Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық саясаткер (1865–1948)
British politician (1865–1948)
Эдвард Джордж Вильерс Стэнли, Дербидің 17-ші графы (4 сәуір 1865 – 4 ақпан 1948), 1886 жылға дейін Эдвард Стэнли мырза, содан кейін Құрметті Эдвард Стэнли, ал 1893 жылдан 1908 жылға дейін Лорд Стэнли деп аталды. Ол британдық әскери қызметкер, консервативті саясаткер, дипломат және жарыс аттарының иесі болған. Ол екі рет Соғыс министрі болды және Ұлыбританияның Франциядағы елшісі қызметін де атқарды.
Edward George Villiers Stanley, 17th Earl of Derby, (4 April 1865 – 4 February 1948), styled Mr Edward Stanley until 1886, then The Hon Edward Stanley and then Lord Stanley from 1893 to 1908, was a British soldier, Conservative politician, diplomat and racehorse owner. He was twice Secretary of State for War and also served as British Ambassador to France.
Өмірбаян және білім
Стенли Лондонның 23-ші Сент-Джеймс-скверінде, Фредерик Стенлидің (кейіннен Дербидің 16-шы графы) және оның әйелі леди Констанс Вильерстің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Фредерик Стенли – Ұлыбританияның үш рет премьер-министрі болған Дербидің 14-ші графы Эдвард Смит Стенлидің екінші ұлы. Вильерс – либерал саясаткер Джордж Вильерстің, 4-ші Кларендон графының қызы болды. Эдвард Стенли Беркширдегі Веллингтон колледжінде оқыды, ол әкесінің әкесінің құрметіне аталған Стэнли үйінің шәкірті болды.
Stanley was born at 23 St James's Square, London, the eldest son of Frederick Stanley (later the 16th Earl of Derby), by his wife Lady Constance Villiers. Frederick Stanley was the second son of Edward Smith Stanley, 14th Earl of Derby, who was three times Prime Minister of the United Kingdom. Villiers was the daughter of the Liberal statesman George Villiers, 4th Earl of Clarendon. Edward Stanley was educated at Wellington College, Berkshire, where he boarded as a pupil of Stanley House, named in honour of his paternal grandfather the 14th Earl.
Әскери мансап
Стенли бастапқыда 1882 жылғы 4 мамырда милиция бөлімінде лейтенант шеніне ие болды, 3-ші батальон, Корольдің өз Корольдік полкі (Ланкастер) (оның әкесі басқарған), содан кейін 1885 жылғы 6 мамырда лейтенант ретінде Гренадирлер гвардиясына қосылды. 1889 жылғы 8 тамыздан 1891 жылға дейін ол Канаданың генерал-губернаторының әдемі әскери шенеуігі (aide-de-camp) ретінде тағайындалды. 1892 жылғы 10 шілдеде ол қайтадан полкінен босатылып, Парламент Палатасында орын алды. 1895 жылғы 3 сәуірде ол шенін қорғап қалды. 1899 жылғы 11 қаңтарда офицерлер резервіне лейтенант болып тағайындалды, ал 17 мамырда 2-ші ерікті батальонның құрметті полковнигі болды. Лорд Стенли Екінші Бур соғысында штабта қызмет етті және 1900 жылғы 18 қаңтарда Кейптаунда Бас баспасөз цензоры болып тағайындалды, ол ассистент адъютант-генерал шенімен теңестірілді. Кейптаундан кеткен кезде ол Лорд Робертстің штабымен бірге баспасөз цензоры ретінде болды және Робертстің 1900 жылғы 31 наурыздағы хабарламасында осы қызметтегі «тактикалық және сақтығы» үшін есімдері тізілді. Кейіннен 1900 жылғы 25 шілдеде Робертстің жеке хатшысы болып тағайындалды. Ол 1901 жылғы 2 сәуірде «адамдар мен жағдайларды толыққанды білгені» үшін қайтадан хабарламаларда аталды. 1902 жылғы 24 желтоқсанда Манчестер полкінің 6-шы (милиция) батальонының, 1908 жылғы 15 маусымда Король полкінің (Ливерпуль) 5-ші батальонының (Территориялық күштерде (ТҚ)), 1909 жылғы 18 маусымда және 1899 жылғы 17 мамырда Лояль Солтүстік Ланкашир полкінің 4-ші және 5-ші ТҚ батальондарының, 1921 жылғы 26 ақпанда Ланкашир және Чешир ауыр бригадасының Корольдік артиллериясының құрметті полковнигі болып тағайындалды.
