Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өлі, зақымдалған немесе жұқтырған тіндерді медициналық жолмен алу
Medical removal of dead, damaged, or infected tissue
Дебридмент – қалған сау тіндердің жазылу мүмкіндігін арттыру мақсатында өлі, зақымдалған немесе жұқтырған тіндерді медициналық жолмен алу. Алып тастау хирургиялық, механикалық, химиялық, автолиздік (өзін-өзі қорыту) және личинкалармен емдеу арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Подиатрияда, кироподистер, подиатрлар және аяқ денсаулығы мамандары каллустар мен тілмелер сияқты жағдайларды жояды. Дебридмент күйіктер мен басқа да ауыр жаралардың жазылу процесінің маңызды бөлігі болып табылады; сонымен қатар, ол кейбір жылан мен қоңыз шағуларды емдеу үшін де қолданылады. Кейде зақымдалған тіндердің шекарасы нақты анықталмайды. Мысалы, ісікті алып тастағанда, ісіктің шеттерінде көзге көрінбейтіндей кішкентай микрометастаздар болуы мүмкін, бірақ оларды алып тастамаса, қайталануы мүмкін. Мұндай жағдайларда хирург ісікті толыққанды алып тастау үшін айналасындағы сау тіндердің бір бөлігін де алып тастауға шешім қабылдауы мүмкін.
Debridement is the medical removal of dead, damaged, or infected tissue to improve the healing potential of the remaining healthy tissue. Removal may be surgical, mechanical, chemical, autolytic (self digestion), and by maggot therapy. In podiatry, practitioners such as chiropodists, podiatrists and foot health practitioners remove conditions such as calluses and verrucas. Debridement is an important part of the healing process for burns and other serious wounds; it is also used for treating some kinds of snake and spider bites. Sometimes the boundaries of the problem tissue may not be clearly defined. For example, when excising a tumor, there may be micrometastases along the edges of the tumor that are too small to be detected, but if not removed, could cause a relapse. In such circumstances, a surgeon may opt to debride a portion of the surrounding healthy tissue to ensure that the tumor is completely removed.
Түрлері
Жараны дебридменттеуге жұмсалатын уақытты немесе жараның толық жазылу уақытын салыстыру үшін әртүрлі дебридмент әдістерінің тиімділігін бағалауға жеткілікті жоғары сапалы дәлелдер жоқ.
There is lack of high quality evidence to compare the effectiveness of various debridement methods on time taken for debridement or time taken for complete healing of wounds.
Хирургиялық дебридтеу
Хирургиялық немесе "қатаң" дебридмент және анестезия астында лазерлік дебридмент – дебридменттің ең жылдам әдістері. Олар өте таңдамалы, яғни дебридментті жасаушы адам қандай тінді алып тастау керектігін және қайсын қалдыру керектігін толық бақылай алады. Хирургиялық дебридмент операциялық бөлмеде немесе төсек басында жасалуы мүмкін, бұл некроздық материалдың мөлшеріне және пациенттің процедураны қабылдау қабілетіне байланысты. Хирург әдетте тінді қайтадан тірі тіндерге дейін тазартады, бұл тіндің сыртқы түрімен және сау тіндердегі қан ағынының болуымен анықталады.
Surgical or "sharp" debridement and laser debridement under anesthesia are the fastest methods of debridement. They are very selective, meaning that the person performing the debridement has complete control over which tissue is removed and which is left behind. Surgical debridement can be performed in the operating room or bedside, depending on the extent of the necrotic material and a patient's ability to tolerate the procedure. The surgeon will typically debride tissue back to viability, as determined by tissue appearance and the presence of blood flow in healthy tissue.
Автолитті дебридтациялау
Автолиз – организмнің өзіндік ферменттері мен ылғалды пайдаланып, қатайған шұрық пен тінді қайта ылғалдандыру, жұмсарту және ақырында сұйыту процесі. Автолиздік дебридмент таңдамалы болып табылады; тек некроздық тіндер ғана сұйытылады. Бұл емделуші үшін дерлік ауыртпалық тудырмайды. Автолиздік дебридментті окклюзиялық немесе жартылай окклюзиялық таңғыштардың көмегімен жүзеге асыруға болады, олар некроздық тіндермен жанасқан жара сұйықтығын сақтайды. Гидроколлоидтар, гидрогельдер және түзілуі жеңіл пленкалар арқылы автолиздік дебридментке қол жеткізуге болады. Бұл процедура өлі тіндердің көлемі көп болмаған және инфекция жоқ жаралар үшін қолайлы.
