Кіріспе
1989 жылғы Ливан азамат соғысын аяқтауға бағытталған келісім, Сауд Арабиясы мен Йемен арасындағы 1934 жылғы соғысты аяқтаған Таиф келісімі (اتفاق الطائف), ресми түрде (وثيقة الوفاق الوطني) деп белгіленді. Ол Ливандағы азамат соғысын тоқтату және саяси тұрақтылыққа оралу үшін негіз құру мақсатымен жасалды. Сауд Арабиясының Таиф қаласында келісілген бұл келісім 15 жылға созылған Ливан азамат соғысын аяқтауға, сол кезде Израильдің оккупациялық үстемдігімен бақыланатын христиан сепаратистік Оңтүстік Ливан армиясының билігінде болған Ливанның оңтүстігінде Ливан үкіметінің билігін қайта орнатуға арналған. Келісімде Сирияның әскери күштерін Ливандан екі жыл ішінде шығару мерзімі белгіленгенімен, Сирия 2005 жылға дейін елден әскерін шығармады. Келісім 1989 жылдың 22 қазанында қол қойылып, Ливан Парламентімен 1989 жылдың 5 қарашасында ратификацияланды.
the Treaty of Ta'if ending the 1934 war between Saudi Arabia and Yemen
The Taif Agreement (اتفاق الطائف), officially known as the (وثيقة الوفاق الوطني), was reached to provide "the basis for the ending of the civil war and the return to political normalcy in Lebanon". Negotiated in Taif, Saudi Arabia, it was designed to end the 15 year long Lebanese Civil War, reassert Lebanese government authority in southern Lebanon, which was controlled at the time by the Christian separatist South Lebanon Army under the occupational hegemony of Israel. Though the agreement set a time frame for withdrawal of Syrian military forces from Lebanon, stipulating that the Syrian occupation end within two years, Syria did not withdraw its forces from the country until 2005. It was signed on 22 October 1989 and ratified by the Lebanese parliament on 5 November, 1989.
Шолу
Келісімді парламент спикері Хусейн әл-Хусейни бастады және оны 1972 жылғы Ливан парламентінің аман қалған мүшелері Сауд Арабиясының Таиф қаласында келісті. Келісім саяси реформаны, Ливан азамат соғысын аяқтауды, Ливан мен Сирия арасындағы ерекше қатынастарды орнатуды және Сирияның Ливандан толықтай шығуын бастау үшін негіздерді қамтыды. Рафик Хариридің Сауд Арабиясының бұрынғы дипломатиялық өкілі болғандықтан, ол Таиф келісімін жасауда маңызды рөл атқарды. Сондай-ақ, Таиф келісімі Ливанды араб әлеміне, әсіресе Сирияға қайта бағыттады делінеді. Басқаша айтқанда, Таиф келісімі Ливанды "арабтық сәйкестігі мен жатақтығы бар" ел ретінде көрсетті. Келісім Саддам Хусейнге қарсы халықаралық одақ құрылғаннан кейін ғана бекітілді. Одаққа Сауд Арабиясы, Египет, Сирия, Франция, Иран және АҚШ кірді. Таиф келіссөздерінен бұрын, 1988 жылдың 22 қыркүйегінде президент Амин Жемайел маронит христиан генералы Мишель Аунды премьер-министр етіп тағайындады. Бұл 1943 жылғы Ұлттық келісімге сәйкес, лауазым сүнни мұсылманға берілуі керек болғандықтан, премьер-министрлік лауазымды бөлісуге байланысты ауыр саяси дағдарысқа әкелді. Омар Карами осы лауазымды иеленді. Таиф келісімі жаңа президент сайлауға дайындық жасау арқылы осы дағдарысты жеңуге көмектесті. Келісім сондай-ақ барлық ұлттық және ұлттық емес жасақтарды қарусыздауды көздеді. Хезболлаға Оңтүстікте Израильмен күресу үшін "қарсыласу күштері" ретінде қарулы болуға рұқсат берілді, бұл артықшылық, швед ғалымы Магнус Рансторптың сөзіне сүйенсек, бірқатар батыс тұтқындарын ұстау арқылы қол жеткізілді. Таиф келісімі саяси сектанттықты жоюды ұлттық басымдық деп белгілесе де, оны іске асыру үшін ешқандай мерзім көрсетілмеді. Депутаттар палатасының саны 128 мүшеге дейін ұлғайтылды, олар христиандар мен мұсылмандар арасында тең бөлінді, жалпы сайлау құқығымен сайланбады, бұл мұсылман көпшілігін қамтамасыз ететін еді (көпшілігі христиандардан тұратын эмигранттар қоғамын есептемегенде). Сондай-ақ, христиандар мен мұсылмандар арасында тең бөлінген кабинет құрылды. Ас'ад Абу Халилдің айтуынша, келісім президенттің билігін Министрлер Кеңесінің пайдасына айтарлықтай азайтты, бірақ бұл билік Кеңеске толығымен немесе премьер-министрге ауысты ма деген пікірталас жалғасуда. Келісімге дейін маңызды атқарушы билікке ие болған президент, көптеген парламенттік республикалардағыдай, нақты және/немесе маңызды билігі жоқ символдық тұлғаға айналды. Ол сондай-ақ келісім Ливан парламенті спикерінің өкілеттігін бір жылдан төрт жылға дейін ұзартқанын атап өтті, бірақ бұл лауазым "көп жағдайда мағыналы биліксіз қалады". Келісім 1989 жылдың 5 қарашасында ратификацияланды. Парламент сол күні Солтүстік Ливанның Колейат әуе базасында жиналып, президент Рене Муавадты сайлады. Оның орнын 1998 жылға дейін қызмет еткен Элиас Храуи басты.
