Кіріспе

Соңғы антикалық діни-философиялық мәтіндер жинағы

Дискографиялық лейбл

Корпус Герметикум – 17 грек жазбасының жинағы, авторлығы дәстүрлі түрде грек құдайы Гермес пен египет құдайы Тоттың синкретикалық бірігімінен пайда болған аңыздық эллиндік тұлға Гермес Трисмегистке жатқызылады. Трактаттар б.з. 100-300 жылдары аралығында жазылған, бірақ бүгінгі таңда белгілі жинақ алғаш рет ортағасырлық Византия редакторларымен құрастырылған. Оны 15 ғасырда итальяндық гуманист ғалымдар Марсилио Фичино (1433–1499) және Лодовико Лацарелли (1447–1500) латын тіліне аударған. Латын тіліндегі «corpus» сөзі әдетте белгілі бір авторға немесе тақырыпқа қатысты барлық қолжазбалар жиынтығын білдірсе де, Корпус Герметикум тек Hermetic мәтіндерінің (Гермес Трисмегистке жатқызылатын мәтіндер, көбінесе Hermetica деп аталады) өте шағын бөлігін қамтиды. Оның жеке трактаттары екінші және үшінші ғасырлардағы көптеген авторлардың еңбектерінде келтірілген, бірақ мұндай жинақ алғаш рет византиялық философ Михаил Пселлдің (1017–1078 жж.) жазбаларында кездеседі. Фичино мен Лацареллидің латын тіліне аударғаннан кейін Корпус Герметикум Батыс эзотерикалық дәстүріне зор ықпал етті. Бұл әсіресе Ренессанс және Реформация дәуірлерінде маңызды болды, онда герметизм көбінесе христиандық пен жазықшылдық арасындағы белгілі бір аралық позицияны білдірді. Герместің ежелгілігі оған жатқызылатын кез келген жазбаның Фичиноның «prisca theologia» («ежелгі теология») доктринасында маңызды орын алатынын қамтамасыз етті, ол барлық діндерде бір ғана нағыз теология бар екенін және оны Құдай адамзатқа қауымдасқан, көне заманда бергенін растайды.

Өмірбаян

Мәтіндердің көпшілігі диалог түрінде ұсынылған, бұл классикалық антикалық дәуірдегі оқу-әдістемелік материалдар үшін ең танымал форма болған. Corpus Hermeticum-ның ең белгілі трактаты – оның ашылу трактаты, ол "Поимандр" деп аталады. Дегенмен, кем дегенде 19 ғасырға дейін осы атау (Пимандер немесе Пимaндер сияқты әртүрлі түрлерде) жинақтың өзіне де жиі қолданылған. Corpus Hermeticum-ның 15 ғасырда латын тіліне аударылуы Ренессанс ойлау және мәдениетінің дамуына маңызды түрткі болды және Пико делла Мирандола (1463–1494), Джордано Бруно (1548–1600), Франческо Патрици (1529–1597), Роберт Фладд (1574–1637) сияқты философтарға және тағы басқаларға терең әсер етті.

Латынша аудармасы

1462 жылы Марсилио Фичино (1433–1499) өзінің қамқоршысы Козимо де Медичи үшін Платонның жинақталған шығармаларының латын тіліндегі аудармасымен айналысты (Италия Ренессансы кезеңінде Флоренцияны басқарған атақты де Медичи әулетінің бірінші өкілі). Бірақ, Corpus Hermeticum қолжазбасы қолға түскенде, ол Платонның еңбектерін аударуды тоқтатты да, Гермес еңбектерін аударуға кірісті, сол кезде бұл еңбектер Платонның еңбектерінен гөрі көне және авторитетті деп есептелді. Фичино алғашқы он төрт трактатты (I–XIV) аударса, Лодовико Лацарелли (1447–1500) қалған үш трактатты (XVI–XVIII) аударды. Алғашқы басылымдардың XV-ші тарауында Судадан (X ғасырғы Византия энциклопедиясы) алынған мәліметтер мен Иоанн Стобейдің (V ғасыр) сақтап қалған Герметикалық еңбектерінен үш үзінді келтірілген, бірақ кейінгі басылымдарда бұл тарау алынып тасталды, сондықтан XV тарау жоқ.