Өнертабыстық зерттеу
-
Алгоритмдер: қадамдық нұсқаулар мен есептеулер тізбегі
Алгоритмдер: математика мен информатикада қолданылатын нақты қадамдар тізбегі. Есептерді шешу, деректерді өңдеу, автоматтандыру үшін маңызды.
-
Жасанды интеллекттегі шешімі қиын мәселелер
Жасанды интеллектте (AI) шешуге қиын мәселелер – AI толық немесе AI қиын деп аталады. Көру, тіл түсіну сияқты күрделі тапсырмалар, қауіпсіздік мақсатында қолданылады.
-
Абстракция және жалпылау процесі
Абстракция – нақты мысалдардан жалпы ережелерді шығару процесі. Концепцияларды топтастыру, маңызды атрибуттарды бөліп алу жолы. Психология, философия.
-
Жарқынды жасанды интеллект және «қытай бөлмесі» эксперименті
Жасанды интеллект туралы ой-эксперимент: Джон Сёрлдың «қытай бөлмесі» аргументі. Бағдарламаны орындау сананы тудырмайды, түсініксіздікке әкеледі.
-
Концепция: Менталды бейнелер мен абстракт ойлар
Концепция – абстракт идея, ойлар мен сенімдердің негізі. Психология, лингвистика, философия ғылымдарында зерттеледі. Когнитивтік ғылымның маңызды бөлігі.
-
Сарапшының анықтамасы мен ерекшеліктері
Сарапшы – белгілі бір саладағы терең білім, дағды және тәжірибе иесі. Білікті кең ауқымда қарастырып, сенімді кеңес береді.
-
Жасанды интеллект: Білімді ұсыну және есептеулер
Жасанды интеллект саласындағы білімді ұсыну және логикалық қорытынды шығару қағидалары, компьютерлік жүйелерге ақыл-ой тапсыру үшін маңызды.
-
Гёдель, Эшер, Бах: Мәңгілік Алтын Өрім
«Гёдель, Эшер, Бах»: кітап математика, өнер, музыка арқылы интеллект, сананың пайда болуын зерттейді. Символдық өкілдік, мағына тақырыбын қарастырады.
-
Жалпы семантика: Таным және мәселе шешу психологиясы
Жалпы семантика – таным мен мәселе шешуге ғылыми көзқарас. Қабылдау, тілдің әсері, эмоцияларды басқару туралы білуге көмектеседі. Психология, философия.
-
Элиезер Юдковски: Американдық жасанды интеллект зерттеушісі және жазушысы
Элиезер Юдковский – АҚШ-тық жасанды интеллект зерттеушісі, MIRI құрылтайшысы. AI қауіпсіздігі, «достық AI» құру туралы еңбектерімен танымал. Жасанды интеллект саясаты.
-
Ішкі қабатты роботтық архитектура: Нақты уақытты AI және робототехникадағы қолданылуы
Робототехника: Архитектура поглощения – реактивный подход к управлению роботами, предложенный Родни Бруксом. Альтернатива символьному ИИ, основанная на сенсорах.
-
Жасанды интеллекттегі табиғи тілді түсіну тарихы мен дамуы
Жасанды интеллекттегі табиғи тілді түсіну (NLU) – машиналық оқуды қамтитын маңызды бағыт. Автоматтандыру, аударма, сұрақ-жауап жүйелеріне қолданылады.
-
Теңеу: Ақыл-ой процесі мен мағынаны беруі
Аналогия – екі нәрсені ортақ элементтер арқылы салыстыру. Логикада, ойлау процесі, мағынаны бір объектіден екіншісіне ауыстыру. Мысалдармен түсіндіріледі.
-
Таным: Білу және түсіну процесі
Когниция – білу, түсіну, есте сақтау, ойлау сияқты ақыл-ой процестері. Психология, лингвистика, неврология ғылымдарында зерттеледі.
-
Метамагиялық Тақырыптар
«Метамагиялық тақырыптар» – 1985 ж. жарық көрген Д.Хофштадтердің ғылыми-көркем мақалалар жинағы. Өздік сілтеме, тіл, логика, AI, мимдер тақырыбында.
-
Бұрынғы тәжірибелер негізінде жаңа мәселелерді шешу жолы
Жаңа мәселелерді шешу үшін бұрынғы осыған ұқсас жағдайлардың тәжірибесін қолдану – жағдайға негізделген ойлау. AI, құқық, инженерияда қолданылады.
-
Түсіну: Когнитивтік процесс және мағынаны қабылдау
Түсіну – психологиялық процесс, заттарды ұғымдар арқылы модельдеу қабілеті. Білімділік, теориялық ойлау, мінез-құлықты болжау – түсінудің негізгі аспектілері.