Stanley initially received a lieutenant's commission in a militia unit, the 3rd Battalion, King's Own Royal Regiment (Lancaster) (commanded by his father), on 4 May 1882, and then joined the Grenadier Guards as a lieutenant from 6 May 1885. He was seconded as aide de camp to the Governor General of Canada, his father, between 8 August 1889 and 1891. He was again seconded from his regiment on 10 July 1892, to take his seat in the House of Commons. He resigned his commission on 3 April 1895. On 11 January 1899, he was commissioned a lieutenant in the reserve of officers, and on 17 May, was made honorary colonel of the 2nd Volunteer Battalion, Loyal North Lancashire Regiment. Lord Stanley served on the staff in the Second Boer War, and was appointed Chief Press Censor at Cape Town, graded as assistant adjutant general, on 18 January 1900. He accompanied Lord Roberts' headquarters as Press Censor when he left Cape Town, and was mentioned in despatches of 31 March 1900 by Roberts for his "tact and discretion" in that role. He was subsequently appointed Roberts' private secretary on 25 July 1900. and was again mentioned in despatches of 2 April 1901 for his "thorough knowledge of men and affairs". He was appointed honorary colonel of the 6th (Militia) Battalion, Manchester Regiment on 24 December 1902, of the 5th Battalion, King's Regiment (Liverpool) in the Territorial Force (TF) on 15 June 1908 (the fourth successive Earl of Derby to hold the appointment), of the 4th and 5th TF Battalions of the Loyal North Lancashire Regiment on 18 June 1909 and 17 May 1899 respectively, and of the Lancashire and Cheshire Heavy Brigade, Royal Artillery on 26 February 1921.
Саяси мансап
Дерби 1892 жылы Уэстхогтон округінен Парламентке сайланды және 1895-1900 жылдар аралығында Лорд Солсберидің басқаруымен Қазынашылық Лорды, ал 1901-1903 жылдар аралығында Солсбери және кейіннен Артур Балфурдың басқаруымен Соғыс министрлігінің қаржы хатшысы қызметін атқарды. 1903 жылдың қазанында ол кабинетке Почта Бас Менеджері ретінде кірді, бұл лауазымды үкімет 1905 жылдың желтоқсанында құлағанға дейін сақтап қалды. Ол 1906 жылғы жалпы сайлауда мандатын жоғалтты. 1908 жылы ол әкесінің титулын мұраға алды және Лордтар палатасында орын алды. 1914 жылдың тамызында Лорд Дерби Ливерпульдегі Киченер армиясына ең табысты жұмылдыру кампаниясын ұйымдастырды. Екі күн ішінде 1500 ливерпульдік жаңа батальонға қосылды. Ол сарбаздарға сөйлеген сөзінде: «Бұл дос-жаран батальоны болуы керек, бір кеңседегі достарымыз Ұлыбританияның абыройы мен Ливерпульдің мәртебесі үшін иық тізесе күреседі» деді. Келесі бірнеше күнде Ливерпульде тағы үш «Палс» батальоны құрылды. 1915 жылдың қазанында ол жұмылдырудың бас директоры ретінде «Дерби жоспары»н енгізді, бұл ерікті тіркелу мен міндетті әскери қызмет арасындағы аралық нүкте болды (үкімет оны қабылдауға құлшынбады). 1915 жылдың 12 қазанында немістердің медбике Эдит Кавеллды өлімге кесуі жұмылдыру митингтерінде пайдаланылғанына қарамастан, ол жеткілікті нәтиже бермеді және 1916 жылы міндетті әскери қызмет енгізілді. 1916 жылдың шілдесінде Дерби үкіметке қайта оралды, ол Х.Х. Асквиттің Соғыс хатшысы болып тағайындалды, ал 1916 жылдың желтоқсанында Дэвид Ллойд Джордж оны Соғыс хатшысы етіп тағайындады. Осы лауазымда ол Империялық Бас штабтың бастығы сэр Уильям Робертсонды және BEF Бас қолбасшысы фельдмаршал Хейгтің жақтаушысы болды. Хейг жеке өзі оны жоғары бағаламады, әйеліне (1918 жылдың 10 қаңтарында) Дербидің «ұялы жастық сияқты, оған отырған соңғы адамның іздерін қалдыратынын» және Лондонда оны «мейірімді Юда» деп атағанын жазды. Робертсонның өмірбаяуын жазған автор Робертсонды қызметтен шеттету туралы дағдарыс кезінде Дербидің бәрінен, тіпті патшадан да, отставкаға кете ме, жоқ па деп сұрап, өзін күлкіге айналдырғанын, содан кейін ол отставкаға кетпегенін, бірнеше аптадан кейін Соғыс министрлігінен алынғанын жазды. Дерби мен Джон Джозеф Вудворд (сонымен қатар хатшы болған) 1917 жылы Ұлы Соғыстың серіктері деген бұрынғы әскери қызметшілер ұйымын құрды. Бұл ұйым Ұлттық теңізшілер мен сарбаздар қауымдастығына (NADSS) және Ұлттық теңізшілер мен сарбаздар федерациясына (NFDSS) оңшыл балама ретінде құрылды, соңғысы оның ұлы Лорд Стэнлиге қарсы 1917 жылғы Ливерпуль Аберкромби сайлау округінде кандидат қойған. Бәсекелес топтар кейіннен 1921 жылы құрылған Британдық легионға бірікті. 