Кіріспе

Джон Сёрлдің жасанды интеллект туралы ой эксперименті

британдық бейне ойынды дамыту студиясы

Қытай бөлмесі аргументі бойынша, бағдарламаны орындайтын цифрлық компьютерде, бағдарлама қаншалықты интеллектуалды немесе адамға ұқсас болса да, "ой", "түсінік" немесе "сана" болмайды. Философ Джон Сёрл бұл аргументті 1980 жылы "Behavioral and Brain Sciences" журналында жарияланған "Ақыл, ми және бағдарламалар" атты мақаласында ұсынды. Готфрид Лейбниц (1714), Анатолий Днепров (1961), Лоуренс Дэвис (1974) және Нед Блок (1978) осыған ұқсас аргументтер келтірген. Сёрлдің нұсқасы содан бері кеңінен талқыланды. Сёрлдің аргументінің негізгі бөлігі – "қытай бөлмесі" деп аталатын ой эксперименті. Аргумент функционализм және есептеушілдік философиялық ұстанымдарына қарсы бағытталған, олар ақылды адамды формальды символдармен жұмыс істейтін ақпаратты өңдеу жүйесі ретінде қарастырады және психикалық күйдің симуляциясы оның болуы үшін жеткілікті деп санайды. Атап айтқанда, бұл аргумент Сёрлдің "күшті ЖИ гипотезасы" деп атаған ұстанымын жоққа шығаруға бағытталған: "Тиісті кіріс және шығыспен дұрыс бағдарламаланған компьютерде адамдардағыдай ақыл болады". Оның жақтастары бастапқыда жасанды интеллект (ЖИ) зерттеушілерінің мәлімдемелеріне жауап ретінде аргументті ұсынған болса да, ол ЖИ зерттеулерінің негізгі мақсаттарына қарсы емес, өйткені ол машинаның көрсете алатын "интеллектуалды" мінез-құлықтың шегін көрсетпейді. Бұл аргумент бағдарламаларды іске қосатын цифрлық компьютерлерге ғана қатысты, барлық машиналарға емес.

Қытай бөлмесі ой эксперименті

Серльдің ой эксперименті мына гипотетикалық шарттан басталады: егер жасанды интеллект зерттеулері қытай тілін түсінгендей көрінетін компьютер құрастыруға жеткен деп есептесек. Компьютер қытай таңбаларын кіріс ретінде қабылдап, компьютерлік бағдарламаның нұсқауларын орындау арқылы басқа қытай таңбаларын шығарады, оларды нәтиже ретінде ұсынады. Серльдің айтуынша, егер бұл компьютер өзінің міндетін соншалықты сенімді орындап, Тьюринг тестісін сәтті өтсе, онда ол қытай тілінде сөйлейтін адамды бағдарламаның өзі – тірі қытай тілінде сөйлейтін адам екеніне көндіре алады. Адам қоятын барлық сұрақтарға тиісті жауаптар береді, сондай-ақ қытай тілінде сөйлейтін кез келген адам басқа бір қытай тілінде сөйлейтін адаммен сөйлесіп отырғанына сенімді болады. Серльдің қоятын сұрағы мынадай: машина қытай тілін шынайы "түсінеді" ме? Немесе ол тек қытай тілін түсіну мүмкіндігін имитациялап жатыр ма? Серль бірінші көзқарасты "күшті ЖА" деп, ал екіншісін "әлсіз ЖА" деп атайды. Содан кейін Серль өзінің жабық бөлмеде екенін және компьютерлік бағдарламаның ағылшын тіліндегі нұсқасы жазылған кітабымен, сондай-ақ жеткілікті қағаз, қалам, өшіргіш және файлдық шкафтармен жабдықталғанын көрінеді. Серль есік арқылы қытай таңбаларын қабылдап, бағдарламаның нұсқауларына сәйкес өңдеп, қытай таңбаларын шығаруға болады, бірақ қытай жазуының мазмұнын түсінбейді. Егер компьютер осылай Тьюринг тестісін өткен болса, онда ол да тек бағдарламаны қолмен орындау арқылы солай істей алады, дейді Серль. Серль экспериментте компьютер мен өзінің рөлі арасында ешқандай маңызды айырмашылық жоқ екенін мәлімдейді. Екеуі де тек бағдарламаны қадам-қадаммен орындайды, нәтижесінде пайдаланушы бұл мінез-құлықты интеллектуалды әңгімелесудің белгісі деп түсінеді. Алайда, Серльдің өзі бұл әңгімені түсінбейді. ("Мен қытай тілінде бір сөз де білмеймін", - деп атап көрсетеді ол.) Сондықтан, ол компьютер де әңгімені түсіне алмайды деген қорытындыға келеді. Серль "түсініксіздік" (немесе "мақсаттылық") болмаса, машинаның не істеп жатқанын "ойлау" деп сипаттауға болмайды дейді, және ол ойламайтындықтан, сөздің қалыпты мағынасында "ақыл" жоқ. Осылайша, ол "күшті ЖА" гипотезасы жалған деген қорытындыға келеді.

Тарих

Готфрид Лейбниц 1714 жылы механикаға қарсы ұқсас аргумент келтірді (адамды құрайтын барлық нәрсені, принцип бойынша, механикалық терминдермен түсіндіруге болады. Басқаша айтқанда, адам, оның ішінде оның санасы, өте күрделі машина болып табылады). Лейбниц миды диірменнің көлеміне дейін кеңейту туралы ой-эксперимент жасады. Лейбниц "қабылдау" қабілеті бар "сананың" тек механикалық процестерді қолдану арқылы құрылуын елестету қиын деп тапты. Питер Винч өзінің "Әлеуметтік ғылымның идеясы және философиямен байланысы" (1958) атты кітабында осыған ұқсас пікір білдірді, онда ол "қытай тілін түсінетін адам қытай тіліндегі әртүрлі сөздердің пайда болу мүмкіндігін статистикалық тұрғыдан жақсы білмейді" (108-бет) деп дәлелдеу үшін аргумент келтіреді. Советтік кибернетик Анатолий Днепров 1961 жылы "Ойын" атты әңгімесінде шамамен бірдей аргумент келтірді. Онда адамдар стадионда қосқыштар мен жад ұялары ретінде жұмыс істейді, португал тілінен сөйлем аударатын бағдарламаны іске асырады, ал олардың ешқайсысы бұл тілді білмейді. Ойынды "Профессор Зарубин" ұйымдастырды, "Математикалық машиналар ойлай ала ма?" деген сұраққа жауап беру үшін. Зарубин арқылы сөйлескен Днепров "машиналардың ойлай алатынын дәлелдеудің жалғыз жолы – өзіңізді машинаға айналдырып, ойлау процесін зерттеу" деп жазады және ол Серль сияқты қорытынды жасайды: "Біз машинаның ойлауын тіпті ең жетілді симуляциялаудың өзі ойлау процесі емес екенін дәлелдедік". 1974 жылы Лоуренс Дэвис телефон желілерін және адамдар жұмыс істейтін кеңселерді пайдалана отырып, миды көшіруді елестетті, ал 1978 жылы Нед Блок Қытайдың бүкіл халқы осындай ми симуляциясына қатысатынын елестетті. Бұл ой-эксперимент "Қытай миы" деп аталады, сондай-ақ "Қытай ұлты" немесе "Қытай залы" деп те аталады. Серльдің нұсқасы 1980 жылы "Behavioral and Brain Sciences" журналында жарияланған "Minds, Brains, and Programs" атты мақаласында пайда болды. Бұл журналдың "ең ықпалды мақсатты мақаласы" болып, келесі онжылдықтарда көптеген түсіндірмелер мен жауаптар тудырды, ал Серль көптеген мақалаларда, танымал жазбаларда және кітаптарда аргументті қорғап, жетілдіре берді. Дэвид Коул "Қытай бөлмесі туралы пікірталас, бәлкім, соңғы 25 жылда танымдық ғылымда пайда болған ең көп талқыланған философиялық пікірталас" деп жазады. Талқылаудың көп бөлігі оны жоққа шығаруға бағытталған әрекеттерден тұрады. "Көпшілік әлі де Қытай бөлмесі туралы пікірталас дұрыс емес деп санайды", - деп атап өтеді BBS редакторы Стивен Харнад. Осы тақырыпқа арналған әдебиеттің көптігі Пэт Хейсті когнитивтік ғылым саласын "Серльдің Қытай бөлмесі туралы аргументінің жалған екенін көрсетуге бағытталған зерттеу бағдарламасы" ретінде қайта қарастыруға шақырды. Харнадтың айтуынша, Серльдің аргументі "танымдық ғылымның классикасына айналды". Варол Акман да осы пікірмен келіседі және түпнұсқалық мақаланы "философиялық айқындық пен тазалықтың үлгісі" деп сипаттайды.

