Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық саясаткер және Канаданың генерал-губернаторы
British politician and Governor General of Canada
Альберт Генри Джордж Грей, 4-ші граф Грей (28 қараша 1851 – 29 тамыз 1917) – 1904 жылдан 1911 жылға дейін Канаданың генерал-губернаторы болған британдық теңеуі және саясаткер, Канада Конфедерациясынан бергі тоғызыншы генерал-губернатор. Ол радикалды либерал аристократ және Лондонның әйгілі либералдық клубтарының мүшесі болды. Виктория дәуірінің соңындағы Англиядағы белсенді және шешен жақтас ретінде, ол өзгерістерді іздеген көптеген жетекші империалистермен байланыста болды. Альберт Грей ақсүйек және саяси отбасында дүниеге келді, бірақ туған кезде графтық титулына тікелей мұрагер емес еді. Оның әкесі, генерал Чарльз Грей, 3-ші графтың кіші інісі, баласыз қайтыс болды. Генерал Грей қайтыс болғаннан кейін, титулдар оның аға ұлы Альбертке, сол кезде қырық жасқа жуықтағанға көшті. Альберт Харроу мектебінде білім алғаннан кейін Кембридж университетінің Тринити колледжіне түсті, онда магистр және заң ғылымдарының магистрі дәрежесін алды. "Оның әкесі 2-ші граф Грей болды, ол 1830 жылдан 1834 жылға дейін Ұлыбританияның премьер-министрі болды және, әңгімеге сүйенсек, Қытайдан бергамот майымен хоштандырылған қара шайды дипломатиялық сый ретінде алған, ол кейіннен Earl Grey шайы деп аталды". 1878 жылы ол Либералдық партия мүшесі ретінде саясатқа қатысты, қарсыласына тең дауыс беруден бас тартқаннан кейін 1880 жылы Ұлыбритания парламентінің Төменгі палатасына өтті. 1894 жылы Грей өзінің інісі, үшінші графтан графтық титулын мұраға алды және содан кейін Лордтар палатасында орын алды. 1898 жылдан бастап Британдық Оңтүстік Африка компаниясының директоры ретінде Британ империясы бойынша бизнеспен айналысып, бурлармен шиеленіскен кезде үлкен тәжірибе жинады. Родезиядағы әкімші ретінде ол 1894 жылдан 1897 жылға дейін колонияның ісін жүргізу үшін Сесил Родске тікелей жауапты болды. 1899 жылы отанына оралғаннан кейін ол туған жері Нортумберлендтің лорд-лейтенанты болып тағайындалды. Грей 1904 жылы Ұлыбританияның премьер-министрі Артур Балфурдың ұсынысымен король Эдуард VII-нің бұйрығымен Канаданың генерал-губернаторы болып тағайындалды. Ол Минто графының орнына вице-король ретінде келді және 1911 жылы Коннахт және Стратхерн герцогы, Принц Артур келгенге дейін осы лауазымды атқарды. Грей Канадада кеңінен саяхаттады және Канаданың саяси өміріне, соның ішінде ұлттық бірлікке белсенді қатысты, көптеген мұраларды қалдырды, ең танымалдарының бірі – Грей кубогы.
Albert Henry George Grey, 4th Earl Grey, (28 November 185129 August 1917) was a British peer and politician who served as Governor General of Canada from 1904 to 1911, the ninth since Canadian Confederation. He was a radical Liberal aristocrat and a member of a string of liberal high society clubs in London. An active and articulate campaigner in late Victorian England he was associated with many of the leading Imperialists seeking change. Albert Grey was born into a noble and political family, though at birth not in direct line to inherit the earldom. His father, General Charles Grey, was a younger brother of the 3rd Earl, who died without issue. As General Grey was deceased, the titles descended to his eldest living son Albert, then in his forties. Albert was educated at Harrow School before going up to Trinity College, Cambridge, where he graduated MA and LLM. "His grandfather was the 2nd Earl Grey, who was prime minister of the United Kingdom from 1830 to 1834 and, reputedly, the recipient of a diplomatic gift from China of black tea scented with bergamot oil, which became known as Earl Grey tea." In 1878, he entered into politics as a member of the Liberal Party and, after relinquishing a tied vote to his opponent, eventually won a place in the British House of Commons in 1880. In 1894 Grey inherited an earldom from his uncle, the third Earl, and thereafter took his place in the House of Lords, while simultaneously undertaking business ventures around the British Empire as Director of the British South Africa Company from 1898, he experienced a steep learning curve during high tension with the Boers. As administrator in Rhodesia he was directly responsible to Cecil Rhodes for conduct of the colony's business from 1894 to 1897. On his return in 1899 he was appointed Lord Lieutenant of his native Northumberland. Grey was appointed as Governor General of Canada by King Edward VII in 1904, on the recommendation of Prime Minister of the United Kingdom Arthur Balfour, to replace the Earl of Minto as viceroy and occupied that post until succeeded by Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn, in 1911. Grey travelled extensively in Canada and was active in Canadian political affairs, including national unity, leaving behind him a number of legacies, the most prominent being the Grey Cup.