1918 жылдың сәуір айында ол Франциядағы елші болып тағайындалды және 1920 жылға дейін осы қызметте болды. 1921 жылдың сәуір айында ол Эмон де Валеремен келіссөздер жүргізу үшін құпия түрде Ирландияға жіберілді, және бұл келіссөздер ағыл-ирланд келісіміне жол ашқан бітімге әкелді. Ол 1922-1924 жылдары Бонар Лоу мен Стэнли Болдуиннің басқаруымен Соғыс хатшысы қызметін қайта атқарды. Дерби 1900 жылы CB орденімен марапатталды, 1903 жылы Жеке кеңес мүшесі болып тағайындалды, 1905 жылы KCVO, 1908 жылы GCVO, 1915 жылы Подвязка орденінің рыцары, 1920 жылы GCB орденімен марапатталды. Ол 1934 жылы Манчестер қаласының құрметті азаматы атанды.
Derby entered Parliament for Westhoughton in 1892, and served under Lord Salisbury as a Lord of the Treasury between 1895 and 1900 and under Salisbury and later Arthur Balfour as Financial Secretary to the War Office between 1901 and 1903. In October 1903 he entered the cabinet as Postmaster General, a post he held until the government fell in December 1905. He lost his seat in the 1906 general election. In 1908 he succeeded his father in the earldom and took his seat in the House of Lords. In August 1914 Lord Derby organised one of the most successful recruitment campaigns to Kitchener's Army in Liverpool. Over two days, 1500 Liverpudlians joined the new battalion. Speaking to the men he said: "This should be a battalion of pals, a battalion in which friends from the same office will fight shoulder to shoulder for the honour of Britain and the credit of Liverpool." Within the next few days, three more pals battalions were raised in Liverpool. In October 1915, as Director General of Recruiting, he instituted the Derby Scheme, a halfway house between voluntary enlistment and conscription (which the Government was reluctant to adopt). It was not sufficiently successful in spite of the fact that the execution of Nurse Edith Cavell by the Germans on 12 October 1915 was used in recruitment rallies and conscription followed in 1916. In July 1916 Derby returned to the government when he was appointed Under Secretary of State for War by H. H. Asquith, and in December 1916 he was promoted to Secretary of State for War by David Lloyd George. In this position he was a strong supporter of the Chief of the Imperial General Staff Sir William Robertson and of the Commander in Chief of the BEF, Field Marshal Haig. Haig privately had little respect for him, writing to his wife (10 January 1918) that Derby was "like the feather pillow, bear[ing] the mark of the last person who sat on him" and remarking that he was known in London as the "genial Judas". Robertson's biographer writes that during the crisis over Robertson's removal Derby "made himself ridiculous" by asking everyone, including the King, whether or not he should resign, and then in the end not doing so, only to be removed from the War Office a few weeks later. Derby and John Joseph Woodward (who was also secretary) jointly founded the ex servicemen's organisation, the Comrades of the Great War in 1917 as a right wing alternative to the National Association of Discharged Sailors and Soldiers (NADSS) and the National Federation of Discharged and Demobilized Sailors and Soldiers (NFDSS), the latter of whom had put a candidate up against his son Lord Stanley in the 1917 Liverpool Abercromby by election. The rival groups later merged into the British Legion formed in 1921. In April 1918 he was made Ambassador to France, which he remained until 1920. In April 1921 he was sent secretly to Ireland for talks with Éamon de Valera, and it is likely that these talks paved the way for the truce which in turn led to the Anglo Irish Treaty. He again served as Secretary of State for War under Bonar Law and Stanley Baldwin from 1922 to 1924. Derby was made a CB in 1900, sworn of the Privy Council in 1903, KCVO in 1905 and a GCVO in 1908, Knight of the Garter in 1915, GCB in 1920. He was awarded the Freedom of the City of Manchester in 1934.
