Кіріспе

Рождество күтіміндегі Адвент күндерін санау үшін қолданылатын арнайы күнтізбе.

Адвент күнтізбесі, неміс тілінен алынған "Adventskalender" сөзінен шыққан, Рождествоға дейінгі Адвент күндерін санау үшін пайдаланылады. Адвенттің бірінші жексенбісінің күні 27 қараша мен 3 желтоқсан аралығында өзгеретіндіктен, көптеген қайта қолданылатын қағаз немесе ағаштан жасалған Адвент күнтізбелері 1 желтоқсаннан басталады. Ал кейбіреулері Адвенттің бірінші жексенбісінен басталады. Адвент күнтізбесі алғаш рет 19 және 20 ғасырларда неміс лютерандары қолданған, содан бері басқа христиан діндеріне де тарады.

Құрылымы мен қолданылуы

Дәстүрлі Адвент күнтізбелерінде сарай көрінісі, Әулие Николай және қысқы ауа райы бейнеленеді, ал басқалары спорттан технологияға дейін әртүрлі тақырыптарды қамтиды. Олар түрлі формаларда келеді: күндерін жабатын қаптамалары бар қарапайым қағаз күнтізбелерден бастап, аяқ астынан көрініс беретін мата қалталарына, кішкентай заттарға арналған ойықтары бар боялған ағаш қораптарға дейін. Көптеген Адвент күнтізбелері үлкен тікбұрышты карточка түрінде болады, онда әр күніне "Есік" деп аталатын бөлімдер болады. Рождествоға дейін, сол жылғы Адвент маусымының басталуынан бастап, күн сайын кезекті есіктер ашылады. Адвент күнтізбелерінің көптеген нұсқалары бар; кейбір еуропалық ауылдар ғимараттарда немесе тіпті "жанды" Адвент күнтізбелерін жасайды, онда Адвенттің әр күні үшін әртүрлі терезелер безендіріледі.

Солтүстік Юлекалендер/Юлекалендер

Данияда, Финляндияда, Исландияда, Норвегияда және Швецияда 1 желтоқсаннан басталып, Рождество қарсаңында (24 желтоқсан) аяқталатын теле- немесе радио бағдарламасы түрінде Юле (немесе Рождество) күнтізбесі (швед. Julkalender, фин. Joulukalenteri, исл. Jóladagatal; жергілікті сөздермен Рождество күнтізбесі) бар. Алғашқы мұндай бағдарлама 1957 жылы швед радиосының Barnens adventskalender сериясы түрінде радиода көрсетілді. Бұл жанрдағы алғашқы телешоу 1960 жылы шведтік Titteliture бағдарламасы түрінде эфирге шықты. Данияда алғашқы julekalender 1962 жылы "Historier fra hele verden" бағдарламасы болды. Телевизиядағы julkalender немесе julekalender қазір басқа скандинавиялық елдерге де тарады. Мысалы, Финляндияда бұл бағдарлама Joulukalenteri деп аталады. Жылдар бойы түрлі julekalenderлер пайда болды. Кейбіреулері балаларға, ал кейбіреулері балалар мен ересектерге бірге, ал кейбіреулері тек ересектерге арналған. Швецияда Рождествоға дейінгі күндері эфирге шығатын Julkalender радиошоуы бар. Балаларға, сондай-ақ ересектерге, тіпті ностальгиялық себептермен ұнаған julekalenderдің классикалық мысалы – 1979 жылғы норвегиялық телешоу Jul i Skomakergata. Тағы бір мысал – 1990 жылғы исландиялық телешоу Á baðkari til Betlehem.