Философия

Қытай бөлмесі туралы аргумент бастапқыда жасанды интеллект зерттеушілерінің пікірлеріне жауап ретінде ұсынылғанмен, философтар оны сана философиясының маңызды бөлігі деп қарастырады. Ол функционализм мен сананың есептеу теориясына қарсы тұратын мәселе және ақыл-дене проблемасы, басқа жандардың санасы проблемасы, символдарды негіздеу мәселесі және сананың қиын мәселесі сияқты сұрақтармен байланысты.

Қуатты жасанды интеллект пен биологиялық натурализм

Серль өзінің «биологиялық натурализм» деп атаған философиялық ұстанымын ұстанады: сана мен түсінік үшін мида болатын нақты биологиялық механизмдер қажет. Ол «ми сананы тудырады» және «адамның ақыл-ойының нақты құбылыстары нақты адам миының нақты физикалық-химиялық қасиеттеріне тәуелді» деп жазады. Серль бұл механизмнің (нейроғылымда «сананың нейрондық корреляттары» деп белгілі) адамның саналық тәжірибесіне мүмкіндік беретін себептік күштерге ие болуы керек дейді. Серльдің осы күштердің бар екендігіне сенуі сынға ұшырады. Серль машиналардың санаға және түсінікке ие болуы мүмкін деген пікірмен келіспейді, себебі ол «біз дәл осындай машиналармыз» деп жазады. Серль мидың, шын мәнінде, машина екенін, бірақ мидің нақты механизмдерді пайдалану арқылы сана мен түсінікті тудыратынын санайды. Егер нейроғылым сананы тудыратын механикалық процесті оқшаулай алса, онда Серль саналы және түсінікті машиналар жасау мүмкін екенін мойындайды. Дегенмен, қажетті арнайы механизмдер болмаса, Серль сананың пайда болуына сенбейді. Биологиялық натурализм саналық тәжірибенің болатынын жүйенің қалай жұмыс істейтінін қарастыру арқылы анықтауға болмайтынын білдіреді, өйткені мидың нақты механизмі маңызды. Осылайша, биологиялық натурализм мінез-құлыққа және функционализмге (соның ішінде «компьютерлік функционализмге» немесе «күшті ИИ-ге») тікелей қарсы келеді. Биологиялық натурализм сәйкестік теориясына ұқсас (психикалық күйлер «нейрологиялық оқиғалармен сәйкес» немесе «олардан құралған» деген ұстаным); алайда, Серльдің сәйкестік теориясына нақты техникалық қарсылықтары бар. Серльдің биологиялық натурализмі мен күшті ИИ екеуі де ми мен сана әр түрлі «заттардан» тұрады деген Картезиандық дуализмге қарсы тұрады. Шындығында, Серль күшті ИИ-ді дуализммен айыптайды, «күшті ИИ тек сана жайында дуалистік болжамға байланысты ғана мағыналы, яғни ми маңызды емес» деп жазады.

Ар-ождан

Серльдің алғашқы баяндамасында "түсіну" – яғни философтар "қастыққа иелік" деп атаған саналық күйлер баса назарда болды, ал "естелік" сияқты тығыз байланысты идеялар тікелей қарастырылмады. Дегенмен, соңғы баяндамаларында Серль сананы аргументтің нақты нысанасы ретінде қосты. Дэвид Чалмерс: "қытай бөлмесі мәселесінің түбінде сана тұрғаны анық" деп жазады. Колин МакГинн қытай бөлмесі сананың қиын мәселесінің негізінен шешілмейтіндігіне күшті дәлел келтіреді. Бұл аргументтің мәні, машина саналы бола ала ма, жоқ па дегенде емес, оның (немесе кез келген нәрсе) саналы екенін көрсетуге бола ма дегенде. Қытай бөлмесіндегі адамды тексерудің кез келген басқа тәсілі де, қытай тілінде сұрақтар мен жауаптар алмасу сияқты қиындықтарға тап болады. Бөлмеде саналы тұлға немесе шеберлікпен жасалған симуляция бар ма, жоқ па, оны анықтау мүмкін емес. Серль бұл тек бөлмеден тысқары бақылаушы үшін ғана дұрыс екенін айтады. Ой экспериментінің мақсаты – біреуді бөлмеге кіргізіп, сананың жұмысын тікелей бақылау мүмкіндігін беру. Серль бөлме ішіндегі өз көзқарасынан басқа, сананы тудыруға қабілетті ештеңе көрмеймін дейді, және оның қытай тілінде сөйлейтін санасы жоқ екені анық.

Қолданбалы этика

Патрик Хью әскери басқару және бақылау жүйелері командирдің моральдық жауапкершілігін сақтау үшін қандай талаптарға ие болуы керек екенін анықтау үшін Қытай бөлмесі аргументін пайдаланды. Ол командирді жетекшілік орталығында және Қытай бөлмесіндегі адамды салыстырып, Аристотельдің «мәжбүрлілік» және «білудің жоқтығы» тұжырымдарын негізге алып талдады. Ақпарат мағынадан символдарға «төмендетіліп» берілуі және символдық түрде өңделуі мүмкін, бірақ мағынаға «көтерілуі» жеткіліксіз болса, моральдық жауапкершілік бұзылуы мүмкін. Хью USS Vincennes оқиғасынан мысал келтірді.

