Топография

Қазіргі Поморие қаласы сол аттас тар мүйіс үстінде, Қара теңізге 3,5 шақырымға кіріп жатқан, Бургас шығанағының солтүстік-батыс жағалауында орналасқан. Оңтүстік, шығыс және солтүстік-шығыстан қала теңізбен, солтүстіктен Поморие көлімен қоршалған, ал батыс-солтүстік бағытында ғана Бургас жазығының бір бөлігі болып табылатын Поморие даласына жалғасқан. Теңіз жағалауы төмен, құмды, шығыс және батысқа қарай ашық көкжиекке ие, ал солтүстікте Стара Планина тауларымен қорғалған. Поморие шығанағының жағалауы 18 700 шаршы метрді құрайды. Теңіз түбінің тереңдігі аз, көлбеуі біртегіс, рифтер мен суық теңіз ағындары жоқ, сондықтан жүзуге қауіпсіз.

Климат

Кёппен климаттық жіктелімі бойынша, Помориеде ылғалды субтропиктік климат (Кёппен: Cfa) басым. Помориедегі жаз мамырдың ортасынан қыркүйектің соңына дейін шамамен бес айға созылады. Жоғары маусымдағы орташа температура, жазғы теңіз температурасы күн шығар кезде шамамен және таңға қарай шамамен градусқа жетеді, орташа есеппен. Қыстары елдің ішкі аймақтарымен салыстырғанда жұмсақ, түнде орташа температура және одан төмен болады. Желтоқсан, қаңтар, ақпан айларында қар жаууы мүмкін, наурыз айында сирек кездеседі, бірақ ол жылдам еруі мүмкін. Ең жоғары температура 2007 жылдың маусым айында градусқа жеткен, ал ең төменгі температура 1942 жылдың қаңтарында градусқа дейін төмендеген.

Тарих

Поморье ежелгі гректер Анхиалос (Ἀγχίαλος) деген атпен құрылған. Бұл атау ежелгі грек тіліндегі "анхи" ("жақын, қасында") және "алс" ("тұз" немесе "теңіз" деген сирек қолданылатын поэтикалық сөз) сөздерінен шыққан. Латын тілінде бұл Anchialus деп жазылған. Болгарлар қаланы Тутом деп атаған, бірақ болгар тілінде оның көбінесе қолданылатын аты Анхиало, грекше Anhialo болған. Осман билігі кезінде қала Ахиолу деп аталды. 1934 жылы қаланың аты болгар тіліндегі "по" ("жанында, қасында") және "море" ("теңіз") сөздерінен алынған Поморье деп өзгертілді, бұл түпнұсқа грек атының екі этимологиясының бірімен сәйкес келеді.

Ежелгі грек колониясы және римдік орталық

Бәлкім, б.з.д. V немесе IV ғасырда Аполлония (қазіргі Созополь) колониясы ретінде құрылған Анхиалос, Страбонның «Географиясында» шағын қала ретінде еске алынады. Б.з.д. II ғасырда Мессембрия (Несебар) оны қысқа мерзімге басып алған, бірақ Аполлония оны қайта басып алып, қаланың бекініс қабырғаларын қиратқан. Батыс Қара теңіз жағалауы б.з.д. 29-28 жылдары, 72-71 жылдардан бері аймақта үздіксіз әскери науқандар жүргізілгеннен кейін Марк Лициний Красс басқаратын римдіктер тарапынан бағындырылды. Осы уақыт аралығында бекініс қабырғасы қайта салынды, мұны 9 жылы Томиске жол тартқан Овидий куәландырды. Біздің заманымыздың I ғасырының басында Анхиалос вассалдық Одрисия патшалығының стратегиялық орталығы болды, ал VI ғасырда қалада фракиялықтар тұрғандығы Византия тарихшысы Прокопийдің мәлімдемесінде көрсетілген. 45 жылы Одрисия патшалығының тәуелсіздігі жойылғаннан кейін Анхиалос Рим провинциясы Тракияның құрамына кірді және император Траян тұсында ресми түрде қала деп жарияланды. Ол кезде қала, Аугуста Траянамен (Стара-Загора) және батысқа қарай Тунджаға дейін, солтүстікке Мессембриямен, ал оңтүстікке Бургас көлінің оңтүстік жағалауымен шектесетін кең аумақты басқарды. Анхиалос римдік қаланың сырт келбетін алды және II-III ғасырларда Северан әулеті тұсында Тракияның ең маңызды импорттық-экспорттық орталығы ретінде гүлденді.

