Кіріспе

Дабылдар алыс қашықтыққа сигнал беру және хабарласу үшін қолданылған. Орманды аймақтарда өмір сүрген мәдениеттер дамытып, қолданған дабылдар алыс қашықтыққа хабар алмасудың ерте түрі болды, сондай-ақ салтанатты және діни шараларда пайдаланылды.

Қисалған гонгтар

Хабар барабандары, немесе дұрыс айтқанда, тілігі бар гонгтар, ішкі қуыстары мен соққанда дыбыс беретін ұзын, тар жарықтары бар, бір бүркенің ішінен жасалған үлкен ағаш аспаптар. Тілігі бар бүркенің барабандары Папуа-Жаңа Гвинеяның барабан арқылы хабар алмасу жүйесінде кең таралған, онда олар Ток Писин тілінде гарамут деп аталады. Қабырғаларының қалыңдығының өзгешелігі ауыр ағаш барабан таяқшаларымен соққанда әртүрлі дыбыстар тудырады. Кейбіреулері қарапайым және қолдануға ыңғайлы болғанымен, олар өздерінің қызметін сақтай отырып, өте әсем мүсіндерге айналуы мүмкін. Бүркенің бір жағына ұзын тілік салынды, содан кейін тілік арқылы ішкі қуыс жасалады, ал ашылудың екі жағында да жиектер (ағаш тіреулер) қалдырылады. Үлкен бүркені пайдалану дыбысты күшейтеді, оны алысқа дейін естуге мүмкіндік береді. Бір жиектің астын көбірек, екіншісін аздап ойып, барабанды екі түрлі нота – төменгі және жоғары нота шығаруға бейімдеуге болады. Барабанның жиектеріне таяқпен соғып, жоғары және төмен ноталардың ырғақтарын ойнатады. Барабанның екі шетіне де кішкентай тіреулер қойылады, осылайша оны жерден көтеріп, еркін дыбысталуына жағдай жасалады. Қолайлы жағдайда дыбыс , бірақ қызықты хабарлар көбінесе келесі ауылға жеткізіледі. Камерунның Булу тайпасы қолданатын барабандар түнде 10-15 шақырымға дейін естіледі, ал күндіз 3-4 шақырымға дейін естіледі.

Камбарьсу

Бразилияның Катукинару тайпасы 1,5 км-ге дейінгі қашықтықтағы басқа камбарсиу барабандарына жер арқылы дірілдер жіберу үшін камбарсиу деп аталатын барабанды қолданған деген хабар бар. Кейбір ғалымдар оның жер арқылы (ауа арқылы емес) дірілдер жібергендігі және оның бар болғандығы туралы күмән білдірді. Белгілі байланыс барабандарының қатарында Батыс Африка барабандары бар (баяндау барабандарына қараңыз). Олар бүгінде Нигерия және Гана деп белгілі аймақтардан Батыс Африкаға, ал құл саудасы кезінде Америка мен Кариб теңізіне тарады. Құлдар оларды құл иелеріне белгісіз кодпен алыс қашықтықтарға хабарласу үшін қолданғандықтан, оларға тыйым салынды. Баяндау барабандары Шығыс Африкада да қолданылған, және Андреус Бауэр оны "Каравандар көшесі" атты еңбегінде, Чарльз Стоукс керуені үшін Виссманн жасағының күзетшісі қызметін атқарган кезенінде сипаттаған.

Не беріледі

Барабан арқылы хабар алмасу әдістері өздері жеке тіл емес, бірақ олар сөйлеу тілдеріне негізделген болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда шығарылатын дыбыстар – сөйлеу үлгілеріне сәйкес келетін конвенциялық немесе идиомалық сигналдар болып табылады. Барабанмен берілген хабарлар көбінесе өте стереотипті және контекстке байланысты болады. Нағыз тілдерді білетін адамдар тыңдаушыға бірден түсінікті болатын жаңа комбинациялар мен тіркестер құра алады, бірақ барабан арқылы хабар алмасуда мұндай мүмкіндік жоқ. Орталық және Шығыс Африкада барабан үлгілері белгілі бір тілдің әсерін, буын ұзындығын және тонын көрсетеді. Тональ тілдерде, мысалы, буындар белгілі бір тонмен байланыстырылса, кейбір сөздер тек олардың супрасегментальдік ерекшеліктерімен ғана ажыратылады. Сондықтан, буындық барабан тілдері хабарды тек тональды фонемаларды қолдана отырып жеткізе алады. Кейбір тілдерде әр буынның тоны жақын орналасқан буындарға қатысты бірегей түрде анықталады. Мұндай жағдайларда хабарлар сөйлеу жылдамдығымен бірдей жылдамдықпен, жылдам соққылар арқылы берілуі мүмкін, себебі ырғақ пен мелодия сөйлеудің өзіне сай келеді. Хабар алмасудың жоғары дәрежедегі беймаздығына байланысты қате түсініктер туындауы мүмкін. Беймаздық контексттік факторлар мен жиынтық тіркестердің қолданылуы арқылы азайтылады. Мысалы, ябо тілінде көптеген түбірлер бір буынды болады. Адамның, жануардың немесе заттың атын кеңейту үшін мақал-мәтел немесе құрметті атау қолданылса, қарапайым есімнің ажыратылмаған бір соққысы әр нысан үшін нақты ырғақтық және мелодиялық мотивке алмастырылуы мүмкін. Іс жүзінде, тыңдаушылардың барлығы жиынтық тіркестердің бәрін түсінбейді; барабан тілі тек әр адамның жеке мүддесіне қатысты деңгейде ғана түсініледі.