Компьютерлік ғылым

Қытай бөлмесі туралы аргумент негізінен сана философиясы саласындағы аргумент болып табылады, және жетекші компьютер ғалымдары мен жасанды интеллект зерттеушілері оны өз салаларына қатысы жоқ деп есептейді. Дегенмен, аргументті түсіну үшін компьютер ғалымдары ұсынған бірнеше түсінік маңызды, олар: символдарды өңдеу, Тьюринг машиналары, Тьюрингтің толықтығы және Тьюринг тесті.

Қуатты жасанды интеллект пен жасанды интеллект зерттеулері

Серльдің аргументтері әдетте ЖА зерттеулері үшін мәселе деп есептелмейді. Жасанды интеллект зерттеулерінің басты миссиясы – ақылмен әрекет ететін пайдалы жүйелерді құру, ал интеллект «жалғыз» симуляция болса, бұл маңызды емес. AI зерттеушілері Стюарт Расселл мен Питер Норвиг 2021 жылы былай деп жазды: «Бізді ақылды түрде әрекет ететін бағдарламалар қызықтырады. Адамның санасы, өзіне-өзінің хабардар болуы, назар аудару сияқты жекелеген аспектілер бағдарламалана алады және ақылды машинаның құрамдас бөлігіне айналуы мүмкін. Адамдар сияқты санасы бар машина жасау – біздің құзырымызда жоқ мәселе». Серль, AI зерттеулерінің өте ақылды мінез-құлық танытатын машиналар жасауы мүмкін екенімен келіспейді. Қытай бөлмесі туралы аргумент, ми сияқты санасы мен ниеттері жоқ, бірақ адамнан да ақылдырақ әрекет ете алатын цифрлық машина құру мүмкіндігін ашық қалдырады. Серльдің «күшті ЖА гипотезасын» Рей Курцвейл және басқа да болашақтан көре білгіштер анықтаған «күшті ЖА» ұғымымен шатастыруға болмайды. Олар бұл терминді адам ақылымен бәсекелесетін немесе одан асып түсетін машиналық интеллектті – яғни, жасанды жалпы интеллектті, адам деңгейіндегі ЖА немесе суперинтеллектті сипаттау үшін қолданады. Курцвейл негізінен машинаның көрсететін ақыл-ойының деңгейіне қатысты, ал Серльдің аргументі оған ешқандай шектеу қоймайды. Серль суперинтеллекті машинаның міндетті түрде санасы мен ақыл-ойы болуы керек емес деп санайды.

Тьюринг сынағы

Қытай бөлмесі Тьюринг тестісінің бір түрін іске асырады. Алан Тьюринг 1950 жылы «машиналар ойлай ала ма?» деген сұраққа жауап беру мақсатымен осы тестті ұсынды. Стандартты нұсқасында адам судьясы адаммен және адам сияқты өнімділік көрсетуге бағдарланған машинамен табиғи тілде әңгімелеседі. Барлық қатысушылар бір-бірінен оқшауланған. Егер судья машинаны адамнан анық ажырата алмаса, машина тесттен өтті деп саналады. Содан кейін Тьюринг «машиналар ойлай алады» деген пікірге қарсы болатын барлық мүмкін қарсылықтарды қарастырып, егер сұрақ осылай түсіндірілсе, қарапайым және айқын жауаптар бар екенін анықтады. Дегенмен, ол тесттің «сана» немесе «түсінік» бар-жоғын өлшеуге арналмағанын айтты. Ол мұның өзі қарастырып отырған мәселелерге қатысы жоқ деп есептеді. Ол былай деп жазды:

Сеарл үшін, сана мен ойдың мәнін зерттейтін философ ретінде, осылар маңызды жұмбақтар. Қытай бөлмесі Тьюринг тестісінің сананың болуын анықтау үшін жеткіліксіз екенін көрсету үшін жасалған, тіпті бөлме саналы ой сияқты қалыптасса да.

Символдарды өңдеу

Қытай бөлмесі (және барлық заманауи компьютерлер) есептеулер мен симуляцияларды жүргізу үшін физикалық объектілерді манипуляциялайды. ИЖ зерттеушілері Аллен Ньюэлл мен Герберт А. Саймон мұндай машинаны физикалық символдар жүйесі деп атады. Бұл, сонымен қатар, математикалық логика саласында қолданылатын формалды жүйелерге эквивалентті. Серль осы типтегі символдарды манипуляциялаудың синтаксистік екенін (грамматиканы зерттеуден алынған термин) атап көрсетеді. Компьютер символдарды символдың семантикасын (яғни олардың мағынасын) білмей, синтаксис ережелерінің бір түрін қолдана отырып манипуляциялайды. Ньюэлл мен Саймон физикалық символдар жүйесінде (мысалы, цифрлық компьютерде) "жалпы интеллектуалды әрекет" үшін қажетті барлық механизмдер бар, немесе бүгінде белгілі болғандай, жасанды жалпы интеллект бар деп болжады. Олар мұны философиялық тұрғыдан, физикалық символдар жүйесі гипотезасы ретінде тұжырымдады: "Физикалық символдар жүйесі жалпы интеллектуалды әрекет үшін қажетті және жеткілікті құралдарға ие". Қытай бөлмесі аргументі бұған қарсы келмейді, себебі ол "интеллектуалды әрекет" терминдерімен, яғни машинаның сыртқы мінез-құлқымен байланысты, ал түсініктің, сананың және ақыл-ойының болуы немесе болмауы емес. ХХІ ғасырдың ИЖ бағдарламалары (мысалы, "терең оқыту") анықталмаған сандардың үлкен матрицаларында математикалық операцияларды орындайды және 1980 жылы Серль сын-пікірін жазған кездегі ИЖ бағдарламалары қолданған символдық өңдеуге ұқсамайды. Нильс Нильссон мұндай жүйелерді "символикалық" емес, "динамикалық" деп сипаттайды. Нильсон бұл жүйелердің негізінен динамикалық жүйелердің цифрлық бейнелері екенін атап өтеді. Жеке сандардың нақты семантикасы жоқ, бірақ олар динамикалық сигналдан алынған үлгілер немесе деректер нүктелері, ал семантикаға ие болатын сигналға жуықтау жасалады. Нильсон бұл сигналдарды физикалық символдар жүйесі гипотезасы сияқты "символдарды өңдеу" деп қарастырудың ақылға қонымсыз екенін айтады.

