Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Jarmo (Qal'at Jarmo) – қазіргі Ирак Курдистанында, Загрос тауларының етегінде орналасқан тарихи-археологиялық қазбалар орны. Ол Адайим өзенінің суайдынындағы емен мен фисташкалы орманды белдеуде, теңіз деңгейінен 800 метр биіктікте жатыр. Қазба жұмыстары Жармоның б.з.б. 7090 жылға дейінгі егіншілік қауымдастық болғанын көрсетті. Ол Оңтүстік Леванттағы Иерихон және Анатолиядағы Чатал-Хойюк сияқты басқа да маңызды неолиттік ескерткіштермен шамалас кезеңде болды.
the board game
Jarmo (Qal'at Jarmo) is a prehistoric archeological site located in modern Iraqi Kurdistan on the foothills of the Zagros Mountains. It lies at an altitude of 800 m above sea level in a belt of oak and pistachio woodlands in the Adhaim River watershed. Excavations revealed that Jarmo was an agricultural community dating back to 7090 BC. It was broadly contemporary with such other important Neolithic sites such as Jericho in the Southern Levant and Çatalhöyük in Anatolia.
Ашу және қазба жұмыстары
Бұл жерді 1940 жылы Ирактың Ежелгі ескерткіштер басқармасы тапқан, ал кейін Чикаго университетінің Шығыс институтының археологы Роберт Брейдудқа белгілі болды. Ол кезде ол неолиттік революцияның бастауын зерттеуге қолайлы орындар іздеп жүрген. Брейдуд 1948, 1950-51 және 1954-55 жылдары үш маусым бойы Ирактың Джармо бағдарламасы аясында жұмыс істеді; 1958-59 жылдары жоспарланған төртінші экспедиция 14 шілде революциясының салдарынан өткізілмеді. 1954-55 жылдары Джармодағы қазба жұмыстары кезінде Брейдуд зерттеу әдістемесін жетілдіру және өсімдіктер мен жануарларды қолға үйретудің бастауын анықтау мақсатында алғаш рет көп салалы тәсілді қолданды. Оның командасында геолог Герберт Райт, палеоботаник Ханс Хелбек, керамика және радиокөміртектік талдау бойынша сарапшы Фредерик Мейсон, зоолог Чарльз Рид және бірнеше археологтар болды. Бұл салааралық әдіс археологиядағы барлық маңызды далалық жұмыстарда қолданылды.
The site was originally discovered by the Iraqi Directorate of Antiquities in 1940, and later became known to archaeologist Robert Braidwood from the University of Chicago Oriental Institute. At the time, he was looking for suitable places to research the origins of the Neolithic Revolution. Braidwood worked as part of the Iraq Jarmo programme for three seasons, those of 1948, 1950–51 and 1954–55; a fourth campaign, to be carried out in 1958–59 did not come about because of the 14 July Revolution. During the excavations in Jarmo in 1954–55, Braidwood used a multidisciplinary approach for the first time, in an attempt to refine the research methods and clarify the origin of the domestication of plants and animals. Among his team were a geologist, Herbert Wright, a palaeo botanist, Hans Helbaek, an expert in pottery and radio carbon dating, Frederic Mason, and a zoologist, Charles Reed, as well as a number of archaeologists. The interdisciplinary method was subsequently used in all serious field work in archaeology.
Жармо, ауыл
Қазба жұмыстары 12 000 - 16 000 м² аумақты алып жатқан шағын ауылды ашты, ол көміртегі-14 әдісімен б.з.д. 7090 жылға (ең төменгі қабаттары үшін) және б.з.д. 4950 жылға (ең жаңа қабаттары үшін) датирленді. Бүкіл нысан он екі деңгейден тұрады. Жармо екі ескі, тұрақты неолиттік қоныс екені анықталды және шамамен Иерихонмен немесе Шанидар неолиттік кезеңімен бірдей кезеңде болған. Ең гүлденген кезеңі б.з.д. 6200 мен 5800 жылдар аралығында болған болуы мүмкін. Бұл кішкентай ауылда жиырма бес шамасында үй болған, олардың қабырғалары саз балшықтан, ал төбелері күнде кептірілген саз балшықтан жасалған, және тас іргетастарға орнатылған, жерден қазылған қарапайым жоспармен салынған. Бұл үйлер жиі жөнделіп, қайтадан салынып отырған. Барлығы шамамен 150 адам тұрған, бұл ауылдың тұрақты қоныс екенін көрсетеді. Алғашқы кезеңдерде тас, кремний, ескі үлгідегі және обсидианнан жасалған заттар басым. Бұл соңғы материалдың 320 шақырым қашықтықтағы Ван көлі аймағынан алынуы, белгілі бір ұйымдасқан сауданың бар болғандығын көрсетеді, сондай-ақ Парсы шығанағынан әкелінген әсем қабықшалар да осыны растайды. Ең көне деңгейде битуммен су өткізбейтін етіп жасалған себеттер табылды, ал битум осы аймақта жеңіл қол жетімді.