Шығыс/Батыс Бейрут
1990 жылдың 13 қазанында Жою соғысы аяқталғаннан кейін, Ливан қарулы күштерінің (LAF) әскерлері Жасыл сызықтағы жасақтардың позицияларын жоюға кірісті. Ұзақ өтпей, кантондар арасындағы кедергілер мен бақылау-өткізу бекеттері таратылып, 1976 жылдан бері алғаш рет Шығыс пен Батыс арасында көлік еркін қозғала бастады. Сонымен қатар, LAF Ливан азамат соғысының ең қаһарлы шайқастары болған Шейіттер алаңына орналасты. 1990 жылдың 3 желтоқсанында Самир Гегеяның басқаратын Ливан күштері (LF) Шығыс Бейруттен ресми түрде шығып, 2000 сарбаздық парад ұйымдастырды, онда танктер мен артиллерияны қоса алғанда жүздеген техника болды. Олар Бейрут портын барлық жабдықтарынан, соның ішінде крандар мен буксирлерден де тазартты. 1991 жылдың 4 шілдесінде Тайф келісімінде көзделгендей, қарусыздандыру келіссөздері сәтсіз аяқталғаннан кейін Ливан армиясы Оңтүстік Ливандағы палестиналық позицияларына шабуыл жасады. 10 000 сарбаздық шабуыл 3 күнге созылып, Сидон маңындағы палестиналық позицияларды басып алумен аяқталды. Келісімге сәйкес, барлық ауыр қару-жарақтар тапсырылды, ал жеңіл қарулар тек екі босқындар лагерінде – Айн әл-Хильве және Мие Миеде ғана рұқсат етілді. Шайқаста 73 адам қаза тауып, 200-ге жуық адам жарақат алды, олардың көп бөлігі палестиналықтар еді. Оңтүстік Ливанды Израиль мен Оңтүстік Ливан армиясы (SLA) басып алғандықтан, армия 2000 жылға дейін сол аймаққа орналастырылмады, ол кезде Израиль мен SLA Көк сызықтың оңтүстігіне шегінді. 1989 жылғы оккупация нәтижесінде Тайф келісімі «қарсылық» топтарына Израильдің шығуына дейін (негізінен Хезболла) Оңтүстікте қарулы болуға рұқсат берді. LAF 2000 жылы Оңтүстік Ливанға алғаш рет 1976 жылдан бері кірді – Палестиналық көтерілістен кейін шегініп кеткеннен кейін 34 жыл өткен соң. 2000 жылы Израиль әскерін шығарып алғанмен, Хезболла президент Лахуд пен Сирияның келісімімен қаруын тастамады, бұл Тайф келісімін бұзу болып табылды.
Беқаа аңғары
Келісімде барлық сириялық әскерлерді Бекаа аңғарына ең көп дегенде 2 жыл ішінде шығару көзделген, бірақ олардың елден толықтай кетуіне мерзім белгіленбеді. Осы олқылық Сирия араб армиясына Бекаа аңғарын келесі 15 жыл бойы басып алуға және осы кезеңде саяси өмірге басымдық етуге мүмкіндік берді, содан кейін 2005 жылдың наурыз айында Кедр революциясы мен БҰҰ-ның 1559 қаулысынан кейін толықтай кері шегінді.