Кіріспе

Британдық саясаткер және Канаданың генерал-губернаторы

Альберт Генри Джордж Грей, 4-ші граф Грей (28 қараша 1851 – 29 тамыз 1917) – 1904 жылдан 1911 жылға дейін Канаданың генерал-губернаторы болған британдық теңеуі және саясаткер, Канада Конфедерациясынан бергі тоғызыншы генерал-губернатор. Ол радикалды либерал аристократ және Лондонның әйгілі либералдық клубтарының мүшесі болды. Виктория дәуірінің соңындағы Англиядағы белсенді және шешен жақтас ретінде, ол өзгерістерді іздеген көптеген жетекші империалистермен байланыста болды. Альберт Грей ақсүйек және саяси отбасында дүниеге келді, бірақ туған кезде графтық титулына тікелей мұрагер емес еді. Оның әкесі, генерал Чарльз Грей, 3-ші графтың кіші інісі, баласыз қайтыс болды. Генерал Грей қайтыс болғаннан кейін, титулдар оның аға ұлы Альбертке, сол кезде қырық жасқа жуықтағанға көшті. Альберт Харроу мектебінде білім алғаннан кейін Кембридж университетінің Тринити колледжіне түсті, онда магистр және заң ғылымдарының магистрі дәрежесін алды. "Оның әкесі 2-ші граф Грей болды, ол 1830 жылдан 1834 жылға дейін Ұлыбританияның премьер-министрі болды және, әңгімеге сүйенсек, Қытайдан бергамот майымен хоштандырылған қара шайды дипломатиялық сый ретінде алған, ол кейіннен Earl Grey шайы деп аталды". 1878 жылы ол Либералдық партия мүшесі ретінде саясатқа қатысты, қарсыласына тең дауыс беруден бас тартқаннан кейін 1880 жылы Ұлыбритания парламентінің Төменгі палатасына өтті. 1894 жылы Грей өзінің інісі, үшінші графтан графтық титулын мұраға алды және содан кейін Лордтар палатасында орын алды. 1898 жылдан бастап Британдық Оңтүстік Африка компаниясының директоры ретінде Британ империясы бойынша бизнеспен айналысып, бурлармен шиеленіскен кезде үлкен тәжірибе жинады. Родезиядағы әкімші ретінде ол 1894 жылдан 1897 жылға дейін колонияның ісін жүргізу үшін Сесил Родске тікелей жауапты болды. 1899 жылы отанына оралғаннан кейін ол туған жері Нортумберлендтің лорд-лейтенанты болып тағайындалды. Грей 1904 жылы Ұлыбританияның премьер-министрі Артур Балфурдың ұсынысымен король Эдуард VII-нің бұйрығымен Канаданың генерал-губернаторы болып тағайындалды. Ол Минто графының орнына вице-король ретінде келді және 1911 жылы Коннахт және Стратхерн герцогы, Принц Артур келгенге дейін осы лауазымды атқарды. Грей Канадада кеңінен саяхаттады және Канаданың саяси өміріне, соның ішінде ұлттық бірлікке белсенді қатысты, көптеген мұраларды қалдырды, ең танымалдарының бірі – Грей кубогы.

Жастық шағы, білім алуы және алғашқы мансабы

Грей – бұрынғы британ премьер-министрі, екінші граф Грейдің кіші ұлы, кейіннен принц Альберттің, сосын королева Викторияның жеке хатшысы болған және оның әйелі, сэр Томас Харви Фаркхардың үлкен қызы Каролина Элиза Фаркхардың жалғыз тірі қалған ұлы. Ол Мидлсекс штатындағы Кадоган үйінде дүниеге келген. Отбасының көптеген мүшелері реформаларға негізделген сәтті саяси мансапқа ие болды, соның ішінде отаршылдық саясаты; Грейдің атасы премьер-министр болған кезде 1832 жылғы реформа туралы заңды қолдады, ал 1846 жылы Грейдің ағасы, үшінші граф Грей, Лорд Джон Расселдің бірінші үкіметі кезінде Соғыс және отаршылдықтар жөніндегі мемлекеттік хатшы ретінде отаршылдықтар өздерін-өздері қамтамасыз етуі және Ұлыбританияның емес, халқының мүддесі үшін басқарылуы керек екенін алғаш ұсынды. Грей Харроу мектебінде, содан кейін Кембридждегі Тринити колледжінде білім алды, онда тарих және құқық пәндерін оқыды. 1873 жылы бітіргеннен кейін Грей сэр Генри Бартл Фреренің жеке хатшысы болды. Фрере Үндістан кеңесінің мүшесі болғандықтан, Грей Уэльс ханзадасы Альберт Эдвардты Үндістанға саяхатқа сүйемелдеді. 1877 жылы Грей Шығыс Глостерширдің парламенттік мүшесі Роберт Стайнер Холфордтың қызы Элис Холфордқа үйленді. Олардың бес баласы болды, олардың біреуі бала кезінде қайтыс болды. 1880 жылғы жалпы сайлауда Грей Либералдық партияның үміткері ретінде Оңтүстік Нортумберлендтен парламент мүшесі болып сайланды, ол 1885 жылғы Орынды қайта бөлу туралы заңға сәйкес ауыстырылғанға дейін осы мандатты сақтап, сол жылы өткен сайлаудан кейін Тайнсайдқа көшті. 1884 жылы ол Манчестердегі «Women's Suffrage Journal» журналына әйелдердің сайлау құқығын қолдайтынын білдіріп, былай деп жазды: «Әйелдердің жағдайына қатысты мәселелерге, менің ойымша, әлеуметтік реформаторлардың мұқият және жете зерттеуін қажет ететін және оларға көңіл бөлмейтін мәселелер жоқ. Үй шаруасын жүргізетін әйелдердің дауыс беру құқығына ие болуы олардың жынысының мүдделерін қорғау және дамыту үшін қауымдастықтар мен одақтар құруға әкеледі». Ол қолдаған тағы бір реформа – пропорционалды өкілдік пен бірыңғай ауыстырылатын дауыс беруді жақтаған сайлау реформасы болды. Британияның пропорционалдық қоғамында белсенділік танытып, ол 1885 жылы Нортумберлендте үлгілік STV сайлауын ұйымдастырды, оны сәтті өткізу үшін дайындығы жоқ көмір шахтерлерін жұмысқа алды. Джузеппе Маццинидің теорияларынан шабыттанған Грей империализмнің жақтаушысы болды және Британ империясын Императорлық Федерацияға айналдыруды көздеген Императорлық Федерация Лигасының негізін қалаушылардың бірі болды. Осылайша Грей 1886 жылы Ирландияның өзін-өзі басқару мәселесі бойынша премьер-министр Уильям Гладстонмен келіспеді және Либералды Юнионистке айналды, бірақ Грей 1886 жылғы жалпы сайлауда өзінің сайлау округін қайта жеңе алмағандықтан бұл өзгеріс ұзаққа соқпады. Сегіз жылдан кейін, 1894 жылдың қазан айында Хьюберт Херви Екінші Матабеле соғысында қаза тапты.

