Кіріспе

Лондонның тарихи зираты, бұрын Бромптон зираты деп белгілі болған еврей зираты.

Бромптон зираты (алғашқыда Лондон батысы және Вестминстер зираты) – «Керемет жетілік» зираттарының бірі. Парламент актісімен 1839 жылы құрылып, 1840 жылы ашылған. 1840 жылғы маусымда Лондон епископы Чарльз Джеймс Бломфилдпен қасиеттендірілген бұл зират Ұлыбританиядағы ең көне және ең танымал бақ зираттарының бірі. 35 000-нан астам ескерткіш – қарапайым қабір тастарынан бастап, ірі мавзолейлерге дейін – 205 000-нан астам жерленген орынды көрсетеді. Мұнда отбасылық мавзолейлерге арналған үлкен учаскелер де, табындар тік үйілген жалпы қабірлер де бар. Сонымен қатар, кішкентай колумбарий және солтүстік жағындағы кремацияланған күлдерге арналған Еске алу бақшасы да бар. Зиратқа жерлеу рәсімдері бүгінгі күнге дейін жалғасуда. Бұл орын табиғаттың қалалық тынысы ретінде де белгілі. 2014 жылы, зиратты қалпына келтіру және келушілер орталығын дамыту мақсатында Ұлттық лотерея гранты берілді. Қайта жаңарту жұмыстары 2018 жылы аяқталды. Зират бастапқыда жеке компанияға тиесілі болғанмен, қазір Корольдік меншігінде.

Орналасқан жері

Бромптон қорымы Англияның батыс Лондонындағы Вест-Бромптон станциясының жанында орналасқан. Басты кіреберіс Солтүстік Лодж, Олд Бромптон Роуд, Батыс Бромптон, SW5, Кенсингтон және Челси Корольдік ауданында. Тағы бір кіреберіс Оңтүстік Лодж, Фулхэм Роуд, SW10, Редклифф Гарденспен қиылысатын жерге жақын орналасқан.

Тарих

XIX ғасырдың басында қала ішіндегі зираттар, көбінесе шіркеу маңындағы жерлер, көмілу санына шыдамай, денсаулыққа қауіп тудырып, марқұмдарға деген құрметсіздік ретінде қарастырылды. 1837 жылы Лондонның Бромптонында жаңа зират салу туралы шешім қабылданды. Жобаның бастамашысы архитектор және инженер Стивен Гирри болды, және осы мақсатқа капитал жинау үшін парламент рұқсатын алу үшін компания құру қажет болды. Гирри сәулетші болып тағайындалды, бірақ кейін отставкаға кетуге мәжбүр болды. Жергілікті жер иесі Лорд Кенсингтон мен «Эквитабель газ шамдары» компаниясынан 40 акр жерді алу, сондай-ақ қаржы жинау үлкен сынаққа айналды. Бромптон зиратын архитекторы Бенджамин Боуда жобалады. Оның ортасында 1839 жылы салынған қара құмтас күмбезді шіркеу орналасқан. Оның оңтүстік жағында екі симметриялық ұзын галереясы бар, қазір барлығы II дәрежелі* мәдени ескерткіш ретінде тіркелген, олар Римдегі Санкт-Петер алаңы стилінде салынған және катакомбалармен шектеледі. Бұл зират ашық аспан астындағы кең собор сезімін беру үшін жобаланған. Оның пішіні тіктөртбұрышты, солтүстік жағы солтүстік-батысқа, ал оңтүстік жағы оңтүстік-шығысқа қараған. Орталық «неф» бөлімі Олд Бромптон жолынан басталып, орталық галерея мен шіркеуге дейін созылады. 2014 жылы басталған 4 жылдық қайта жаңарту жұмыстары кезінде шіркеу кілемшесінің астынан Бат және Йорк тасынан жасалған Виктория дәуірінің түпнұсқа едені табылды. Галереялардың астында катакомбалар орналасқан, олар бастапқыда зират аумағында жер телімін алуға қарағанда арзан балама ретінде қарастырылған. Алайда, катакомбалар сәтті болмады және ондағы мыңдаған орынның шамамен 500-і ғана сатылды. 1850 жылғы «Метрополитен жерлеу туралы» заң үкіметке коммерциялық зираттарды сатып алу құқығын берді. Зират компаниясының акционерлері өз үлестерін сатуға қуанды, өйткені зиратты салуға кеткен шығын бюджеттен асып кетті, олар инвестицияларынан аз пайда көрді және бастапқыда көмілу саны аз болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зират бомбадан зардап шекті.

Жерлеу

Бромптон 1952 және 1996 жылдар аралығында, отбасылық және поляк жерлеулерінен басқа, жабық болды, олардың саны 300-ден астам. XXI ғасырда ол қайтадан жұмыс істейтін зиратқа айналды, онда жерлеу орындары және күлді сақтауға арналған "Еске алу саябағы" бар. Зиратта әлемнің түкпір-түкпірінен келген көптеген ұлттар мен діндер өкілдері кездеседі.

Әскери қабірлер

1854 жылдан 1939 жылға дейін Бромптон қорымы Лондон округінің әскери бейіттеріне айналды. Челси Корольдік госпиталі солтүстік-батыс бұрышында жер учаскесін сатып алып, онда обелиск пішіндес ескерткіш орнатты; Гвардия бригадасының оңтүстігінде өз бөлігі орналасқан. Бірінші дүниежүзілік соғыста 289 және Екінші дүниежүзілік соғыста 79 ортақ елдердің әскери қызметкерлерінің қабірлері тіркелген және Ұлттар Достастығы Соғыс бейіттері Комиссиясымен күтіледі. Көптеген ардагерлер Ерекше жерленгендер тізімінде көрсетілген. Соғыс қабірлерінің көп бөлігі батыстағы арнайы қоршаулы бөлімде орналасқан – онда 19 ғасырға дейінгі әскери қабірлер де бар, – бірақ бірқатар әскерилердің қабірлері басқа да аймақтарға шашырап жатыр. Британдықтардан басқа, атақты чехословакиялық, польшалық және ресейлік әскери жерлеу орындары да бар.