Қытай бөлмесі мен Тьюрингтік толықтығы

Қытай бөлмесінің дизайны қазіргі заманғы компьютерге ұқсас. Ол фон Нейман архитектурасына ие, ол бағдарламадан (нұсқаулар кітабы), жадтан (қағаздар мен файлдық шкафтар), нұсқауларды орындайтын процессордан (адам) және жадқа символдарды жазу құралынан (қалам мен өшіргіш) тұрады. Мұндай құрылымды машина теориялық компьютер ғылымында «Тюринг толық» деп аталады, себебі ол Тюринг машинасы орындай алатын кез келген есептеуді жүзеге асыруға қажетті құралдарға ие, сондықтан ол жеткілікті жад пен уақыт болғанда кез келген басқа цифрлық машинаның қадамдық симуляциясын жасай алады. Алан Тьюринг: «Барлық цифрлық компьютерлер белгілі бір жағынан тең» деп жазды. Кең таралған Чёрч-Тьюринг тезисі бойынша, тиімді процедура арқылы есептелетін кез келген функцияны Тьюринг машинасы арқылы есептеуге болады. Қытай бөлмесінің Тюринг толықтығы оның кез келген басқа цифрлық компьютердің істей алатынын істей алатынын білдіреді (дегенмен әлдеқайда баяу болса да). Осылайша, егер Қытай бөлмесі қытай тілінде сөйлейтін сананы құра алмаса немесе құра алмайтын болса, онда ешқандай басқа цифрлық компьютерде сана болмайды. Серльге жауап берушілердің кейбіреуі бөлме, сипатталғандай, қытай тілінде сөйлейтін сананы құра алмайды деп бастайды. Стивен Харнадтың пікірінше, осындай аргументтер «Қытай бөлмесі аргументін жоққа шығару емес (бірақ растау)» болып табылады, өйткені бұл аргументтер шын мәнінде ешқандай цифрлық компьютерде сананың болуы мүмкін емес екенін білдіреді. Кейбір сыншылар, мысалы Ханок Бен Ями, Қытай бөлмесінің цифрлық компьютердің барлық мүмкіндіктерін, мысалы қазіргі уақытты анықтау сияқты мүмкіндіктерін симуляциялай алмайтынын айтады.

Жүйелер мен виртуалды ақыл-ой жауаптары: ақыл-ойды табу

Бұл жауаптар мына сұраққа жауап беруге тырысады: бөлмедегі адам қытай тілін білмейтін болса, онда қытай тілінде ойлайтын "ақыл" қайда орналасқан? Бұл жауаптар ми мен дене, сондай-ақ симуляция мен шындық арасындағы маңызды онтологиялық мәселелерді қарастырады. Бөлмедегі ақыл-ойды анықтайтын барлық жауаптар – "жүйелік жауаптың" түрлері.

Жүйенің жауабы

Жүйелік жауаптың негізгі нұсқасы қытай тілін түсінуді "толық жүйеге" жатқызады. Адам тек ағылшын тілін түсінеді, бірақ бағдарламамен, қағазбен, қарындашпен және файлдық шкафтармен біріктірілгенде, қытай тілін түсіне алатын жүйе құрылады. "Мұнда түсінік тек жеке адамға емес, оның бір бөлігі болып табылатын бүкіл жүйеге жатқызылады" деп түсіндіреді Серль. Серль (жауаптың осы қарапайым нұсқасында) "жүйенің" қарапайым физикалық заттардың жиынтығынан басқа ештеңе емес екенін атап өтеді; ол "осы адамның және қағаздың бөліктерінің" бірігіміне түсіну және сана күшін береді, ал бұл заттардың үйіндісі қалай саналы, ойлайтын болғанын түсіндіруге тырыспайды. Серль ешқандай ақылға қонымды адам жауапқа қанағаттанбауы керек дейді, егер олар "идеологияның ықпалында" болмаса. Бұл жауапқа сену үшін, сананың ақпаратты өңдеу "жүйесінің" өнімі болуі мүмкін екенін және мидың нақты биологиясына ұқсас ештеңе қажет емес екенін қабылдау керек. Серль физикалық нысандар тізімін жеңілдету арқылы жауап береді: егер адам ережелерді жаттап алып, бәрін өз санасында қадағаласа, не болады? Сонда бүкіл жүйе бір ғана объектіден тұрады: адамның өзінен. Серль егер адам қытай тілін түсінбесе, онда жүйе де қытай тілін түсінбейді дейді, өйткені қазір "жүйе" мен "адам" екеуі де дәл сол объектіні сипаттайды. Серльдің жауабын сынға алғандар, бағдарлама оған бір басында екі ой-сананы қалыптастыруға мүмкіндік берді дейді. Егер "ой" – ақпаратты өңдеудің бір түрі деп есептесек, онда есептеу теориясы бір мезгілде екі есептеудің болуын ескере алады, атап айтқанда (1) әмбебап бағдарламалау есептеуі (бұл адам және жазба материалдарының кез келген бағдарлама мазмұнынан тәуелсіз функциясы) және (2) бағдарламамен сипатталған Тьюринг машинасының есептеуі (бұл нақты бағдарламаны қоса алғанда, барлық нәрсемен жасалады). Осылайша есептеу теориясы Қытай бөлмесіндегі екінші есептеудің қытай тіліндегі кіріс деректерді адамға тең семантикалық түсінуге алып келу мүмкіндігін ашық түрде түсіндіреді. Назар бағдарламаның Тьюринг машинасына, емес адамға тиесілі. Алайда, Серльдің көзқарасы бойынша, бұл аргумент дөңгелек. Мәселе сананың ақпаратты өңдеу формасы екендігінде, ал бұл жауап бізден осы болжамды жасауды талап етеді. Жүйелік жауаптардың күрделі нұсқалары "жүйенің" не екенін нақтырақ анықтауға тырысады және оны қалай сипаттайтындығымен ерекшеленеді. Бұл жауаптарға сәйкес, "қытайша сөйлейтін сана" мынадай нәрселер болуы мүмкін: "бағдарлама", "жұмыс істеп тұрған бағдарлама", "білімнің жүйкелік байланыстарының" симуляциясы, "функционалдық жүйе", "симуляцияланған сана", "жаңадан пайда болған қасиет" немесе "виртуалды сана" (төменде сипатталған).