Византияның ертедегі билігі

Алайда, солтүстіктен келген варвар тайпаларының шабуылы осы өркендеудің 3-ші ғасырдың ортасында аяқталуын білдірді, готтар Анхиалосты шамамен 270 жылы қысқа уақытқа басып алды. Диоклетиан 294 жылдың 28-30 қазаны аралығында қалада болды. Оның және Ұлы Константиннің реформалары біршама уақытқа қаланың өркендеуін қайта жаңғыртты, себебі жаңа астана Константинопольге жақын орналасқандықтан Анхиалос маңызды азық-түлікпен қамтамасыз ету орталығына айналды. Теодорих Ұлы 476 жылы Адрианопольге жол тартқанда қала арқылы өтті. 513 жылы Византияның жоғары лауазымды генералы Виталиан аймақта көтеріліс ұйымдастырып, Анхиалосты және көршілес қалаларды қысқа мерзімге басып алып, Константинопольға шабуыл жасау үшін олардың флотын пайдаланды, бірақ 515 жылы оның көтерілісі басылды. Анхиал епископтығы бастапқыда Рим провинциясы Хаемимонтоның астанасы Адрианополис митрополиясының қарастырылатын епископтығы болды. Алайда, Византия императоры Гераклийдің (шамамен 640 ж.) тұсында жазылған Псевдо-Эпифанийдің «Епископтық тізімінде» (Notitiae Episcopatuum) ол автокефальды архиепископтық ретінде көрсетілген, бүгінде Католик шіркеуі оны титулярлық орын ретінде тізімдеген. Есімі белгілі болған алғашқы епископ – 2-ші ғасырға жататын Сотас, Евсевий Кесариялық оны Монтанизмнің қарсыласы ретінде еске алған. Тимофей 343/344 жылдары Сардика соборында болды. Себастьян 381 жылы Константинополдің бірінші соборында епископтардың бірі болды. Сабатий 459 жылы Константинополь патриархының симонияға қарсы жарлығына қол қойды. Паулус 553 жылы Константинополдің екінші соборында қатысты. Якоб Константинополь патриархы Тарасийдің замандасы болды. Николай 879 жылы Константинополдағы Фотий соборында болды. Қазір тұрақты епископтық емес, Анхиал Католик шіркеуінің титулярлық орыны ретінде тізімделген. 584 жылы славяндар мен аварлардың шапқыншылығы Анхиалостың басылып алуына және оның бекіністерінің қирауына әкелді. Авар қағаны Баян қаланы бірнеше айға өз резиденциясына айналдырып, Византиямен бейбіт келісімге келді. Соғыс жорықтарының алдында император Морис қаланы қайта құрылыс жұмыстарын қадағалау үшін келді.

