Кіріспе

Әскери жерлеу – елдің қарулы күштерінің қайтыс болған әскер, теңізші, морской пехотинец немесе әуешісі, соғыс ардагері немесе басқа да көрнекті әскери тұлғалар мен мемлекет басшылары үшін өткізетін еске алу немесе жерлеу рәсімі. Әскери жерлеуге салтанатты қарауыл, құрмет көрсету үшін залп ату, барабан соғу және басқа да әскери элементтер, сондай-ақ табутқа жалауша жабу рәсімдері кіруі мүмкін.

Канада

Канадалық әскери жерлеу рәсімдері әлемнің басқа бөліктерінде кездесетін көптеген рәсімдерді қамтиды. Корольдік Канадалық ат артиллериясы 25 фунттық зеңбірек пен шанақты жерлеу көлігі ретінде пайдаланады. Қабір басына шығу процессиясында дыбыс басылған барабандар ойнатылады. Марқұмның бас киімі, таңбалары мен медальдары жерлеу рәсіміне дейін барқыт жастықшада әкелінеді. Мәйіт жерленген кезде қабір үстінен салют беріледі. Ұлыбритания Достастығы елдері британдық әскери жаттығулар мен рәсімдерді қайталайды. Жоғарыда сипатталған канадалық жерлеу рәсімі осындай жерлеу рәсімінің типі болып табылады. Мәйіт жерленген кезде "Соңғы шақыру" және "Жарқын дауыс" әуендері орындалады. Корольдік Канадалық Атты полициясы әскердің бір бөлімі емес, полиция күші болғанымен, 1921 жылы король Георг V оған Бур және Ұлы соғыстарда қызмет еткен құрамының құрметі ретінде драгун полкіне берілгендей шайқасқа қатысқандықтары үшін арнаулар берді. Сондықтан RCMP қызмет барысында қаза тапқан және ерекше қызмет еткен зейнеткерлер үшін әскери стильдегі "полктік жерлеу" рәсімдерін өткізеді. RCMP-нің полктік жерлеу рәсіміне әдетте процессия, шіркеу немесе қоғамдық қызмет, сондай-ақ жерлеу немесе қабір басындағы рәсім, немесе кремация үшін шіркеудегі рәсім кіреді. Олар, шын мәнінде, тіпті салтанатты түрде де әскери полк емес.

Чили

Чилидің әскери жерлеу рәсімінде неміс әні "Ich hatt' einen Kameraden" ("Менің серігім болған") испан тілінде ("Yo tenía un camarada") орындалады. Қорапты жылқымен тартылған кассионмен немесе тартылмаған күйінде де алып жүруге болады. Көму кезінде түркиші соңғы құрмет көрсету даусысын береді. Қорап қабірге енгенде, шабуыл тобы салют атып шығарады. Егер марқұм генерал немесе жоғары шенді офицер болса, "Такна" 1-артиллериялық полкі үш рет атыс салютін жасайды.

Германия

Германияда табыт "Bundesdienstflage" (Федералдық қызмет туы) -мен жабылады. Бүркіт оңға қарап, қайтыс болғанның басына бұрылады. Қайтыс болғанның бас деңгейінде, бас киім (кепка, қалпақ, таулық қалпақ, берет) табытқа бекітіледі, ол төмен қарай ашылады, ал қалқан/шеткі бөлігі қанатын тіктеп тұрған бүркіттің басына қаратылады. Неміс әскери салты бойынша, табыт туға оранылып қабірге түсіріледі, сондықтан оны отбасына тапсыру үшін екінші ту бөлек алып жүріледі. Людвиг Уландтың "Ich hatt' einen Kameraden" әні әскери жерлеу рәсімінің ажырамас бөлігі болып табылады. Табыт қабірге түсірілгенде және әскери қызметшілер салют жасағанда бұл ән ойнатылады.

Италия

Италияда қызмет барысында қаза тапқан Қарулы Күштердің мүшелеріне Премьер-министрдің жарлығымен мемлекеттік жерлеу рәсімі беріледі. Сондықтан, жерлеу рәсімі мемлекеттік жерлеу рәсімінің қағидалары бойынша өтеді, және әсіресе, табытты көтеріп әкелетін алты жоғары шенді офицер – марқұмның қызмет еткен Қарулы Күшінің өкілдері болады.

Польша

Польшада Владыслав Тарновскийдің "Ұйқы, досым" ("Śpij, kolego") әні, "Jak to na wojence ładnie" (атауының нақты ағылшын тіліне аудармасы жоқ, бірақ шамамен "соғыста не қалай болса солай" деген мағынаны береді, кішіртеулі түрі ирониялық ынтымақ сезімін білдіреді) әскери жерлеу рәсімінің ажырамас бөлігі болып табылады, оны түймеші орындайды. Ол мемлекеттік салтанаттарда да ойнатылады. Рәсімнің бір бөлігі болып, қарулы взвод немесе ротадан құралған атыс жасаушы топпен үш оқ салюті (salwa honorowa) беріледі.