-
Жасанды интеллект: Автоматты математик және математикалық концепцияларды ашу жолдары
Жасанды интеллект бағдарламасы: Automated Mathematician (AM) математикалық ұғымдарды жасау үшін Lisp бағдарламаларын қолданды. Математикадағы жаңалықтар мен ойлар.
-
Ақыл-ой қоғамы
Марвин Минскийдің "Ақыл қоғамы" кітабы – адам ақылының құрылысын қарастыратын теория. Агенттердің өзара әрекеттесуінен тұратын ақыл моделі, 270 эсседен тұрады.
-
Жасанды интеллекттің адамзатқа пайдасы
Жасанды интеллект (AI) адамзатқа пайдалы болуы мүмкін. Қауіпсіз AI, этикалық шектеулер, адам құндылықтарын сақтау – маңызды зерттеулер.
-
Когнитивтік үлгілер: Адам ойлау процесін модельдеу
Когнитивтік модельдеу: адам мен жануарлардың ойлау процестерін түсіну, болжау үшін жасалған жуықтамалар. Зейін, есте сақтау, шешім қабылдауды зерделейді.
-
Сұрақ-жауап жүйелерінің даму тарихы
Сұрақ-жауап жүйелері: Компьютер ғылымы, ақпаратты іздеу, тілді өңдеу саласы. BASEBALL, LUNAR сияқты алғашқы жүйелерге шолу. Автоматты жауап беру технологиясы.
-
Биологиядан шабыттанған есептеулер
Биологиядан шабыдаланған есептеу – биологиялық үлгілерді қолданып компьютерлік мәселелерді шешетін ғылым. AI, машиналық оқу, табиғи есептеу кіреді.
-
Жасанды интеллект зерттеулерінің екі бағыты: «Таза» және «Шала» әдістері
Жасанды интеллект зерттеуі: «neat» және «scruffy» тәсілдері. 1970-80жж даулы болған екі бағыт – логика, математика, нейрондық желілер негізіндегі алгоритмдер.
-
Алан Тьюрингтің «Есептеу машиналарынң интеллектуалдығы» мақаласы және Тьюринг тестісі
Алан Тьюрингтің 1950 жылғы «Есептеу машиналарын және интеллектіні» мақаласы, Тьюринг тестін ұсынды. AI, машиналардың ойлау қабілеті талқыланды. 🤖🧠✨
-
Төмен күрделіліктегі өнер: Алгоритмдік эстетика және сұлулық теориясы
Төмен күрделіліктегі өнер – қысқа бағдарламамен сипатталатын, компьютер ғылымындағы маңызды тақырып. Әдемілік алгоритмдік теориясы, минималды сипаттама ұзындығы туралы ақпарат.
-
Жасанды интеллект жүйелеріндегі қорытынды шығару механизмі
Жасанды интеллект жүйелеріндегі қорытынды шығару қозғалтқышы – білім базасын пайдаланып, жаңа ақпаратты логикалық ережелермен анықтайтын бағдарламалық компонент.
-
Программалық агенттер: қолданушы үшін әрекет ететін бағдарламалар
Бағдарламалық агенттер – пайдаланушы немесе бағдарлама үшін әрекет ететін компьютерлік бағдарламалар. Боттар, Siri сияқты, өкілдікпен жұмыс істейді.
-
Ақыл-ой қабілеттері мен оның түрлері
Ақыл-ой қабілеті: ақыл, логика, үйрену, проблема шешу сияқты көп қырлы ұғым. Психологтар ақыл-ойдың түрлі салаларын анықтайды. Біліміңізді арттырыңыз!
-
Концептуалды біріктіру теориясы
Кейіңгі тіл біліміндегі ұғымдық біріктіру теориясы – ойлау мен тілдегі жаңа идеялардың қалыптасуын түсіндіретін когнитивтік процесс. Фауконнье мен Тернердің жұмысы.
-
Сарапшы жүйеде алға қарай тізбектеу инференциялық қозғалтқышы
Сарапшы жүйедегі алға қарай тізбектеу әдісі – деректерден бастап, қағидалар арқылы қорытынды шығарып, мақсатқа жету жолы. Біліңіз!
-
Білім деңгейі модельдеуі және интеллекті агенттердегі қолданылуы
Білім деңгейін модельдеу: агенттің ортамен өзара әрекеттесуін түсіндіру, мақсатқа жету үшін операторлар мен білімнің ролі. Зерделі жүйелерді зерттеу.