Византия мен Болгария билігі

681 жылдан кейін және солтүстікке қарай Бірінші Болгар империясы құрылғаннан бастап Анхиалос екі империя арасындағы көптеген қақтығыстарда маңызды рөл атқарды. 708 жылы Юстиниан II әскері қамал маңында Болгар ханы Тервел әскерінен толық жеңіліске ұшырады. 763 жылдың 30 маусымында Телет басқарған болгарлар Византия әскерінен жеңілді. 766 жылдың 21 маусымында сол императордың 2600 ауыр кемеден тұратын флоты Анхиалосқа жол тартқанда батып кетті, онда Константин күтіп тұрған. Көптеген сарбаздар суға батып, оны Константинопольге қайтуға мәжбүр етті. 783 жылдың мамырында Ирена Фракия арқылы демонстрациялық науқан жүргізіп, Анхиалостың қираған бекіністерін қалпына келтірді. Қала алғаш рет 812 жылы Болгар империясының хан Крумы басып алды, ол Анхиалосқа славяндар мен болгарларды қоныстандырды. Византиялықтар 864 жылы қала мен аймаққа бақылауды қайта орнатты. Анхиал шайқасы 917 жылдың 20 тамызында қаланың жанында болды және патша Симеонның ең үлкен әскери жетістіктерінің бірі болды. Симеон әскері Лео Фока басқарған Византия әскерін талқандады. Болгария қаланы 971 жылға дейін сақтап тұрды, содан кейін Византия империясы оны қайта басып алып, Болгария бағынышқа түскен кезеңде екі ғасыр бойы өз қолында ұстады. Болгар мемлекеті қайта құрылғаннан кейін Анхиалос бірнеше рет қолдан-қолға өтті, оны 1366 жылдың қазанында Савой графы Амадей VI-ның венециялық атты әскерлері басып алды. Келесі жылы ол Византияға қайтарылды.

Осман билігі

14 ғасырда Балқанға Османдықтардың басып кіргенінен кейін Анхиалос 1453 жылы Константинопольмен бірге бағынышқа дейін Византияның бекінісі болды. Османдық әкімшілік кезінде ол "Ахиолу" деп аталған Созополь маңындағы аймақты қамтитын қазаның орталығына айналды. Бұл Константинополь патриархатының епархиясының орталығы болды және 19 ғасырдың басына дейін аймақтың мәдени, діни, экономикалық және әкімшілік орталығы қызметін атқаруды жалғастырды, себебі 1453 жылдан кейін көптеген мәртебелі Византия отбасылары осы жерге қоныстанды. Анхиал қаласынан Константинопольдің екі патриархы шықты – Михаил III (1170–1178) және Еремия II Транос (1572–1579, 1580–1584, 1587–1595). 1819 жылға дейін көптеген белгілі жергілікті тұрғындар грек патриоттық ұйымы Филіки Этерияға қосылды. Грек Тәуелсіздік соғысының басталғанда (1821) қаланың өкілдерінің бір бөлігі, дін қызметкерлері және православие епископы Евгениос Осман билігімен жазаланды. 1828-1829 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде Анхиалос 1829 жылдың 11 шілдесінде орыс әскерлері тарапынан басып алынып, бір жылдай сақталды. Ол кезде қаланың көп бөлігі гректермен, ал аз бөлігі болгарлар мен түріктермен қоныстанған.

Болгарияның бөлігі

Анхиалос 1878 жылғы 27 қаңтарда Осман билігінен азат етілді және 1885 жылы Болгария біріккенге дейін Бургаз санджағындағы қаза орталығы ретінде Шығыс Румелияның бір бөлігі болды. 20-шы ғасырдың басында Анхиалос шамамен 6000 тұрғыны бар қала болды, оның 82 пайызы гректерден тұрды. Поморие – 1900 жылдардың басында Болгариядағы гректер көп тұратын және гректерге қарсы қырғындарға ұшыраған қалалардың бірі. Жергілікті грек қауымы 1905 жылдың басынан бастап болгар билігінің назарында болды. Осы оқиғаларға байланысты Болгария билігі көптеген еуропалық үкіметтер тарапынан айыпталып, сынға ұшырады. Қаланың қирауы заманауи еуропалық дипломатия тарапынан Ресейдегі еврейлерге қарсы қырғындармен салыстырылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, негізінен Лозенград маңынан келген Шығыс Фракиядан көптеген болгар босқындары қалаға қоныстанды, олар 20-шы ғасырдың басында қашқан гректердің орнын толтырды; 1906 жылы олар Грекияда Неа Анхиалосты құрды. 19-шы және 20-шы ғасырларда Бургастың қарқынды дамуының есебінен оңтүстік Болгарияның Қара теңіз жағалауындағы маңыздылығын біртіндеп жоғалтты. Шарап және тұз өндірісінің орталығы ретінде танылып, 1934/1935 жылдары Поморие деп аталды.

Құрмет

Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Поморье нүктесі Антарктидадағы Поморье атымен аталады.