Кіріспе

Ежелгі Этолиядағы грек қаласы Калидон (/k//æ//l//ɪ//d//ɒ//n/; Καλυδών) Евен өзенінің батыс жағалауында, 7.5 римдік миль (шамамен 11 км) қашықтықта орналасқан. Оның есімі бүгінде Олимпиада дәуірінің батырлары жеңіп шыққан Калидондық шошқамен байланысты кеңінен танымал. Сонымен қатар, Калидон – қоңырқұрттар туысы.

Мифология

Грек мифологиясына сәйкес, Калидонды Куреттер жерінде Аетол құрды және оны ұлы Калидонның атымен Калидон деп атады. Страбонның айтуынша, Калидон мен көршілес Плерон қалалары бір кездері Грекияның "әсемдігімен" танымал болған, бірақ оның заманында (б.з.д. I ғасырының соңы) маңыздылығын жоғалтқан. Гомердің "Илиадасында" ол жиі еске алынады, ол "сұлу" Калидон жазығының құнарлылығын жырлайды. Ең алғашқы кезде Калидон тұрғындары өздерінің ежелгі астанасы Плеуронда тұрып, басқыншыларды өз елінен қууға тырысқан Куреттермен үздірілмейтін қақтығыстарда болған. Куреттер мен калидондықтар арасындағы шайқастардың бірі туралы айқын оқиға "Илиаданың" бір эпизодында баяндалған. Калидонның батырлары – батырлар дәуіріндегі ең танымал батырлардың қатарында. Бұл қалада Тидей мен Мелеагердің әкесі, Диомедтің атасы Оней тұрған. Онейдің кезінде Артемида Калидонның егістіктерін қирату үшін үлкен шошқаны (Калидон шошқасын) жіберді, оны Мелеагер және көптеген басқа батырлар аулады. Калидондықтар Троя соғысына патшалары Тоас бастауымен, Онейдің ұлы (немересі емес) қатысты.

Тарих

Тарихи кезеңде Калидон туралы көбінесе айтылмайды. Б.з.д. 391 жылы ол ахеялықтардың иелігінде болғаны жазылған, бірақ иелену жолдары белгісіз; алайда, Пелопоннес соғысының аяқталуымен Наупакт ахеялықтарға берілгені жақсы құжатталған, және қалаға ие болғандар Наупактқа қоныстанған ахеялықтар болған болуы мүмкін. Жоғарыда аталған жылы Калидондағы ахеялықтар акарнаниялықтардың қысымына тап болып, лакедемондықтардан көмек сұрады; нәтижесінде Агесила II әскермен Аэтолияға жіберілді. Калидон Леуктра шайқасында (б.з.д. 371 ж.) спарталықтардың үстемдігі құлағанға дейін ахеялықтардың қолында болды, сонда Эпаминонд қаланы этолиялықтарға қайтарды. Юлий Цезарь мен Помпей арасындағы азаматтық соғыста (б.з.д. 48 ж.) ол әлі де маңызды орын ретінде танылды; бірақ бірнеше жылдан кейін оның тұрғындары Август тарапынан Никополиске көшірілді, ол б.з.д. 31 жылы Актиум шайқасындағы жеңісін еске алу үшін салынған. Дегенмен, кейінгі географтар оны әлі де атап көрсеткен. Калидон Артемида Лафрияға табыну орталығы болды, ал қала тұрғындары Никополиске көшірілген кезде Август Ахаядағы Патраяға осы құдайдың Калидонға тиесілі мүсінін сыйлады. Патрада Дионис мүсіні де болды, ол Калидоннан әкелінген. Калидонның жанында Аполлон Лафрий храмы орналасқан, ал қала маңында балықтарымен әйгілі көл де болған. Оның орны қазіргі Эвинохоридің солтүстігінде жатыр. 5-ші тас жолдың төрт туннелінің бірі Калидон қираған жерлерінің жанынан өтеді және оны Калидон туннелі (Σήραγγα Καλυδώνας) деп атаған.

Табылды

Артемида ғибадатханасынан табылған ежелгі терракоталар сияқты, қазба орнынан алынған көптеген жәдігерлер Агринион археологиялық мұражайында және Афина Ұлттық археологиялық мұражайында көрсетілуде.