Кіріспе
Сүлейменге жатқызылған псевдоэпиграфикалық еңбек – Сүлейменнің өсиеттері, бұл Сүлеймен патшаға жатқызылған, бірақ яһудилер мен христиандық топтар қанондық кітап деп санамайтын псевдоэпиграфикалық жинақталған мәтін. Ол грек тілінде жазылған, алдына 1-ші мыңжылдыққа дейін соққан үлгілерге негізделген, бірақ мағыналы мәтіндік жағынан толыққанды түріне орта ғасырларда жеткен болуы мүмкін. Мәтіннің ең белгілі нұсқаларында Сүлейменнің архангел Михаилдың сеніп тапсырған сиқырлы сақинасы арқылы демонды бағындырып, соның көмегімен ғибадатханасын салуға қалай мүмкіндік алғаны суреттеледі.
The Testament of Solomon is a pseudepigraphical composite text ascribed to King Solomon but not regarded as canonical scripture by Jews or Christian groups. It was written in the Greek language, based on precedents dating back to the early 1st millennium CE, but was likely not completed in any meaningful textual sense until sometime in the Middle Ages. In its most noteworthy recensions, the text describes how Solomon was enabled to build his temple by commanding demons by means of a magical ring that was entrusted to him by the archangel Michael.
Жазушы мен авторлық
Ғұламалар Сүлейменнің өсиетінің қашан жазылғаны туралы әртүрлі пікір білдіреді. Мәтіннің Сүлеймен патшаның Иерусалим ғибадатханасын салу туралы жеке куәлік екенін мәлімдесе де, оның жазылу мерзімі біздің заманымыздың I ғасырының соңы мен жоғары орта ғасырлар аралығында болуы мүмкін деген ұсыныстар бар. Алайда, ғалымдар бұрын (мысалы, Истрин) және кейін (мысалы, Шварц) зерттеулер жүргізіп, декандардың жын-шайтандары көбінесе түрлі аурулар мен сырқаттарға жауапты екенін, ал оларды қуу үшін сиқырлы формулаларды ұсынатынын айтады. Мысалы, отыз үшінші жын – Рыкс Ахонеот, ол ауыздың қабынуы мен тонзиллит тудырады және оны плющ жапырақтарына «Лыкургос» деген сөзді жазып, үйіп тастау арқылы қуып шығаруға болады. Сүлейменнің жын-шайтандармен соңғы кездесуі Арабия елін мазалаған жел жын-шайтанын тұтқынға алу үшін сақинасын ұстаған қызметші жігітті жіберуді қамтиды. Жігіт желге қарсы шарап құюға арналған ыдысты ұстап, алдымен сақинасын қойып, толған соң қапты байлайды. Жігіт тапсырмасын орындап, шарап құйылған ыдыспен оралады. Тұтқындалған жын өзін Эфиппас деп атайды және оның күшімен ғибадатхананың кіреберісінде көтеріп алуға тым ауыр саналған бұрыштық тас көтеріледі. Содан кейін Эфиппас пен Қызыл теңізден келген тағы бір жын қызыл түсті ерекше материалдан жасалған керемет бағананы (аудармасы нақты емес) алып келеді. Қызыл теңіз жындысы өзін Абизитибод деп таныстырады және Мұсаға қарсы Египет сиқыршыларын қолдаған, перғауынның жүрегін қатайтқан, бірақ теңіз қайтып келгенде Египет әскерімен бірге тұтқынға алынып, осы бағанамен ұсталғанын мәлімдейді. Соңында Сүлейменнің Сунамдық әйелге ғашық болғаны және жыныстық қатынас үшін Рефан мен Молохқа табынуға келіскені айтылады. Сүлеймен оларға құрбандық шалуға келіседі, бірақ бастапқыда тек бес шегірткені қолдарымен жаншып құрбан етеді. Сол сәтте Құдайдың рухы одан кетеді, ол ақымаққа айналады және оның аты адамдар мен жын-шайтандар арасында қызыққа толы әңгімеге айналады. Сүлеймен мәтінін оқырманға ескертумен аяқтайды: ол оларға өзінің сенімдерін жыныстық құштарлық үшін тастамауға кеңес береді.
Космология
Сүлейменнің өсиеті бойынша, аспан үш қабаттан тұрады және шайтандар Құдайдың қаулыларын тыңдау үшін аспанға дейін, тіпті одан да жоғары ұша алады.
Христиандық тақырыптар
Мәтіндегі ең айқын және көзге түсетін христиандық тақырып – Сүлеймен патшаның Ефиппас жынмен кездескен сәтінде кездеседі. Ғибадатхананы салғанда, Сүлеймен одан қай періште оның жолын кесті деп сұрайды. Жын: "Мені тоқтатуға болатын жалғыз нәрсе – құдайдың періштесі" деп жауап береді. Содан кейін жын, оның күшін алып, жеңе алатын жалғыз нәрсе – бойжеткен қыздың ұрпағынан туған, кейін яһудилер айқышқа асып өлтіретін адам екенін айтады.
Грек ықпалы
Гректердің ең айқын ықпалы – Сүлейменнің жеті әйел жынмен кездесуі. Олар патшаға өзін таныстырып, жұлдыздар арасындағы және Олимп тауындағы үйлерін сипаттайды. Бұл жеті жын-қарындас грек мифологиясындағы Плеядаларды және олардың астрологиялық байланысын көрсетеді. Сүлеймен аяқ-қолы жоқ, шашы шатасқан әйел жынмен де кездеседі. Оның шын мәнінде грек мифологиясынан Медуза немесе горгон сияқты жаратылысты бейнелейтіні айтылады. Енепсигос деген жын ғибадатхана салынып жатқанда Сүлеймен патшаға үш түрлі денеге айнала алатынын айтады, соның бірі – грек титаны Кронос. Енепсигос Геккате ұқсас үш беті бар әйел ретінде де бейнеленеді және астрологиялық тұрғыдан ай сферасымен байланысты.
Яһуди дәстүріне ұқсастық
Вавилон Талмудында (Гиттин 68) Сүлеймен ғибадатхана салу үшін Ашмедайды, бір джин патшасын, құл қылып алған және ол оны уақытша жойған туралы ұқсас оқиға келтірілген.
Жын-шайтандар
Көптеген жын-перілер Сүлейменнің кездесулерінде грек, египет, яһуди, христиан, араб және басқа дәстүрлерден шыққан. Бұл өсиеттің көп бөлігі Сүлейменнің жын-перілермен әңгімелесуінен тұрады, олардың кейбіреулері қорқынышты, тіпті басы жоқтары да бар. Олардың арасында Тобит кітабынан Асмодей және Лилитке ұқсас, жаңа туған балаларды өлтіретін Обизут атты әйел жын-пері де бар. Басқа жын-перілердің көпшілігі басқа еңбектерден атымен белгілі емес. Әбезетибу жынның фараонның жүрегін қатайтқаны айтылады, оны Алла емес. Жын-перілер тізімі көріну ретімен: Орния, Бельзевул, Оноскелис, Асмодей, Тефра, 7 жұлдызды қарындастар (Плеядаларға сілтеме), Кекпек, Рабдос, Рат, Триболайос, Обизут, қанатты айдаһар, Энэпсигос, Кунопастон, аты аталмаған "ықылас рухы", 36 декандардың рухы, Эфиппа, Абезетибо.