауға түрткі болды және ол көп ұзамай жұмысты бастады.