Жастық шағы, білім алуы және алғашқы мансабы
Грей – бұрынғы британ премьер-министрі, екінші граф Грейдің кіші ұлы, кейіннен принц Альберттің, сосын королева Викторияның жеке хатшысы болған және оның әйелі, сэр Томас Харви Фаркхардың үлкен қызы Каролина Элиза Фаркхардың жалғыз тірі қалған ұлы. Ол Мидлсекс штатындағы Кадоган үйінде дүниеге келген. Отбасының көптеген мүшелері реформаларға негізделген сәтті саяси мансапқа ие болды, соның ішінде отаршылдық саясаты; Грейдің атасы премьер-министр болған кезде 1832 жылғы реформа туралы заңды қолдады, ал 1846 жылы Грейдің ағасы, үшінші граф Грей, Лорд Джон Расселдің бірінші үкіметі кезінде Соғыс және отаршылдықтар жөніндегі мемлекеттік хатшы ретінде отаршылдықтар өздерін-өздері қамтамасыз етуі және Ұлыбританияның емес, халқының мүддесі үшін басқарылуы керек екенін алғаш ұсынды. Грей Харроу мектебінде, содан кейін Кембридждегі Тринити колледжінде білім алды, онда тарих және құқық пәндерін оқыды. 1873 жылы бітіргеннен кейін Грей сэр Генри Бартл Фреренің жеке хатшысы болды. Фрере Үндістан кеңесінің мүшесі болғандықтан, Грей Уэльс ханзадасы Альберт Эдвардты Үндістанға саяхатқа сүйемелдеді. 1877 жылы Грей Шығыс Глостерширдің парламенттік мүшесі Роберт Стайнер Холфордтың қызы Элис Холфордқа үйленді. Олардың бес баласы болды, олардың біреуі бала кезінде қайтыс болды. 1880 жылғы жалпы сайлауда Грей Либералдық партияның үміткері ретінде Оңтүстік Нортумберлендтен парламент мүшесі болып сайланды, ол 1885 жылғы Орынды қайта бөлу туралы заңға сәйкес ауыстырылғанға дейін осы мандатты сақтап, сол жылы өткен сайлаудан кейін Тайнсайдқа көшті. 1884 жылы ол Манчестердегі «Women's Suffrage Journal» журналына әйелдердің сайлау құқығын қолдайтынын білдіріп, былай деп жазды: «Әйелдердің жағдайына қатысты мәселелерге, менің ойымша, әлеуметтік реформаторлардың мұқият және жете зерттеуін қажет ететін және оларға көңіл бөлмейтін мәселелер жоқ. Үй шаруасын жүргізетін әйелдердің дауыс беру құқығына ие болуы олардың жынысының мүдделерін қорғау және дамыту үшін қауымдастықтар мен одақтар құруға әкеледі». Ол қолдаған тағы бір реформа – пропорционалды өкілдік пен бірыңғай ауыстырылатын дауыс беруді жақтаған сайлау реформасы болды. Британияның пропорционалдық қоғамында белсенділік танытып, ол 1885 жылы Нортумберлендте үлгілік STV сайлауын ұйымдастырды, оны сәтті өткізу үшін дайындығы жоқ көмір шахтерлерін жұмысқа алды. Джузеппе Маццинидің теорияларынан шабыттанған Грей империализмнің жақтаушысы болды және Британ империясын Императорлық Федерацияға айналдыруды көздеген Императорлық Федерация Лигасының негізін қалаушылардың бірі болды. Осылайша Грей 1886 жылы Ирландияның өзін-өзі басқару мәселесі бойынша премьер-министр Уильям Гладстонмен келіспеді және Либералды Юнионистке айналды, бірақ Грей 1886 жылғы жалпы сайлауда өзінің сайлау округін қайта жеңе алмағандықтан бұл өзгеріс ұзаққа соқпады. Сегіз жылдан кейін, 1894 жылдың қазан айында Хьюберт Херви Екінші Матабеле соғысында қаза тапты.