-
Бактериялық инфекцияларды анықтау жөніндегі MYCIN саралық жүйесі
Бактериялық инфекцияларды анықтау үшін жасалған MYCIN саралық жүйесі туралы мақала. Дәрігерлік диагноз, антибиотиктер таңдау, AI технологиясы.
-
Лейбництің «Адам ойының әліпбиі» және жасанды тілдер тарихы
Лейбництің «адам ойының әліпбиі» – идеялар мен қатынастарды талдауға арналған әмбебап тіл ұғымы. Логика, жаңа идеялар жасау, тіл құрылымы жайлы ақпарат.
-
Кері Тьюринг тесті: Компьютерге ұқсау өнері
Кері Тьюринг тесті: адам мен компьютер рөлі ауысқан сынақ. Компьютер адамды анықтауға тырысады. Адамдыққа ұқсау мақсаты, өте маңызды тест түрі.
-
Роберт Стернбергтің интеллект туралы үштік теориясы
Роберт Стернбергтің интеллект теориясы: үш түрлі интеллект – компоненттік, тәжірибелік, практикалық. Адамның өмірге бейімделу қабілетін зерттейді.
-
Адамдық қатысуы бар генетикалық алгоритмдер: эволюциялық білімді басқару және ынтымақтастық шешімдер
Генетикалық алгоритмдерде адамдық қатысу: HBGA эволюциялық процеске адам ұсыныстарын енгізеді. Бастау, мутация, кроссовер & таңдау операцияларында көмектеседі.
-
Көп агентті жүйелер: Өзара әрекеттесу және интеллектуалды шешімдер
Көп агентті жүйелер – өзара әрекеттесетін интеллектуалды агенттерден құралған, күрделі мәселелерді шешетін жүйе. ABM-нен өзгешелігі, нақты мақсатқа бағытталған.
-
Ақылдағы шындық модельдеуі
Ақыл моделі – сыртқы оқиғаларды зердеде бейнелеу. Ойлау, шешім қабылдауға көмектеседі. Психологияда мінез-құлықты қалыптастырады.
-
Жасанды интеллектте "ақыл-ойы" дамыту мәселесі
Жасанды интеллекттегі «ақыл-ойы» – адам сияқты күнделікті жағдайларды түсіну қабілеті. Нақты физика, ниеттерді болжау, логикалық ой-қырлылық.
-
Когнитивтік ғылымдағы когнитивизмге қарсы бағыттар
Когнитивтік ғылымдағы когнитивизмге қарсы бағыттар: посткогнитивизм, ойлау, сана, ми, компьютер аналогиясы сынға алынып, жаңа тәсілдер ұсынылады.
-
Бұлдыр логикалық ережелер матрицасы және оның қолданылуы
Жұмсақ ассоциативтік матрицасы – бұл екі немесе көп айнымалылы шарттарды кесте түрінде көрсететін логикалық қағидалар. Нейро-бұлыңғыр жүйелерде сақталған салмақтар.
-
Прототиптік теория: санаттарды жіктеудің дәрежелік ұғымы
Прототиптік теория – ұғымдарды жіктеудің психологиялық теориясы. Санаттардың орталық прототипі мен ұқсастық дәрежесін қарастырады. Э.Рош жұмысы.
-
Жан Пиаже: Адам ақылының даму теориясы негіздері
Жан Пиаже ақыл-ой даму теориясы: білімнің пайда болуы, құрылымы және қолданылу жолдары. Эпистемологиялық көзқарас, даму кезеңдері, балалар қателіктері.
-
Блокхед: Зерделілік пен Тюринг тестінің мәселесі
Блокхед – философ Нед Блоктың ой эксперименті. Адам емес, бірақ Тьюринг тестінен өте алатын жүйе. Зерделілік, тіл және компьютерлік интеллект туралы мақала.
-
Жалғандық өзін-өзі жетілдіру және оның қауіптері
Жасанды интеллекттегі рекурсивті өзін-өзі жетілдіру (RSI) – адам араласуынсыз АGI жүйенің өзін дамытуы, қауіптер мен этикалық мәселелерді тудырады. AI дамуын тоқтату туралы ұсыныстар бар.
-
Бонгард проблемасы: Үлгіні тану жұмбағы
Бонгард проблемасы – суреттердегі үлгілерді тануға арналған логикалық жұмбақ. 1967 ж. Михаил Бонгард жасаған, екі топ арасындағы айырмашылықты табу қажет.
-
Жалпы мәселе шешуші (GPS) бағдарламасы
Жалпы мәселе шешуші (GPS) – 1957 ж. жасалған, кез келген мәселені шеше алатын алғашқы компьютерлік бағдарлама. Логикалық есептерді, геометрияны шешуге қабілетті.