Басқа да мемлекеттік қызметтер
Дерби 1911-1912 жылдар аралығында Ливерпульдің лорд-мэрі болды. Ол Регби футбол лигасының құрметті президенті болды және француз биліктеріне нокаут турнирі үшін кубок сыйлады, бұл оның әкесінің Стенли кубогы арқылы шайбалы хоккейге жасаған үлесімен сабақтас еді. Бұл кубок қазір "Лорд Дерби кубогы" деп аталады. 1937-1947 жылдары ол Ұлттық ойын алаңдары қауымдастығының (қазір Fields in Trust деп аталады) президенті болды. Сонымен қатар, ол 1929 жылдан 1945 жылға дейін Пилигримдер қоғамының төрағасы болды, ал 1948 жылы қайтыс болғанға дейін олардың президенті болды. Дерби 1899 жылдан өмірінің соңына дейін Шығыс Ланкашир провинциясының франкмасон ұлы шебері қызметін атқарды. Ол 1928-1948 жылдар аралығында Ланкаширдің лорд-лейтенанты лауазымын да иеленді. Англиялық регби лигасына жасаған тағы бір үлес – Сент-Хеленс және Уиган командалары арасындағы матчты "дерби" деп атау, себебі бұл клубтар Лорд Дербидің иелігіндегі жердің қарама-қарсы жақтарында орналасқан. Бұл термин ұқсас аймақтан шыққан қарсыластар арасында бүкіл әлемде қолданылады, алайда "Дерби" деп аталатын тек бір ғана отандық лига матчы бар.
Derby was Lord Mayor of Liverpool between 1911 and 1912. He served as honorary president of the Rugby Football League, and donated a cup for the French authorities to use for a knock out competition, much as his father had done for ice hockey with the Stanley Cup. This is now known as the Lord Derby Cup. Between 1937 and 1947 he was the president of the National Playing Fields Association (now renamed Fields in Trust). He was also, from 1929 to 1945, the chairman of the Pilgrims Society, becoming their president, until his death in 1948. Derby served as East Lancashire Provincial Grand Master of Freemasonry from 1899 until his death. He also held the post of Lord Lieutenant of Lancashire between 1928 and 1948. Another contribution made to English rugby league was the match between St Helens and Wigan being named 'the derby' as the clubs reside in opposite ends of Lord Derby's estate, this is a term used globally between rival clubs from a similar location however there is only one domestic league match named 'the Derby'.
Отбасы
Лорд Дерби 1889 жылдың 5 қаңтарында Лондонның Веллингтон казармасындағы гвардиялық шіркеуде Манчестердің 7-ші герцогы Уильям Монтегю мен Луиза фон Альтеннің қызы, сондай-ақ жетекші либерал саясаткер Лорд Хартингтонның әйелі, Леди Элис Мод Оливия Монтегюге үйленді. Ол сонымен қатар досы, Патшайым Александраның күтімшісі болды. Олардың үш баласы болды. Олардың екеуі, Эдвард, Лорд Стэнли және Оливер, 1938 жылдың мамыр және қазан айлары аралығында Эдвардтың қайтысына дейін бір кабинетте отырудың сирек мүмкіндігіне ие болды. Олардың қызы, Леди Виктория, либерал саясаткер Нил Джеймс Арчибальд Примроузға тұрмысқа шықты, ал ол Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болғаннан кейін консервативті саясаткер Малкольм Буллокқа үйленді. Лорд Дерби 1948 жылдың ақпанында 82 жасында Ланкаширдегі Ноусли Холл отбасылық үйінде қайтыс болды. Оның тағы бір ауылдық резиденциясы Беркширдегі Саннингдейлдегі Коуорт Парк болды. Одан кейін оның немересі Эдуард граф атанды. Ол Ноуслидегі Сент-Мэри шіркеуіне жерленді. Дерби графинясы 1957 жылдың шілдесінде қайтыс болды. Лорд Дерби туралы көптеген әңгімелер айтылады, олардың арасында, әрине, шындықтан алыс, себебі ол өте адал адам болған. Оны жарысқа дейін бір жылқысын тамақтандырып жатқан үй иесі көрген. Сұраққа жауап бергенде, ол бұл заттың қант екенін түсіндіріп, оның зиянсыз екенін көрсету үшін бір кесегін жеді. "Жылқыны бір метрге дейін жіті ұстаңыз, содан кейін босатыңыз, ол өзі бітеді". Ол, ойланып тұрып қосты: "Егер сіз артыңыздан бірдеңе келе жатқанын естісеңіз, уайымдамаңыз және бұрылмаңыз, ол тек мен боламын". 1903 жылғы округтік анықтамалықта Коуорт үйі "қалың орманды саябақта орналасқан ежелгі ғимарат" деп сипатталған. Дерби Ноусли Холлға, Ланкаширдегі негізгі резиденциясына, сондай-ақ Лондонның Стратфорд-плейс, Сент-Джеймс қаласындағы қалалық үйіне ие болғандықтан, Коуорт көбінесе Аскот жарысы кезінде ғана пайдаланылды. 