Қызметте

1904 жылғы 4 қазанда король Эдуард VII корольдік қолхат және мөр арқылы комиссиямен, өзінің британдық премьер-министрі Артур Балфурдың Грейді өзінің өкілі етіп тағайындауын, Грейдің қайнағасы Минто графының орнына қою туралы ұсынысын мақұлдады. (Минто Грейдің қарындасы Мэри Кэролайн Грейге үйленген еді.) Бұл тағайындау Грей үшін тиімді уақытта болды, себебі Оңтүстік Африкадағы сәтсіз инвестициялар оны мүсіз қалдырған; әйелінің тәтесі, леди Уантедждің (лорд Уантедждің жесірі) сыйлығы генерал-губернатор ретіндегі жалақысын толықтыруға жұмсалды. Грей вице-корольдік лауазымда болған кезеңде Канадада көші-қонның, индустрияландырудың және экономикалық дамудың қарқыны артты. 1905 жылы генерал-губернатор сол кездегі корольге: "[әрқайсысы] Сіздің Шаңырағыңыздың жаңа жапырағы" деп хат жазды және ол үнемі өсіп келе жатқан елді аралап саяхаттады. Ол сондай-ақ Ньюфаундленд доминионына (ол кезде Канаданың құрамына кірмеген) және бірнеше рет АҚШ-қа, президент Теодор Рузвельтке барып, Греймен берік байланыс орнатты. Оның ирланд католиктеріне саяси теңдік талап еткен бұрынғы шақырулары Канаданың ішкі саясаты үшін маңызды болды, себебі халық католиктер мен протестанттар, франкофондар мен англофондарға бөлінген еді. Генерал-губернатор ретінде Грей өзінің премьер-министрі сэр Уилфрид Лориерді ол ұзақ жылдар бойы қолдаған Империялық Федерацияны қолдауға шақырды, бірақ Лориерге бұл қызығушылық тудырмады. Дегенмен, Грейдің Лориерді Канада үкіметі мен парламентті Канаданың әскери-теңіз күштерін құру туралы идеяға келісуге көндіруге жасаған тырысы жемістірек болды. Генерал-губернатордың шақыруымен Канада және Ұлыбритания үкіметтері Канаданың Галифакс (Новая Шотландия) және Британдық Колумбиядағы (Эскимальт) бұрынғы британдық гарнизондарын басқаруға келісті, содан кейін Корольдік Канада теңіз күштері Теңіз қызметі заңы арқылы құрылды. Бұл заң Греймен тығыз байланысты болғандықтан, Квебекте оны «Грейдің заңы» деп атады және Анри Бурасса мен оның Канад ұлттық лигасы оған қарсы шықты. Грейдің тағы бір ұсынысы – федералды астанадағы теміржол қонақ үйі, ол 1912 жылы аяқталған Шато-Лориер болып аяқталды.

Мұра

Грей генерал-губернатор қызмет еткен кезеңде өнерді қолдады және 1911 жылы Канададан кеткенде, 1907 жылы алғаш рет өткен Музыка және Драма бойынша Грей атындағы конкурсты мұра етіп қалдырды. Ол сонымен қатар спортты да қолдады, оның денсаулық және физикалық жарамдылыққа деген көзқарасы кең ауқымды реформалық қозғалыстың бір бөлігі болды. Ол Оттавадағы монархтың және генерал-губернатордың резиденциясы Ридо-холлға кабинет және консерватория салды; соңғысы 1924 жылы бұзылып жатыр. 4. Public House Trust [салауаттылықты ұстанатын тамақтандыру орындары], ол «оның бағдарламасының бірінші екі тармағына қажетті қосымша» болды. 1916 жылдың 28 наурызында король Георг V оны Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің канцлері етіп тағайындады. Бірақ Грей келесі жылы отбасылық резиденциясында қайтыс болды.