Grey was the younger and only surviving son of General Sir Charles Grey—a younger son of former British prime minister the second Earl Grey and later the private secretary to Prince Albert and later still to Queen Victoria—and his wife, Caroline Eliza Farquhar, eldest daughter of Sir Thomas Harvie Farquhar, Bt. He was born at Cadogan House, Middlesex. Many members of the family had enjoyed successful political careers based on reform, including to colonial policies; Grey's grandfather, while prime minister, championed the Reform Act 1832 and in 1846, Grey's uncle, the third Earl Grey, as Secretary of State for War and the Colonies during the first ministry of Lord John Russell, was the first to suggest that colonies should be self sustaining and governed for the benefit of their inhabitants, instead of for the benefit of the United Kingdom. Grey was educated at Harrow School and then Trinity College, Cambridge, where he studied history and law. After graduating in 1873, Grey became private secretary to Sir Henry Bartle Frere and, as Frere was a member of the Council of India, Grey accompanied Prince Albert Edward, Prince of Wales, on his tour of India. In 1877, Grey married Alice Holford, daughter of Robert Stayner Holford, the Member of Parliament for East Gloucestershire. Together, they had five children, one of whom died in early childhood. It was not until the general election of 1880 that Grey, the Liberal Party candidate, was elected as a member of parliament (MP) for South Northumberland, a seat he held until it was replaced under the Redistribution of Seats Act 1885 and he moved to be the MP for Tyneside, following that year's election. In 1884 he wrote to the Manchester based Women's Suffrage Journal declaring his support for women's suffrage, writing that "[t]here are no questions which receive so little attention, or which, in my opinion, so urgently call for the close and serious consideration of social reformers, as those affecting the condition of women. The possession of a vote by women who are heads of households will lead to the formation of associations and unions for the protection and advancement of the interests of their sex." Another reform he supported was electoral reform, favoring proportional representation and Single transferable voting. Active in the Proportional Society of Britain, he organized a model STV election in Northumberland in 1885, remarkably using untrained coal miners as staff to conduct it successfully. Inspired by the theories of Giuseppe Mazzini, Grey became an advocate of imperialism and was one of the founders of the Imperial Federation League, which sought to transform the British Empire into an Imperial Federation. Grey thus split with Prime Minister William Gladstone in 1886 over Irish home rule and became a Liberal Unionist, but the shift was short lived as Grey failed to win his constituency again in the 1886 general election. Eight years later, in October 1894, Hubert Hervey, who was killed in the Second Matabele War.
Қызметте
1904 жылғы 4 қазанда король Эдуард VII корольдік қолхат және мөр арқылы комиссиямен, өзінің британдық премьер-министрі Артур Балфурдың Грейді өзінің өкілі етіп тағайындауын, Грейдің қайнағасы Минто графының орнына қою туралы ұсынысын мақұлдады. (Минто Грейдің қарындасы Мэри Кэролайн Грейге үйленген еді.) Бұл тағайындау Грей үшін тиімді уақытта болды, себебі Оңтүстік Африкадағы сәтсіз инвестициялар оны мүсіз қалдырған; әйелінің тәтесі, леди Уантедждің (лорд Уантедждің жесірі) сыйлығы генерал-губернатор ретіндегі жалақысын толықтыруға жұмсалды. Грей вице-корольдік лауазымда болған кезеңде Канадада көші-қонның, индустрияландырудың және экономикалық дамудың қарқыны артты. 1905 жылы генерал-губернатор сол кездегі корольге: "[әрқайсысы] Сіздің Шаңырағыңыздың жаңа жапырағы" деп хат жазды және ол үнемі өсіп келе жатқан елді аралап саяхаттады. Ол сондай-ақ Ньюфаундленд доминионына (ол кезде Канаданың құрамына кірмеген) және бірнеше рет АҚШ-қа, президент Теодор Рузвельтке барып, Греймен берік байланыс орнатты. Оның ирланд католиктеріне саяси теңдік талап еткен бұрынғы шақырулары Канаданың ішкі саясаты үшін маңызды болды, себебі халық католиктер мен протестанттар, франкофондар мен англофондарға бөлінген еді. Генерал-губернатор ретінде Грей өзінің премьер-министрі сэр Уилфрид Лориерді ол ұзақ жылдар бойы қолдаған Империялық Федерацияны қолдауға шақырды, бірақ Лориерге бұл қызығушылық тудырмады. Дегенмен, Грейдің Лориерді Канада үкіметі мен парламентті Канаданың әскери-теңіз күштерін құру туралы идеяға келісуге көндіруге жасаған тырысы жемістірек болды. Генерал-губернатордың шақыруымен Канада және Ұлыбритания үкіметтері Канаданың Галифакс (Новая Шотландия) және Британдық Колумбиядағы (Эскимальт) бұрынғы британдық гарнизондарын басқаруға келісті, содан кейін Корольдік Канада теңіз күштері Теңіз қызметі заңы арқылы құрылды. Бұл заң Греймен тығыз байланысты болғандықтан, Квебекте оны «Грейдің заңы» деп атады және Анри Бурасса мен оның Канад ұлттық лигасы оған қарсы шықты. Грейдің тағы бір ұсынысы – федералды астанадағы теміржол қонақ үйі, ол 1912 жылы аяқталған Шато-Лориер болып аяқталды.
