Кіріспе
Періштелік тіл – Джон Дидің күнделіктерінде жазылған мистикалық тіл. (//'//n//oʊ//k//i//ə//n/ əNOHkeeən) – бұл оккульттік құрастырылған тіл, оның негізін қалаушылар періштелерден алынғанын айтады. Бұл тіл 16 ғасырдың соңында Джон Ди мен оның әріптесі Эдвард Келлидің жеке күнделіктерінде жазылған. Келли – Димен бірге сиқырлы зерттеулер жүргізген болжамгер. Тіл Енох сиқырының ажырамас бөлігі болып табылады. Ди мен Келлидің күнделіктеріндегі тіл шектеулі мәтіндік корпуспен ғана қамтылған. Лингвист Дональд Лейкок, австралиялық скептик, Енохтың күнделіктерін зерттеді және оның ерекше ерекшеліктеріне қарсы пікір білдірді. Liber Loagaeth қолжазбасының аудармалмаған мәтіндері нағыз тілге қарағанда глоссолалия үлгілерін еске салады. Ди Liber Loagaeth материалдарын «Шақырулардың» аударма тілінен ажыратпады, ол жасанды тілге көбірек ұқсас. Ди бұл тілді «Періштелік» деп атады, ал кейіннен жазушылар оны «Енохиан» деп атады. Тілдің фонологиясы мен грамматикасы ағылшын тіліне ұқсас, бірақ аудармалар кез келген жүйелі морфологияны анықтауға жеткіліксіз. Енохиан сөздерінің кейбіреулері Киелі кітаптағы сөздер мен есімдерге ұқсас, бірақ көпшілігінің этимологиясы белгісіз. Дидің күнделіктерінде бұл тіл «Аспан тілі», «Құдай Христианның алғашқы тілі», «Қасиетті тіл» немесе «Періштелер тілі» деп те аталады. Ол оны «Адами» деп те атады, себебі Дидің періштелері айтуынша, Адам ата жұмақта барлық нәрсеге ат қою үшін осы тілді қолданған. «Енохиан» термині Дидің Киелі кітаптағы патриарх Енохтың бұл тілді білетін соңғы адам (Ди мен Келлиден бұрын) болғаны туралы мәлімдемесінен шыққан.
the mystical language recorded in the journals of John Dee
Enochian (/ᵻ//'//n//oʊ//k//i//ə//n/ əNOHkeeən) is an occult constructed language — said by its originators to have been received from angels — recorded in the private journals of John Dee and his colleague Edward Kelley in late 16th century England. Kelley was a scryer who worked with Dee in his magical investigations. The language is integral to the practice of Enochian magic. The language found in Dee's and Kelley's journals encompasses a limited textual corpus. Linguist Donald Laycock, an Australian Skeptic, studied the Enochian journals, and argues against any extraordinary features. The untranslated texts of the Liber Loagaeth manuscript recall the patterns of glossolalia rather than true language. Dee did not distinguish the Liber Loagaeth material from the translated language of the Calls, which is more like an artificial language. This language was called Angelical by Dee and later came to be referred to as 'Enochian' by subsequent writers. The phonology and grammar resemble English, though the translations are not sufficient to work out any regular morphology. Some Enochian words resemble words and proper names in the Bible, but most have no apparent etymology. Dee's journals also refer to this language as "Celestial Speech", "First Language of God Christ", "Holy Language", or "Language of Angels". He also referred to it as "Adamical" because, according to Dee's angels, it was used by Adam in Paradise to name all things. The term "Enochian" comes from Dee's assertion that the Biblical patriarch Enoch had been the last human (before Dee and Kelley) to know the language.
Тарих
Тобиас Чортонның "Алтын құрылысшылар" атты кітабында, Дидің заманында періштелік немесе су тасқынына дейінгі тіл туралы ұғым кең таралған. Егер біреу періштелердің тілінде сөйлей алса, олармен тікелей байланысқа түсе алады деп есептелген.
Байланыс іздеу және хабарланған көріністер
1581 жылы Ди жеке күнделіктерінде Құдайдың пайғамбарлармен тікелей байланыс үшін "жақсы періштелерді" жібергенін айтқан. 1582 жылы Ди көреген Эдвард Келлимен серіктесті, бірақ Ди бұрын да бірнеше көрегендерді пайдаланған. Келлинің көмегімен, Ди періштелермен тұрақты байланыс орнатуға кірісті. Олардың жұмысының нәтижесінде, басқа нәрселермен қатар, қазір көбінесе Енох тілі деп танылатын Angelical қабылданысы пайда болды. Қабылдау 1583 жылдың 26 наурызында басталды, сол кезде Келли кристалда 21 әріптен тұратын әліпбиді көргенін хабарлады. Бірнеше күннен кейін Келли "Либер Лоагет" ("Құдайдан келген Сөз кітабы") кітабын ала бастады. Кітап 49 үлкен әріптік кестеден немесе 49х49 әріптен құралған шаршылардан тұрады (бірақ әр кестенің екі жағы бар, сондықтан барлығы 49х49 әріптен 98 кесте болады). Ди мен Келли періштелердің осы кітаптағы мәтіндерді ешқашан аудармағанын айтты.
Періште кілттерін алу
Шамамен бір жыл өткен соң, екі алхимик бір қанша уақыт болған Краковтағы король Стефан Баторий сарайында Келли арқылы тағы бір топ мәтін алған болып хабарлады. Бұл мәтіндер 48 поэзиялық жолдан тұрады, олардың ағылшын тіліне аудармалары бар. Ди, көрінетіндей, осы Кілттерді Liber Loagaeth-тегі магиялық квадраттар бейнелейтін «Түсініктің қақпаларын» ашуға ниеттенген: Сондықтан мен сізге 49 кестеде қамтылған сіздің ілімдеріңізге сәйкес нұсқау беруім және хабардар етуім керек. 49 дауыс немесе шақыру: бұл 49 емес, 48 (біреуін ашуға болмайды) Түсініктің қақпаларын ашудың табиғи кілттері, олар арқылы сіз әр қақпаны қозғату туралы білімге ие боласыз. Әрбір кестеде бір толық жапырақ бар, онда сізге басқа жағдайлардың қажеті жоқ.
I am therefore to instruct and inform you, according to your Doctrine delivered, which is contained in 49 Tables. In 49 voices, or callings: which are the Natural Keys to open those, not 49 but 48 (for one is not to be opened) Gates of Understanding, whereby you shall have knowledge to move every Gate |The angel Nalvage
But you shall understand that these 19 Calls are the Calls, or entrances into the knowledge of the mystical Tables. Every Table containing one whole leaf, whereunto you need no other circumstances.|The angel Illemese
Басқа тілдермен байланысы
Ди Энох тілін барлық тілдер шатасудан бұрын жалпы қолданылған Адам тілі деп сенді. Дегенмен, қазіргі талдаулар Энох тілінің ағылшын тілі сияқты жасалған тіл екенін көрсетеді. Сөздердің реті ағылшын тіліне өте ұқсас, бірақ артикльдер мен предлогтардың аздығымен ерекшеленеді. Энох тіліндегі өте аз етістік түбірлерінің мысалдары ағылшын тіліне еврей тілі сияқты семит тілдерінен гөрі көбірек ұқсайды, ал Дидің айтуынша, еврей тілі Энох тілінің бұзылған нұсқалары болып табылады.