The excavations exposed a small village, covering an area of 12,000 to 16,000 m2, and which has been dated (by carbon 14) to 7090 BC, for the oldest levels, to 4950 BC for the most recent. The entire site consists of twelve levels. Jarmo appears to be two older, permanent Neolithic settlements and, approximately, contemporary with Jericho or the Neolithic stage of Shanidar. The high point is likely to have been between 6,200 and 5,800 BC. This small village consisted of some twenty five houses, with adobe walls and sun dried mud roofs, which rested on stone foundations, with a simple floor plan dug from the earth. These dwellings were frequently repaired or rebuilt. In all, about 150 people lived in the village, which was clearly a permanent settlement. In the earlier phases there is a preponderance of objects made from stone, silex—using older styles—and obsidian. The use of this latter material, obtained from the area of Lake Van, 200 miles away, suggests that some form of organized trade already existed, as does the presence of ornamental shells from the Persian Gulf. In the oldest level baskets have been found, waterproofed with pitch, which is readily available in the area.
Ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы
Ауыл шаруашылығы қызметі тас орақтардың, кескіштердің, тостағандардың және басқа да азық-түлік жинау, дайындау және сақтауға арналған заттардың болуымен куәландырылады, сондай-ақ өрнектелген мәрмәрден жасалған ыдыстар да кездеседі. Кейінгі кезеңдерде сүйектен жасалған құралдар, әсіресе тесік ашуға арналған құралдар, түймелер мен қасықтар табылды. Қосымша зерттеулер көрсеткендей, Жармо ауылының тұрғындары екі түрлі бидай – emmer және einkorn, сондай-ақ алғашқы арпа мен бұршақ өсірген (астық егістерін үйрету туралы жазбалар жиі кездеседі, ал дәнді дақылдар туралы ақпарат аз). Олардың және олардың малдарының диетасына жабайы өсімдіктер, бұршақ, емен жемісі, қарақұмық тұқымы, фисташка және жабайы бидай түрлері де кірген. Шырыштардың қабықтары да көптеп табылған. Олардың ешкі, қой және итті үйреткеніне дәлелдер бар. Қазаншұңқырдың жоғары жағында шошқалардың сүйектері және керамиканың алғашқы үлгілері табылды.
Agricultural activity is attested by the presence of stone sickles, cutters, bowls and other objects, for harvesting, preparing and storing food, and also by receptacles of engraved marble. In the later phases instruments made of bone, particularly perforating tools, buttons and spoons, have been found. Further research has shown that the villagers of Jarmo grew wheat of two types, emmer and einkorn, a type of primitive barley and lentils (it is common to record the domestication of grains, less so of pulses). Their diet, and that of their animals, also included species of wild plant, peas, acorns, carob seeds, pistachios and wild wheat. Snail shells are also abundant. There is evidence that they had domesticated goats, sheep and dogs. On the higher levels of the site pigs have been found, together with the first evidence of pottery.
Керамика және дін
Жармо – гончарлық өнімдер табылған ең көне орындардың бірі, қазба жұмыстарының ең жаңа деңгейлерінде кездесетін бұл орын б.з.д. 7-мыңжылдыққа жатсады. Бұл гончарлық өнімдер қолмен жасалған, қарапайым пішінді және қалың қабырғалы, сондай-ақ өсімдік майымен өңделген. Зооморфты немесе антропоморфты саз фигуралар бар, оның ішінде жүкті әйелдердің бейнелері де кездеседі, олар осы аймақтағы кейінгі неолиттік мәдениеттердегі Ана Құдайы сияқты, құнарлылық құдайы деп есептеледі. Бұл Месопотамия өнерінің бастамасы болып табылады.
Jarmo is one of the oldest sites at which pottery has been found, appearing in the most recent levels of excavation, which dates it to the 7th millennium BC. This pottery is handmade, of simple design and with thick sides, and treated with a vegetable solvent. There are clay figures, zoomorphic or anthropomorphic, including figures of pregnant women which are taken to be fertility goddesses, similar to the Mother Goddess of later Neolithic cultures in the same region. These constitute the inception of the Art of Mesopotamia.