It was on 4 October 1904 announced that King Edward VII had, by commission under the royal sign manual and signet, approved the recommendation of his British prime minister, Arthur Balfour, to appoint Grey as his representative, replacing Grey's brother in law, the Earl of Minto. (Minto was married to Grey's sister, Mary Caroline Grey.) The appointment came at a good time for Grey, as a series of failed investments in South Africa had left him penniless; a gift from his wife's aunt, Lady Wantage (widow of the Lord Wantage), was used to supplement his salary as governor general. The time during which Grey occupied the viceregal office was one of increasing immigration, industrialisation, and economic development in Canada. also in 1905the Governor General writing to the King at the time: "[each one] a new leaf in Your Majesty's Maple Crown"and he travelled extensively around the ever growing country. He also journeyed abroad to the Dominion of Newfoundland (then not yet a part of Canada) and several times to the United States to visit President Theodore Roosevelt, with whom Grey developed a strong bond. His past calls for political equality for Irish Catholics were relevant to Canada's internal politics, divided as the population was between Catholics and Protestants, Francophones and Anglophones. As governor General, Grey also encouraged his prime minister, Sir Wilfrid Laurier, to support the Imperial Federation he had long championed, but Laurier was uninterested. However, Grey's years of urging Laurier to get the Cabinet and parliament to agree to the idea of a Canadian navy proved themselves to be more fruitful. At the Governor General's urging, the Canadian and British governments agreed to have Canada assume control of the former British garrisons at Halifax, Nova Scotia, and Esquimalt, British Columbia, after which the Royal Canadian Navy was created by the Naval Service Act. The Act was so identified with Grey that, in Quebec, it was referred to as Grey's Bill and opposed by Henri Bourassa and his Ligue nationaliste canadienne. Another of Grey's suggestions was a railway hotel for the federal capital, which eventuated in the Château Laurier, completed in 1912.
Мұра
Грей генерал-губернатор қызмет еткен кезеңде өнерді қолдады және 1911 жылы Канададан кеткенде, 1907 жылы алғаш рет өткен Музыка және Драма бойынша Грей атындағы конкурсты мұра етіп қалдырды. Ол сонымен қатар спортты да қолдады, оның денсаулық және физикалық жарамдылыққа деген көзқарасы кең ауқымды реформалық қозғалыстың бір бөлігі болды. Ол Оттавадағы монархтың және генерал-губернатордың резиденциясы Ридо-холлға кабинет және консерватория салды; соңғысы 1924 жылы бұзылып жатыр. 4. Public House Trust [салауаттылықты ұстанатын тамақтандыру орындары], ол «оның бағдарламасының бірінші екі тармағына қажетті қосымша» болды. 1916 жылдың 28 наурызында король Георг V оны Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің канцлері етіп тағайындады. Бірақ Грей келесі жылы отбасылық резиденциясында қайтыс болды.
Throughout his tenure as governor general, Grey supported the arts and, when he departed Canada in 1911, he left behind him the Grey Competition for Music and Drama, first held in 1907. He was also a patron of sport, his feelings on health and fitness a part of his broader desire for a reform movement. and added a study and conservatory to Rideau Hall, the sovereign's and governor general's Ottawa residence; the latter was torn down in 1924. 4. Public House Trust [temperance refreshment houses], which is "a necessary adjunct to the first two items of his programme." On 28 March 1916, he was appointed by King George V as Chancellor of the Order of St. Michael and St. George. However, Grey died the following year at his family residence.