Ресей

Ресейде әскери жерлеу рәсіміне қатыса алатын адамдар – қызметтен құрметпен босатылған еңбегі сіңген ардагерлер, жаудың шабуылында қаза тапқан немесе қызмет барысында қайтыс болған әскери қызметшілер, мемлекеттік лауазымды тұлғалар және мемлекеттік қызметте өзін ерекше көзге түйген адамдардың басқа да санаттары. Рәсімге құрмет сақшылары кіреді, олардың саны марқұмның шені мен мәртебесіне байланысты, бір топтан толық ротаға дейін болуы мүмкін. Олар марқұмды табытқа дейін, ал табыттан қабірге дейін сүйемелдейді, сондай-ақ марқұмның наградаларын алып жүретін жеке бөлімше де болады. Әскери оркестр де жерлеу процессиясына қатысып, дәстүрлі түрде "Құдай біздің Иеміз қаншалықты даңқты" (XVIII ғасырдан жеткен ежелгі патшалық әнұран) күйін орындайды, ал табытты жерлеген кезде – Ресейдің Мемлекеттік Әнұранын орындайды. Ерекше жағдайларда гарнизон командирі дәстүрлі автокөліктің орнына (Англосаксон елдерінде қолданылатын кассионның орнына, Ресейде континенттік стильдегі мылтық арбасы) ат немесе мотормен тартқызылатын мылтық арбасын пайдалануға рұқсат бере алады. Шерудің алдында марқұмның суреті, одан кейін жерлеу гүлдері мен наградалары, сосын табытты көтеріп жүрушілер болады. Барлық әскери қызметшілер жалаумен оралған табыт өте жатқанда тік тұруға міндетті. Жалаудан басқа, құрлық әскері немесе әуе күштерінің ардагері ресми бас киімін табытқа қойып жерленеді, ал теңіз офицерлері өздерінің салтанатты қылышы мен қылыш қабығын табыттың бетіне қоюға құқылы. Ресей православиесінің дін қызметкерлері қайтыс болған әскери қызметшінің жанына тілеу тілейді. Жерлеу орнында ең алдымен мақтау сөз оқылады, жалау төмен түсіріледі, оркестр табыт қабірге түсірілген кезде жерлеу маршын орындайды, содан кейін бос оқтармен үш рет салют беріледі, одан кейін оркестр Мемлекеттік Әнұранды орындайды. Генерал немесе жоғары шенді офицердің ерекше маңызды жерлеу рәсімі үшін артиллериялық салют берілуі мүмкін.

Испания

Испанияда қатарда тұрған әскерлер "La muerte no es el final" әнін орындайды: "Өлім - соңғысы емес" деп, қаназалық рәсімдерде және барлық әскери салтанаттарда, қаза тапқандар құрметке оралған кезде. Испан легионында ерекшелік бар: легион қатысатын шараларда толықтай "Novio de la Muerte" (Өлімнің күйеуі) гимні орындалады.

Ұлыбритания

Британдық армия әскери жерлеу рәсімдерінде қаруларын кері ұстайды. Рәсім барысында тиісті уақытта "Соңғы шақыру" және "Жарғыл" (немесе "Ояну") ойнатылады.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та әскери жерлеу рәсімдерін ұйымдастыруға АҚШ Армиясының Вашингтон әскери округі (MDW) жауапты. "Қызмет еткендерді құрметтеу" – елдің ардагерлеріне толық құрмет көрсетіліп, лайықты әскери жерлеу рәсімін ұйымдастыру бағдарламасының атауы. 2000 жылдың 1 қаңтарынан бастап Ұлттық қорғаныс заңының 106-65 нөмірінің 578-тармағына сәйкес, Құрама Штаттардың Қарулы күштері, егер отбасы мүшелері сұраса, кез келген құқықты ардагерге әскери жерлеу рәсімінде құрмет көрсетуге міндетті. Федералды заңмен белгіленгендей, құқықты ардагерді жерлеуге арналған құрмет қарауылында Қарулы күштердің кемінде екі өкілі болуы керек. Қарауылдың бір мүшесі қайтыс болған ардагердің әскери қызметіне жататын өкіл болуы тиіс. Құрмет қарауылы ең болмағанда, АҚШ туын жинап, туысқандарына табыс ету және "Тэпс" әнін орындау рәсімін өткізеді. Бұл ән мүмкін болса, жалғыз кернейшімен, болмаса аудиожазба арқылы орындалады. Бүгінде кернейшілердің саны өте аз болғандықтан, АҚШ Қарулы күштері көбінесе оларды ұсына алмайды. Дегенмен, федералды заң бойынша, қажет болған жағдайда, резервтік және ұлттық гвардия бөлімдері жерлеу рәсімдеріне көмектесуге құқылы. Жерлеу күні АҚШ туы жартылай төмен түсіріледі.

Басқа

2006 жылғы Ливан соғысынан кейін және Сирия азаматтық соғысы барысында, Хезболла өз қаза тапқандарының табыттарын Хезболланың туымен жауып, үстіне гүлдер қойды. Оларға шиит мұсылмандық дәстүрлерге сәйкес жерлеу рәсімі жасалып, туған жерлеріне қойылды. Ирландия Республикалық Армияның мүшелеріне әскери салтанатты жерлеу рәсімдері өткізілді. Кейде қаза тапқан әскерлерге тіпті жаулары да әскери салтанатты жерлеу рәсімдерін жасаған (мысалы, Манфред фон Рихтгофенді қараңыз).

Суреттер мен дыбыстар

"Тәпс" үлгісі (.wav)