-
GOMS моделі: адам-компьютерлік өзара әрекеттесуді талдау құралы
GOMS моделі – адам-компьютер өзара әрекеттесуін зерттеу құралы. Мақсаттар, операторлар, әдістер, таңдау ережелерінен тұрады. Тәжірибелі қолданушылар үшін тиімді.
-
Маймыл мен банандар: Зейін қабілетін зерттеу
Маймыл мен банандар – АИ, логикалық бағдарламалаудағы маңызды ойын. Маймылдың жетпес банандарды алу үшін орынды және таяқты қалай пайдалануын қарастырады.
-
Жаңғырту қағидалары: Білімді қадамдық түрде алу әдісі
Білімдік жүйелерге сарапшылар білімін жүктеу үшін қолданылатын «толқынды тарату ережелері» (RDR) тақырыбы. Ішкі жүйелік білімді дамыту жолдары.
-
Жасанды интеллект саласы: Автоматты жоспарлау және кестелеу
Жасанды интеллект саласы: Автоматты жоспарлау және кестелеу, роботтар мен көлік құралдары үшін стратегия жасау. Оффлайн жоспарлау мүмкіндігі де бар.
-
Жоспарлау тілі: PDDL және AI жоспарлау негіздері
Жасанды интеллект жоспарлау тілі PDDL: домен мен мәселені бөліп, AI жоспарлауды стандарттауға көмектеседі. Онлайн ресурстар мен кітаптар бар.
-
Деректерден оқуға қабілетті есептеу интеллектісі
Есептеу интеллектісі: деректерден үйрену, күрделі мәселелерді шешу, математикалық модельдеуге балама. Жұмсақ есептеу, табиғаттан шабыттанған әдістер.
-
Зерделі агенттерді құру жоспасы
Зейін архитектурасы: Адам миының құрылымы мен AI-дағы қолданылуы. ACT-R, SOAR сияқты сәтті модельдерді зерделеп, интеллектілі агенттерді құру жолдары.
-
Жасанды интеллект: «Copycat» моделі мен аналогия жасау өнері
Жалдамалы AI бағдарламасы Copycat – Хофштадтердің ұқсастықтарды табу моделі. Аналогия шешу, адам ойлауын имитациялайды. Python нұсқасы бар.
-
Іскерлік агенттерді бағдарламалаудағы Сенім-Тілек-Ниет үлгісі
БДҰ – интеллектуалды агенттерді бағдарламалауға арналған бағдарламалық модель. Наныстар, тілектер, ниеттер арқылы жоспарлауды орындаудан бөледі, тиімділікті арттырады.
-
Есептеу когнициясы: Оқу мен қорытынды шығарудың есептеулік негіздері
Есептеу когнициясы: оқу, ойлау негіздерін математикалық модельдеу, компьютерлік симуляция арқылы зерттеу. Психологиядағы маңызды бағыт.
-
Жалпы білім: Жасанды интеллектте адам санасын модельдеу
Жалпы білім: AI үшін адамдарға мәлім фактілер жиынтығы ("лимон қышқыл", "сиыр маңырайды"). Зейіндегі AI-дағы қиын мәселе. NLP қолдану арқылы сұрақтарға жауап беру мүмкін.
-
"Есептеу мүмкін емес": Машиналардың логикалық қайшылығы туралы әңгімелер
«Компьютер қатесі» фразасы – роботтар мен компьютерлердегі логикалық қақтығысты білдіретін мәдени сөз. "My Living Doll" мен "Lost in Space" сериалдарында кең таралды.
-
Физикалық символдар жүйесі және интеллект теориясы
Физикалық символдар жүйесі – А. Ньюэлл мен Г. Саймонның интеллект теориясы. Символдарды өңдеу, есептеу және жаңа құрылымдар жасау арқылы ойлау процесін түсіндіреді.
-
Жүйелерді модельдеу негізіндегі есептеулер және робототехникадағы қолданылуы
Жалған интеллекттегі модельге негізделген ойлау – сарапшы жүйелерде физикалық әлемнің моделін пайдаланатын қорытындылау әдісі. Бағдарлама жасау моделін құруға бағытталған.
-
Зеректі агенттер және жасанды интеллект
Зейінлі агенттер: AI, мақсатқа бағытталған әрекеттер, оқу арқылы өзін жетілдіру. Интеллекті дизайн, рационалды агенттер туралы біліңіз.
-
Когнитивтік роботтехника және роботтардың интеллектуалды қабілеттері
Когнитивтік роботтехника – роботтарға оқуға, ойлауға және күрделі тапсырмаларды орындауға мүмкіндік беретін AI, ML, терең оқу технологиясы.