Autolysis uses the body's own enzymes and moisture to re hydrate, soften and finally liquefy hard eschar and slough. Autolytic debridement is selective; only necrotic tissue is liquefied. It is also virtually painless for the patient. Autolytic debridement can be achieved with the use of occlusive or semi occlusive dressings which maintain wound fluid in contact with the necrotic tissue. Autolytic debridement can be achieved with hydrocolloids, hydrogels and transparent films. It is suitable for wounds where the amount of dead tissue is not extensive and where there is no infection.
Ферменттік дебридтеу
Химиялық ферменттер – тез әрекет ететін, некроздық тіндерді қабырсыта алатын препараттар. Бұл ферменттер микроорганизмдерден, оның ішінде Clostridium histolyticum; немесе өсімдіктерден шығарылады, мысалы, коллагеназа, варидаза, папаин және бромелайн. Бұл ферменттік дебридерлердің кейбіреуі таңдамалы, ал кейбіреуі – жоқ. Бұл әдіс некроздық қалдықтары көп немесе эшар түзілген жараларға (әсіресе күйіктерге) тиімді. Дегенмен, нәтижелері әртүрлі және тиімділігі өзгеріп отырады. Сондықтан, осы типтегі дебридмент сирек қолданылады және күйіктерді емдеуде стандартты емдеу ретінде қарастырылмайды.
Chemical enzymes are fast acting products that slough off necrotic tissue. These enzymes are derived from micro organisms including Clostridium histolyticum; or from plants, examples include collagenase, varidase, papain, and bromelain. Some of these enzymatic debriders are selective, while some are not. This method works well on wounds (especially burns) with a large amount of necrotic debris or with eschar formation. However, the results are mixed and the effectiveness is variable. Therefore, this type of debridement is used sparingly and is not considered a standard of care for burn treatments.
Механикалық дебридтеу
Жараларды емдеу үшін тінді алу қажет болғанда, селективті механикалық дебридмент жасауға болатын гидротерапия қолданылуы мүмкін. Мұндай мысалдарға жараға бағытталған шаю және сорумен бірге емдік суару жатады. Дәнекерлеудің ылғалды күйден құрғақ күйге өтуіне мүмкіндік беру, содан кейін дәнекерлеуді қолмен алып тастау – бұл селективті емес дебридмент түрі. Бұл әдіс некроздық қалдықтардың орташа мөлшері бар жараларға (мысалы, "өлі тіндер") тиімдірек келеді.
When removal of tissue is necessary for the treatment of wounds, hydrotherapy which performs selective mechanical debridement can be used. Examples of this include directed wound irrigation and therapeutic irrigation with suction. Allowing a dressing to proceed from moist to dry, then manually removing the dressing causes a form of non selective debridement. This method works best on wounds with moderate amounts of necrotic debris (e. g. "dead tissue").
Шөппен емдеу
Кеміруші терапияда некроздық тіндерді жеу үшін жараға бірнеше кішкентай кемірушілер енгізіледі, бұл қалыпты хирургиялық операциядан әлдеқайда дәл жасалады. Жасыл бөтелкелі шыбықтың (Lucilia sericata) дернәсілдері қолданылады, олар тірі организмнің некроздық (өлі) тіндерін, тірі тіндерге зиян келтірмей, негізгі арнада жейді. Кемірушілер жараны бір-екі күнде тазарта алады. Кемірушілер "денеден тыс ас қорыту" процесі арқылы қоректік заттарды алады, осы процесте некроздық тіндерді сұйықтандыратын кең спектрлі протеолитикалық ферменттер бөлінеді және жартылай сұйық нәтиже бірнеше күн ішінде сіңіріледі. Оңтайлы жара ортасында кемірушілер 3-4 күн ішінде ұзындығы 1-2 мм-ден 8-10 мм-ге дейін және қалыңдығы бойынша өседі, некроздық тінді жеп, алынған кезде таза, некроздық тіндерден бос жара қалдырады.
In maggot therapy, a number of small maggots are introduced to a wound in order to consume necrotic tissue, and do so far more precisely than is possible in a normal surgical operation. Larvae of the green bottle fly (Lucilia sericata) are used, which primarily feed on the necrotic (dead) tissue of the living host without attacking living tissue. Maggots can debride a wound in one or two days. The maggots derive nutrients through a process known as "extracorporeal digestion" by secreting a broad spectrum of proteolytic enzymes that liquefy necrotic tissue, and absorb the semi liquid result within a few days. In an optimum wound environment maggots molt twice, increasing in length from 1–2 mm to 8–10 mm, and in girth, within a period of 3–4 days by ingesting necrotic tissue, leaving a clean wound free of necrotic tissue when they are removed.