Виртуалды ақыл-ой жауабы

Марвин Мински "виртуалды сана жауабы" деп аталатын жүйелік жауаптың бір түрін ұсынды. "Виртуалды" термині компьютер ғылымында компьютерде (немесе компьютерлік желіде) ғана бар болып көрінетін объектіні сипаттау үшін қолданылады, себебі бағдарламалық жасақтама оның бар екеніндей көрінуін қамтамасыз етеді. Компьютерлердің "ішіндегі" барлық объектілер (файлдар, папкалар және т.б.) компьютердің электрондық компоненттерінен басқа "виртуалды" болып табылады. Сол сияқты, Мински пікірінше, компьютерде виртуалды машиналар, виртуалды қауымдастықтар және виртуалды шындық сияқты виртуалды "сана" болуы мүмкін. Жоғарыда келтірілген қарапайым жүйелік жауап пен виртуалды сана жауабы арасындағы айырмашылықты түсіндіру үшін Дэвид Коул бір жүйеде бір уақытта екі симуляцияның жұмыс істей алатынын атап өтті: бірі қытай тілінде, екіншісі корей тілінде сөйлейді. Бір жүйе болғанымен, бірнеше "виртуалды сана" болуы мүмкін, сондықтан "жүйе" "сана" бола алмайды. Серль мұндай сананың, ең болжамдысы, симуляция ғана екенін айтады және былай деп жазады: "Ешкім компьютерде жасалған бес сатылы өрт көршілікті өртеп жібереді немесе компьютерде жасалған жаңбырдың бізді суға малып кетеді деп ойламайды". Николас Ферн кейбір жағдайларда симуляцияның нағыз нәрседен артық емес екенін айтады. "Десктоп компьютерінде калькулятор функциясын шақырғанда, экранда калькулятордың бейнесі пайда болады. Біз "бұл шын мәнінде калькулятор емес" деп шағымданбаймыз, өйткені құрылғының физикалық қасиеттері маңызды емес". Сұрақ: Адам санасы қалталық калькулятор сияқты ма, яғни негізінен ақпараттан тұрады, онда нәрсенің толыққанды симуляциясы – оның өзі болып табылады ма? Әлде сана жаңбырлы дауыл сияқты ма, ол әлемдегі нәрсе, оның симуляциясынан артық, және компьютерлік симуляциямен толыққанды көшірілмейтін нәрсе ме? Он жылдар бойы бұл симуляция мәселесі жасанды интеллект зерттеушілерін және философтарды "жасанды интеллект" терминінен гөрі "синтетикалық интеллект" терминінің қолдануы орындырақ па деп ойлауға итермеледі. Бұл жауаптар қытай тілін кімнің түсінетінін түсіндіреді. Егер бөлмедегі адамнан басқа қытай тілін түсінетін нәрсе болса, Серль: 1) адам қытай тілін түсінбейді, демек 2) бөлмедегі ештеңе қытай тілін түсінбейді деп айта алмайды. Бұл жауапты берушілердің пікірінше, Серльдің аргументі "күшті ЖА" жалған екенін дәлелдей алмайды. Алайда, бұл жауаптар күшті ЖА-ның дұрыс екеніне ешқандай дәлел келтірмейді. Олар жүйе (немесе виртуалды сана) қытай тілін түсінеді деп көрсетпейді, тек Тьюринг тестісінен өтетін болжамдық шарттан басқа. Серль мысал ретінде Қытай бөлмесін келтіреді, ол күшті ЖА-ны сенімді ету үшін түсіндіруді қажет ететін мысал. Бөлмеден сананың қалай пайда болатынын немесе жүйеде сананың қалай пайда болатынын түсіндіру қиын немесе мүмкін емес. Серльдің айтуынша, "жүйелік жауап тек жүйенің қытай тілін түсінуі керек екенін талап ету арқылы мәселені қанағаттандырмайды" және осылайша мәселеден жалтарып немесе айналып өтеді.

Робот пен семантика жауаптары: мағынаны табу

Бөлмедегі адам үшін символдар мағынасыз "сызықтар" ғана. Бірақ егер қытай бөлмесі шынымен "түсініп" тұрса, онда символдардың мағынасы қайдан да келуі керек. Бұл пікірлер символдарды олар көрсететін нәрселермен байланыстыруға бағытталған. Бұл жауаптар Сеарлдың ниеттілік, символдардың негізделуі және синтаксис пен семантика мәселелеріне қатысты алаңдаушылықтарын жолдайды.

Робот жауабы

Егер бағдарлама бөлмеде емес, айналып жүріп, қоршаған ортамен өзара әрекеттесе алатын роботқа орналастырылса. Бұл символдар мен олар көрсететін нәрселер арасында "мұқият байланыс" орнатуға мүмкіндік береді. Ханс Моравек: "Егер біз ойлау бағдарламасына роботты қоса алсақ, мағынаны беру үшін адам қажет болмас еді: ол физикалық әлемнен туындамас еді". Серльдің жауабы – Қытай бөлмесіндегі адам білмейтіндей, кейбір кіріс деректері роботқа орнатылған камерадан тікелей түсіп, ал кейбір шығыс деректері роботтың қол-аяқтарын басқару үшін қолданылған. Дегенмен, бөлмедегі адам әлі де тек қағидаларды орындап жатыр, және ол символдардың мағынасын білмейді. Серль былай жазады: "Ол роботтың көзімен не көрілетінін білмейді". (Мэридің бөлмесіне ұқсас ой тәжірибесі қараңыз.)

Түсіндірілген мағынасы

Кейбіреулер бұл бөлме, Серль сипаттағандай, әлеммен байланысты дейді: ол қытай тілінде сөйлейтін адамдармен "сөйлеседі" және оның файл шкафындағы білім базасын жасаған бағдарламашылар арқылы. Серль қолданатын символдардың өзі мағыналы, бірақ ол үшін мағынасыз. Серль символдардың мағынасы кітаптағы сөздердің мағынасы сияқты "туынды" екенін айтады. Символдардың мағынасы бөлмеден тыс қытай тілінде сөйлейтін адамдар мен бағдарламашылардың саналы түсінігіне байланысты. Кітап сияқты, бөлме де өзі түсінбейді.

Ортақ түсінік / контексттік жауап

Кейбіреулер символдардың мағынасы бағдарлама мен файлдық шкафтарда сақталған, жалпыға белгілі білімнің кең "фонынан" туындайды деп санайды. Бұл символдардың мәнін түсіндіретін "контекст" болар еді. Серль осы фонның бар екенін мойындайды, бірақ оны бағдарламаларға енгізуге келіспейді. Хьюберт Дрейфус та "фонды" символдық түрде бейнелеу мүмкін емесін сынап көрсетті. Осы ұсыныстардың әрқайсысына Серль бірдей жауап береді: бағдарламаға қанша білім жазылса да және бағдарлама әлеммен қанша байланысқа түссе де, ол бөлмеде қалып, ережелер бойынша символдарды ғана манипуляциялай береді. Оның әрекеттері синтаксистік сипатта болады, және бұл оған символдар нені білдіретінін ешқашан түсіндіре алмайды. Серль "синтаксис семантика үшін жеткіліксіз" деп жазады. Дегенмен, Серльдің әрекеттері өз санасынан бөлек сананы имитациялайтынын қабылдағандар үшін маңызды сұрақ – символдар Серль үшін не білдіреді емес, виртуалды сана үшін не білдіреді. Серль бөлмеде қамалса да, виртуалды сана – қамалмайды: ол сыртқы әлеммен қытай тілінде сөйлейтін адамдар арқылы, оған әлемдік білім берген бағдарламалаушылар арқылы және робототехниктер ұсына алатын камералар мен басқа да сенсорлар арқылы байланысты.

Миды симуляциялау және байланыстырушы жауаптар: бөлмені қайта құру

Бұл аргументтердің бәрі – жүйе жауабының түрлі нұсқалары, олар нақты бір жүйе түрін маңызды деп көрсетеді; олар машинада саналы түсінуді қамтамасыз ететін арнайы технологияны анықтайды. (Жоғарыда айтылған "робот" және "жалпы білім" жауаптары да нақты бір жүйе түрінің маңызды екенін көрсетеді.)