1833 жылы Дербидің жер иеліктері Англиядағы Ланкашир, Чешир, Суррей және Кент, сондай-ақ Уэльстегі Флинтширде шамамен жетпіс мың акр жерді құрады, бірақ Дербиширде бір акр да болған жоқ. Жер иелігінен жылына 163 273 фунт стерлинг түсім болды. 1923 жылдың 9 қаңтарында граф Кенттегі Кестон Лодж Естейт деп аталатын 143 акр жерді 6000 фунтқа үй салушы Фредерик Роджерске сатты, ол оны "Кестон Парк" деп атады. Коуорт Хаус Лорд Дербидің 1948 жылы қайтыс болғанға дейін оның резиденциясы болды. Содан кейін ол 1957 жылдың 24 шілдесінде 94 жасында қайтыс болған Леди Дербидің үйіне айналды. Бір айдан кейін оның бұрынғы үйі The Times газетінде сатылымға шығарылды және осы немесе кейінгі уақытта католик монастырь мектебі ретінде пайдалануға берілді. Келесі иесі Вивиан "Ақ" Ллойд болды деп есептеледі, ол 1972 жылы қайтыс болды.
Lord Derby married Lady Alice Maude Olivia Montagu, daughter of William Montagu, 7th Duke of Manchester and Louisa von Alten, and step daughter of the leading Liberal politician Lord Hartington, at the Guards Chapel, Wellington Barracks, London, on 5 January 1889. She was also a lady in waiting to her friend, Queen Alexandra. They had three children together. Two of them, Edward, Lord Stanley and Oliver, achieved the rare distinction of sitting in the same Cabinet between May and October 1938 until Edward's death. Their daughter, Lady Victoria, married the Liberal politician Neil James Archibald Primrose and, after his death in World War I, married the Conservative politician Malcolm Bullock. Lord Derby died in February 1948 at the family seat of Knowsley Hall, Lancashire, aged 82. His other country seat was Coworth Park at Sunningdale in Berkshire. He was succeeded in the earldom by his grandson, Edward. He is buried at St Mary's Church, Knowsley. The Countess of Derby died in July 1957. Many good stories are told of Lord Derby, including the following, which is surely apocryphal not least because he was a man of utter probity. He was spotted by a steward feeding one of his horses shortly before the start of a race. When challenged, His Lordship explained the substance was sugar, and promptly ate a lump himself to show that it was innocuous. "Keep the creature on a tight rein until a furlong out, then let him have his head, He'll do the rest". His Lordship added, almost as an afterthought: "If you hear anything coming up behind you, don't worry and don't turn round, it will only be me". A county directory of 1903 describes Coworth House as "an ancient building standing in a thickly wooded park". As Derby also owned Knowsley Hall in Lancashire, his principal country seat, and a London townhouse in Stratford Place, St James's, Coworth tended to be occupied only during Ascot race meetings. The Derby landholdings in 1833 consisted of some seventy thousand acres in Lancashire, Cheshire, Surrey and Kent in England and Flintshire in Wales, but not a single acre in Derbyshire. The Landholding produced a rent roll of £163,273 p. a. On 9 January 1923, the Earl sold 143 acres of land known as the Keston Lodge Estate in Kent for £6000 to the property developer Frederick Rogers who renamed it ‘Keston Park’. Coworth House continued with Lord Derby until his death in 1948. It then became the home of Lady Derby, who died there on 24 July 1957, aged ninety four. A month later her former home was advertised for sale in The Times; and at this or a subsequent date was converted to use as a Roman Catholic convent school. The next owner is thought to have been Vivian 'White' Lloyd who died in 1972.
Экрандағы суреттер
Лорд Дерби 1981 жылғы «Уинстон Черчилль: Қиын жылдар» телесериалының бір эпизодында Фрэнк Миддлмас ойнады.
Lord Derby was portrayed by Frank Middlemass in an episode of the 1981 TV miniseries Winston Churchill: The Wilderness Years.