Жерлеу өнері

Көптеген қабірлердегі өнер мен символизмнің байлығы екі ғасырлық кезеңдегі өнер бағыттарының қалыптасуын көрсетеді. Тас қалаушы мен мүсіншінің шеберлігінен бөлек, әртүрлі әріптер, сәндік темір жұмыстары (өкінішке орай, қатты тозыққан жағдайда) және керамика да бар. Кейбір қабірлер мен мавзолейлерді белгілі суретшілер мен сәулетшілер салған.

Флора мен фауна

Парк ретінде ешқашан жоспарланбағанмен, JC Loudon бастапқы есімдер схемасын жасады, ол толыққанды іске асырылмады. Дегенмен, ағаштары пісіп жетілгенде қабірлерге көлеңке түсіретін болжамымен Польшадан қарағайлар әкелінді. Мұнда 60-тан астам түрлі ағаш өседі, олардың липалары 1838 жылға дейін салынған. Зиратты қабырғамен қоршау арқасында Виктория дәуірінің өсімдік әлемінің ерекше бір бөлігі сақталды. Жанындағы Батыс Лондон теміржол желісі ұзақ жылдар бойы жасыл дәліз қызметін атқарды, Контерс-Крик толтырылғанда және 19-ғасырдың ортасында екі теміржол салынып біткенде Оңтүстік Даунстан әкелінген балластпен толықтырылды. Бірақ Батыс Бромптон станциясының жанындағы шағын ылғалды жер сақталды. Алайда, станса маңындағы соңғы жаңартулар жергілікті биоәртүрлілікті одан әрі азайтты, ал жақын орналасқан Эрлс Корт көрме орталығының күрделі жаңартылуымен одан да көп азайту жоспарлануда. Зиратта әр маусымның өзіндік ерекшеліктері бар, мысалы, қар құлжалары мен көкқондырлар, жабайы люпин мен түлкіқұлақтар, кең жапырақты бұршақ, папоротниктер мен атқуйрық. Кішкентай ормандар мен шалғынды далалар бар. Бұл жер бұрын бақша шаруашылығына пайдаланылғандықтан, тақталардың арасында жабайы капуста, құра және сарымсақ өседі. Жүзімнің сабауы күтімге мұқтаж болды. Күзде микологтардың таң қалдыратын қорына айналатын саңырауқұлақтарды көруге болады. Мәңгі жасыл өсімдіктер мен жиделер құстар мен көптеген жәндіктерге пана болады. Зиратта 200-ден астам көбелек және моль түрлері анықталды. Тұрақты су көзі болмаса да, қосмекенділер, әсіресе бақалар кездеседі. Сүтқоректілерді жартастар, сұр күмісқұйрықтар және бір-екі түлкі отбасылары ұсынады. Құстардың ішінде ұзақ жылдардан бері тіршілік ететін қара қарғалар мен бірнеше бау-бақша құстары, сондай-ақ жасыл тоқылдақтар, кейде ұялайтын қызылқарлыштар мен сақиналы қазтар бар. 2012 жылы пайда болған дикіс фазанның өмірі қысқа болды. "Бромптон зираты табиғатты қорғау мақсатындағы аудандық маңызы бар нысан (I дәрежелі) ретінде танылды, ол омыртқасыздардың алуан түрлерін қолдайтын кем дегенде үш ерекше Лондон түрін қамтиды".

Қоғамдық қолжетімділік

Зират жыл бойы күн сайын ашық, бірақ маусымға қарай ашылу уақыты өзгереді. Парк полициясы қоғамдық тәртіп бұзушылықты бақылау және тоқтату үшін жүйелі түрде келіп тұрады. Ит серу және велосипедпен жүруге, қатаң бақылауда, белгіленген жолдарда рұқсат етіледі. Көлік қозғалысына тыйым салынған және тұраққа орын жоқ. Келген барлық көліктер сағатына 5 миль жылдамдық шегін сақтауы тиіс. Ережелер екі кіреберісте де орналасқан тақталарда жарияланған. Бромптон зиратының достар клубы ашық есік күндерін, тұрақты экскурсияларды және басқа да қоғамдық іс-шараларды ұйымдастырады. Зират гей-еркектердің жиналатын танымал жері ретінде белгілі.

Беатрикс Поттермен байланыс

Беатрикс Поттер, жақын жердегі Олд Бромптон жолында тұрып, онда серуендеуді ұнататын, кейіпкерлерінің кейбіреулерінің аттарын сол жердегі зираттағы қабір тастарынан алған болуы мүмкін. Зиратқа жерленгендердің арасында мырза Наткинс, мырза Макгрегор, мырза Брок, мырза Тод, Джеремия Фишер және тіпті Питер Раббет есімдері кездеседі, бірақ осы есімдердің бәрімен қабір тастары болды ма, жоқ па, белгілі емес.

Фильмде

Бромптон қорымы бірнеше фильмде пайда болған, оның ішінде «Шерлок Холмс» (2009), «Голдней» фильміндегі орыс шіркеуінің сыртқы түрі, сондай-ақ «Stormbreaker», «Шығыс уәделері» және «The Gentlemen» фильмдерінде де көрінген.