-
Жасанды интеллект философиясы: мәселелер мен перспективалар
Жасанды интеллект философиясы: интеллект, этика, сана және ерік-таңдау туралы мәселелерді зерттейді. Машиналық ойлау мүмкіндігі талданды.
-
Жасанды интеллекттегі бұрыш тізбегі әлемі
Жалғау блогы әлемi – AI зерттеуiндегi жоспарлау доменi. Блоктарды үйiп, жылжыту алгоритмдерi, мақсаттар мен шектеулер туралы бiлiңiз.
-
Тәжірибелік бақылауларға негізделген компьютерлік модельдеу
Компьютерлік модельдеу, математика емес, тәжірибелік байқауларға негізделген. EM – тәжірибелік модельдеудің нақты түрі, компьютерде құрылады.
-
Өндіріс жүйелері: Ережелерге негізделген интеллекті ұйымдастыру
Өндіріс жүйелері – жасанды интеллект құралы. Ережелер жиынтығы мен оларды орындау механизмінен тұрады. «Егер-сонда» логикасымен әрекеттейді, сарапты жүйелерде қолданылады.
-
Когнитивтік эргономика: Адам мен жүйе арақатынасының психологиялық аспектілері
Когнитивтік эргономика – адамның ойлау қабілеттерін, қабылдауын, есте сақтауын зерттейтін ғылым. Жұмыс ортасын жақсарту, қателерді азайтуға көмектеседі.
-
Ақпаратты өңдеу теориясы: Когнитивті дамуға қатысты тәсіл
Ақыл-ой дамуы: Ақпаратты өңдеу теориясы – баланың ойлау қабілетінің қалыптасуын, компьютерлік жүйемен салыстырып, зерттейді. Психологиялық даму, ой-процестер.
-
Жасанды интеллекттегі кеңістік-уақыт есептеуі
Жасанды интеллекттегі кеңістік-уақыт ойлау қабілеті: компьютерлік ғылым, психология негізінде дамып, автоматтарды бағыттап, уақытты түсінуге көмектеседі.
-
Жұрттан білім жинау арқылы жасалмалы интеллекті дамыту
Жанғырулы интеллект саласы: еріктілерден білім жинау арқылы автоматты ойлауды дамыту. OMCS жобасы, KCVC05 симпозиумы туралы ақпарат.
-
Адам процессор моделі: Когнитивтік есептеу әдісі
Адам процессор моделі (MHP) – тапсырманы орындау уақытын есептейтін когнитивтік модельдеу әдісі. Пайдаланушылықты бағалауға көмектеседі, экспериментсіз өнімділікті болжайды.
-
Paul Thagard
Канада философ, П.Тагард (1950 ж.т.), ойлау, эмоциялар, когнитивтік үлгілер, HOTCO теориясы, аналитикалық философияға сын. Зейін қойыңыз!
-
Минималды интеллект сынағы: «Ақылды» машинаны анықтау әдісі
Адамдық интеллектті бағалау тесті (MIST) – сұрақтарға «иә/жоқ» жауап беру арқылы жасалатын Тьюринг тестінің түрі. AI жүйелерін жетілдіруге көмектеседі.
-
Ақыл-естің ақпараттық технологиялармен күшейтілуі
Ақыл-ойды күшейту (IA) – адами интеллектіні ақпараттық технология арқылы жетілдіру. AI-дан өзгеше, IA адам ақылын қолдайды. Тарихы ұзақ, табысты тәжірибесі бар.
-
Ақыл-ой философиясындағы есептеу теориясы
Ақыл философиясындағы есептеу теориясы – адам ақылы ақпаратты өңдеу жүйесі екенін, сананың есептеу түрі екенін көрсетеді. Питтс, Маккалох, Путнам, Фодор еңбектері.
-
Адамға негізделген есептеулер: Компьютер мен адамның өзара әрекеттесуінің жаңа тәсілі
Адамға негізделген есептеу (HBC) – қиын міндеттерді орындау үшін адамдардың күшін пайдаланатын компьютерлік техника. AI-ды оқытуда маңызды рөл атқарады.
-
Жүйелік қабылдау қозғағышы: Аналогиялық сәйкестік алгоритмі
Жүйелік карталау қозғалтқышы (SME): аналогтік сәйкестік алгоритмі, Gentner теориясы негізінде. Білімді домендер арасында салыстырып, ұқсастықтарды анықтайды.
-
Action selection
-
Reactive planning
-
Intelligent environment
-
3APL
-
Language/action perspective
-
Diagnosis (artificial intelligence)