Ми тренажерінің жауабы

Егер бағдарлама қытай тілінде сөйлейтін адамның миындағы әрбір нейронның қызметін ең ұсақ бөлшектерге дейін симуляцияласа, делік. Бұл, бағдарламаның жұмысы мен тірі адам миының жұмысы арасында ешқандай маңызды айырмашылық болмайды деген сезімді күшейтеді. Серль мұндай симуляция мидың маңызды ерекшеліктерін – оның себептік және мақсаттық жағдайларын қайта жасай алмайды деп жауап береді. Серль "адамның психикалық құбылыстары нақты адам миының нақты физикалық-химиялық қасиеттеріне тәуелді" екенін қатаң түрде айтады. Сонымен қатар, ол былай деп аргументтейді: ми симуляторына қатысты екі түрлі пікір бар – «қытай миы» және миды ауыстыру сценарийі.

Қытай миы

Қытайдың әрбір азаматынан аксон мен дендриттер арасындағы байланыстарды телефон желісі арқылы модельдеу үшін бір нейронды модельдеуді сұрасақ не болады? Мұндай жағдайда, ешбір адам ми не айтқанын түсінбеуі анық. Сонымен қатар, бұл жүйе функционалды түрде миға балама екені де анық, сондықтан сана функция болса, бұл жүйе де саналы болар еді.

Миды ауыстыру сценариі

Бұл жағдайда, инженерлер жеке нейронның қызметін имитациялайтын шағын компьютер ойлап тапқан деп көзге елестетуіміз керек. Егер біз бір-бірлеп нейрондарды алмастырсақ, не болады? Біреуін ауыстыру, әрине, саналы сезімге ешқандай өзгеріс енгізбейді. Барлығын алмастырсақ, миды имитациялайтын цифрлық компьютер пайда болады. Егер Сёрл дұрыс болса, онда саналы сезім процедура барысында (бірқадамды немесе бірден) жойылуы керек. Сёрлдің сыншылары процедура кезінде саналы сезімнің тоқтағанын және санасыз имитация басталғанын айта алатын сәт болмайды деп мәлімдейді. (Осыған ұқсас ой-эксперимент үшін Тесейдің кемесін қараңыз.)

Коннективистік жауаптар

Бұл ми симуляторының жауабымен тығыз байланысты, бұл массивті параллель байланыстық архитектураның түсінуге қабілетті екенін мәлімдейді. Қазіргі заманғы терең оқыту массивті параллельдікке ие және көптеген салаларда интеллектуалды мінез-құлықты сәтті көрсетті. Нильс Нильссон қазіргі заманғы ЖА 1980 жылғы ЖА қолданған "символдардың" орнына цифрланған "динамикалық сигналдарды" қолданатынын айтады. Мұнда семантиканы бағдарламамен өңделген жеке сандар емес, сынамаланған сигнал береді. Бұл Серль көз алдында елестеткен машинадан мүлдем басқа машина.

Комбинациялық жауап

Бұл жауап роботтың жауабын және миды модельдеудің жауабын біріктіріп, миды модельдеу робот денесі арқылы әлеммен байланысқа түскен жағдайда санаға ие болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Көптеген үйлер / Келесі жылға дейін күте тұрыңыз

Болашақтағы технологияны жетілдіру компьютерлерге түсінуге мүмкіндік береді. Серль бұл мүмкін екеніне келіседі, бірақ бұл мәселені маңызды емес деп санайды. Серль саналы түсінігі бар мидан басқа да аппараттар болуы мүмкін екендігіне келіседі. Бұл аргументтер (және робот немесе жалпы білім туралы жауаптар) машинада саналы түсінікті құруға көмектесетін арнайы технологияны анықтайды. Оларды екі түрлі жолмен түсіндіруге болады: біріншіден, олар бұл технология сана үшін қажет, ал «қытай бөлмесі» осы технологияны іске асыра алмайды немесе оны жүзеге асыра алмайды, сондықтан «қытай бөлмесі» Тьюринг тестін өте алмайды немесе (егер өте алса да) саналы түсінікке ие болмайды деп мәлімдейді. Екіншіден, олар «қытай бөлмесінің» санасы бар екенін көру оңайырақ болады, егер біз осы технологияны оны құру үшін қолданылғанын көзге елестетсек. Бірінші жағдайда, егер робот денесі немесе байланыс архитектурасы сияқты ерекшеліктер қажет болса, Серль күшті ИИ (оның түсінігіндегідей) тасталғанын мәлімдейді. «Қытай бөлмесінде» Тьюрингтің толық машинасының барлық элементтері бар, сондықтан ол кез келген цифрлық есептеуді симуляциялай алады. Егер Серльдің бөлмесі Тьюринг тестінен өтпесе, онда Тьюринг тестінен өте алатын басқа цифрлық технология жоқ. Егер Серльдің бөлмесі Тьюринг тестінен өтсе, бірақ оның санасы болмаса, онда Тьюринг тесті бөлмеде «сана» бар-жоғын анықтау үшін жеткіліксіз. Қай жағдайда болса да, ол Серльдің «күшті ИИ» деп санайтын екі ұстанымның бірін жоққа шығарады, осылайша өзінің аргументін дәлелдейді. Атап айтқанда, ми туралы аргументтер күшті ИИ-ді жоққа шығарады, егер олар миді сипаттаудың ми сияқты түсініксіз бағдарлама жасаудан гөрі қарапайым жолы жоқ деп есептесе. Ол былай деп жазады: «Мен күшті ИИ-дің негізгі идеясы – ақылдың қалай жұмыс істейтінін білу үшін мидың қалай жұмыс істейтінін білудің қажеті жоқ деп ойладым». Егер есептеулер адам миын түсіндірмесе, онда Серльдің айтуынша, күшті ИИ сәтсіздікке ұшырады. Басқа сыншылар Серль сипаттаған бөлмеде, шын мәнінде, сана бар деп санайды, бірақ олар Серльдің сипаттамасы дұрыс болғанымен, шатастыратындықтан оны түсіну қиын дейді. Олар бөлмені нақтырақ етіп қайта жобалау арқылы осы мәселені анық көруге үміттенеді. Бұл жағдайда бұл аргументтер интуицияға жүгіну ретінде қолданылады (келесі бөлімді қараңыз). Шын мәнінде, бөлмені қайта құру оңай, ол біздің интуициямызды әлсіретеді. Нед Блоктың Blockhead аргументі бағдарламаны теориялық тұрғыдан қарапайым іздеу кестесіне қайта жазуға болады деп болжайды: «егер пайдаланушы S жазатын болса, P-мен жауап беріңіз және X-қа өтіңіз». Кем дегенде, принцип бойынша, кез келген бағдарламаны, тіпті мидың симуляциясын да, осы форматқа қайта жазуға болады. Blockhead сценарийінде бүкіл психикалық күй X әрпінде жасырылады, ол келесі ережемен байланысты жад адресін – нөмірді білдіреді. Біреудің саналы тәжірибесінің бір сәтін бір үлкен санда түсіру қиын, бірақ «күшті ИИ» осыны талап етеді. Екінші жағынан, мұндай іздеу кестесі өте үлкен болады (физикалық тұрғыдан мүмкін емес), сондықтан күйлер өте нақты болуы мүмкін. Серльдің пікірінше, бағдарлама қалай жазылса да немесе машина әлеммен қалай байланысқан болса да, сананы қарапайым қадамдық цифрлық машина (немесе машиналар) симуляциялайды. Бұл машиналар әрқашан бөлмедегі адам сияқты: олар ештеңе түсінбейді және қытайша сөйлей алмайды. Олар тек символдарды манипуляциялайды, бірақ олардың мәнін білмейді. Ол былай деп жазады: «Мен сіздер қалаған кез келген формалды бағдарламаны жасай аламын, бірақ мен әлі де ештеңе түсінбеймін».

Жылдамдық пен күрделілік: интуицияға жүгіну

Келесі аргументтер (және жоғарыдағы аргументтердің интуитивті түсіндірмелері) қытай тілінде сөйлейтін сана Серльдің бөлмесінде қалай пайда болатынын немесе ол манипуляциялайтын символдардың қалай мағыналы болатынын тікелей түсіндірмейді. Дегенмен, Серльдің интуициясына күмән тудыра отырып, олар жүйе және робот жауаптары сияқты басқа көзқарастарды қолдайды. Егер осы аргументтер қабылданса, Серль өзінің қорытындысы айқын екенін мәлімдеуге кедергі келтіреді, өйткені оның сенімділігіне қажетті интуицияны күмәнге түсіреді. Көптеген сыншылар Серльдің аргументі толығымен интуицияға негізделгенін айтады. Нед Блок: «Серльдің аргументінің күші белгілі бір тізімдердің ойлай алмайтынына қатысты интуицияларға байланысты» деп жазады. Дэниел Деннет қытай бөлмесі аргументін жаңылыстыратын «интуициялық сорғы» деп сипаттап, «Серльдің ой эксперименті заңсыз түрде тым қарапайым, маңызсыз жағдайды көзге елестетуіңізге және одан «ашық» қорытынды жасауыңызға байланысты» дейді. Жоғарыдағы кейбір аргументтер де интуицияға сүйенеді, әсіресе қытай бөлмесінде сананың болуын ықтимал етуге бағытталғандар, олар робот, жалпы білім, миді модельдеу және байланыс желісі жауаптарын қамтуы мүмкін. Жоғарыдағы жауаптардың бірнешесі күрделілік мәселесіне де тоқталады. Байланыс желісі жауабы жұмыс істейтін жасанды интеллект жүйесінің адам миы сияқты күрделі және байланысты болуы керектігін атап көрсетеді. «Жалпы білім» жауабы Дэниел Деннет түсіндіргендей, Тьюринг тестінен өткен кез келген бағдарлама «әлемдік біліммен, метабіліммен және мета-метабіліммен» толы, ерекше икемді, күрделі және көп қабатты жүйе болуы керек екенін баса көрсетеді.

Жауаптардың жылдамдығы мен күрделілігі

Бұл сын-ескертпелердің көпшілігі адам миының жылдамдығы мен күрделілігіне ерекше назар аударады, ол ақпаратты секундына 100 миллиард операциямен өңдейді (кейбір есептеулер бойынша). Бірнеше сыншылар бөлмедегі адамның қарапайым сұраққа жауап беру үшін миллиондаған жылдар қажет ететінін, ал астрономиялық өлшемдегі "мұрағаттарға" мұқтаж болатынын айтады. Бұл Серльдің интуициясының нақтылығына күдік тудырады. Жылдамдық пен күрделілік туралы жауаптың ерекше айқын мысалы Пол және Патрисия Черчлендтерден келген. Олар осыған ұқсас ой-эксперимент ұсынады: "Қараңғы бөлмеде магнит немесе зарядталған затты ұстап тұрған адамды көзге елестетіңіз. Егер адам магнитті жоғары-төмен соқса, онда Максвеллдің жасанды люминесценция (ЖЛ) теориясына сәйкес, электромагниттік толқындардың таралатын шеңбері басталып, осылайша жарық пайда болады. Бірақ, магниттермен немесе зарядталған шарлармен ойнағандардың барлығы біледі, олардың күштері (немесе кез келген басқа күштер), тіпті қозғалысқа келгенде де, жарық шығармайды. Күштерді жылжыту арқылы нағыз люминесценция жасау мүмкін емес!" Черчлендтің пікірінше, мәселе мынада: оның магнитті секундына 450 триллион рет жоғары-төмен қозғалтуы керек, әйтпесе ештеңе көріне қоймайды. Стивен Харнад жылдамдық пен күрделілік туралы жауаптарды, олар біздің интуициямызды нақты атамайтын жағдайларда сынға алады. Ол былай деп жазады: "Кейбіреулер жылдамдық пен уақытты қастерлейді, егер дұрыс жылдамдыққа жеткізілсе, есептеу мен сананың фазалық өтуі мүмкін деп санайды. Бұл қарсы аргумент емес, тек қана арнайы болжам (әлде "жетілу" деңгейін көтеру мәселесі сияқты)." Серль өз сыншыларының да интуицияға сүйенетінін айтады, бірақ оның қарсыластарының интуициясы эмпирикалық негізге ие емес. Ол "жүйелік жауапты" ең болмаса мүмкін деп санау үшін адам "идеологияның ықпалында болуы керек" деп жазады. Серль үшін жүйелік жауап тек қана, егер кез келген "жүйе" дұрыс мінез-құлық пен функционалдық бөліктеріне ие болғандықтан санаға ие бола алады деп есептесек ғана мағыналы. Оның пікірінше, бұл болжам сана туралы біздің тәжірибемізге сәйкес келмейді.

Басқа саналар мен зомбилер: мағынасыздық

Бірнеше жауап Серльдің аргументінің маңызсыздығын айтады, себебі оның сана мен ой туралы болжамдары дұрыс емес. Серль адамдар сананы, ниеттілікті және ойдың мәнін күнделікті тікелей сезінеді деп есептейді, ал осы саналық тәжірибе сұраққа түсініксіз. Ол "ойдың нақтылығы мен танылуына алдын ала келісуіміз керек" деп жазады. Төмендегі жауаптар Серльдің өзінің саналық тәжірибесін механикалық символдарды өңдеуден гөрі артық екенін анықтау үшін қолдануының негізділігіне күдік білдіреді. Атап айтқанда, басқа ойларға қатысты жауап, біз басқалардың ойлары туралы сұрақтарға жауап беру үшін өзіміздің саналық тәжірибемізді пайдалана алмаймыз дейді (тіпті компьютердің ойы болса да), эпифеномен жауаптары сана сияқты, анықтама бойынша ешқандай экспериментпен анықталмайтын нәрсе туралы ешқандай аргумент келтіре алмаймыз ба деген сұрақ қояды, ал жойғыш материализм жауабы Серльдің жеке санасы Серль ойлағандай мағынада "бар" емес деп санайды.

Басқа ойлар жауап береді

"Басқа саналарға жауап" Серльдің аргументінің машиналарға қатысты ойлар мәселесінің бір түрі екенін көрсетеді. Басқа адамдардың жеке тәжірибесі біздікімен бірдей ме екенін анықтаудың қаулы жолы жоқ. Біз олардың мінез-құлқына ғана көңіл бөле аламыз (яғни, оларға біздің Тьюринг тестімізді ұсына отырып). Серльдің сыншылары оның "қытай бөлмесін" қарапайым адамнан гөрі жоғары стандарттармен бағалайтынын айтады. Нильс Нильссон: "Егер бағдарлама көбейту істеп жатқандай болса, көптеген адамдар оның шынымен көбейтіп жатыр деп санайды. Менің білуімше, Серль осы мәселелерді терең ойлап жатқандай көрінеді. Бірақ, оның пікірімен келіспесем де, оның симуляциясы өте жақсы, сондықтан оның нағыз ойларын мойындауға дайынмын", - деп жазады. Алан Тьюринг 1950 жылы Серльдің аргументінің бағытын (ол оны "санадан туындаған аргумент" деп атады) болжап, басқа саналарға жауап берді. Ол адамдардың бір-бірімен қарым-қатынаста болғанда басқалардың санасы туралы мәселелерді қарастырмайтынын атап өтті. Ол: "Бұл мәселеде үнемі дауласудың орнына, әдетте әркімнің ойынша, әдепті келісімге келу қалыпты жағдай", - деп жазады. Тьюринг тесті осы "әдепті келісімді" машиналарға да қолданады. Ол сана мәселесін (машиналар үшін де, адамдар үшін де) шешуді көздемейді және мұндай қажеттілік те жоқ деп санайды.

Серльдің "білімі" анықталмайтын деп есептеген жауаптар

Егер біз Серльдің ниеттілік, сана және ақыл туралы сипаттамасын қабылдасақ, сананың эпифеноменальды екенін қабылдауға мәжбүрміз: ол "көлеңке тастамайды", яғни сыртқы әлемде анықталмайды. Серльдің "мұқият қасиеттерін" ақылдан тыс ешкім анықтай алмайды, әйтпесе қытай бөлмесі Тьюринг тестінен өте алмас еді – сырттағы адамдар бөлмеде қытай тілінде сөйлейтін адамның жоқтығын оның мұқият қасиеттерін анықтау арқылы біле алатын болар еді. Олар мұқият қасиеттерді анықтай алмағандықтан, ақылдың бар екенін де анықтай алмайды. Осылайша, Серльдің "мұқият қасиеттері" және сананың өзі анықталмайды, ал анықталмайтын нәрсе болмайды немесе маңызды емес. Майк Алдер мұны "Ньютонның жалындаған лазерлік қылышы" деп атайды. Ол бүкіл аргумент бекершілік деп санайды, себебі ол верификацияланбайды: ақылды симуляциялау мен ақылға ие болу арасындағы айырмашылық дұрыс анықталмаған, сонымен қатар ол маңызды емес, өйткені екі аралықты ажыратуға ешқандай эксперименттер ұсынылмаған және ұсынылуы да мүмкін емес. Дэниел Деннет мына мысалды келтіреді: бір түрлену арқылы Серльдің "мұқият қасиеттеріне" ие емес, бірақ адам сияқты әрекет ететін адам туды дейік. (Осындай жануар "зомби" деп аталады, ақыл философиясының ой эксперименттерінде). Бұл жаңа жануарлар басқа адамдар сияқты көбейеді, содан кейін зомбилердің саны артады. Табиғи іріктеу зомбилерді жақсы көреді, өйткені олардың дизайны (біз болжауымыз мүмкін) сәл қарапайым. Ақырында адамдар жойылып кетеді. Сондықтан, егер Серль дұрыс айтса, адамдар (қазіргідей) шын мәнінде "зомбилер" болуы мүмкін, бірақ олар саналы екендерін әлдеқашан айтады. Біздің бәріміз зомбилерміз бе, жоқ па, оны білу мүмкін емес. Тіпті егер бәріміз зомби болсақ та, біз бәріміз зомби емеспіз деп ойлаймыз.

Материалистік жауап

Бірнеше философтар Сеарл сипаттаған сананың жоқ екенін айтады. Дэниел Деннет сананы "пайдаланушының иллюзиясы" деп сипаттайды. Бұл позиция кейде "элиминативтік материализм" деп аталады: сана – қатаң механикалық (яғни, материалдық) сипаттамаға "толық айналдырылатын" ұғым емес, керісінше, материалдық мидың қалай жұмыс істейтіні толық түсінілген кезде, демон ұғымы ғылымнан алынып тасталғандай, жай ғана жойылатын ұғым. Басқа психикалық қасиеттер, мысалы, бастапқы ниеттілік (сондай-ақ, "мағына", "мазмұн" және "семантикалық сипаттама" деп те аталады), сенімдер мен басқа да ұсыныстық көзқарастармен байланысты ерекше қасиеттер ретінде де жиі қарастырылады. Элиминативтік материализм сенімдер мен тілектер сияқты, мазмұны бар басқа да қасақана психикалық күйлердің жоқ екенін тұжырымдайды. Егер элиминативтік материализм адам танымның дұрыс ғылыми түсіндірмесі болса, онда "ақыл-ойдың мазмұны (семантикасы) бар" деген Қытай бөлмесі аргументінің алғышарты қабылданылмауы керек. Сеарл бұл талдаумен келіспейді және "ақыл-ойды зерттеу адамдардың сенімдері бар деген сияқты фактілерден басталады, ал термостаттардың, телефондардың және калькуляторлардың жоқ – біз білуге тырысқан нәрсе – ақыл-ойды термостаттар мен бауырдан ажырататын нәрсе" дейді. Ол сананың бар екенін анықтаудың мүмкін екенін айқын түрде көрсетеді және осы жауаптарды маңызсыз деп есептейді.

Басқа жауаптар

Маргарет Боден "Қытай бөлмесінен қашу" атты мақаласында, бөлмедегі адам қытай тілін түсінбесе де, бөлмеде түсінік болмайды дегенді білдірмейді деп айтты. Бөлмедегі адам кем дегенде, жауап беру үшін қолданылатын нұсқаулықты түсінеді.

Танымал мәдениетте

Қытай бөлмесі аргументі Питер Уоттстың "Блиндсайт" және (аздау дәрежеде) "Эхопраксия" романдарындағы маңызды түсінік болып табылады. Грег Иган бұл түсінікті 1990 жылы жазылған "Мен өзім болуды үйрену" атты әңгімесінде (біршама қорқынышты) тұжырымды түрде көрсетеді. Бұл "Zero Escape: Virtue's Last Reward" видео ойынындағы орталық тақырып, және ойынның сюжетімен байланысты. Лю Цисиньнің "Үш дене проблемасы" романында да осыған ұқсас адам-компьютер бейнеленген, оны Филип Штайнер былай сипаттайды: "Миллиондаған сарбаздарды құрал ретінде пайдаланып, үлкен адам компьютері жасалған [олар] сигналды қабылдау және сигналды беру рөлін атқарады, сондай-ақ AND және OR есіктері сияқты әртүрлі логикалық тізбектерді орындауға бағытталған".