Кіріспе

Temple Square – Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуіне (LDS Church) тиесілі кешен, Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласының орталығында орналасқан. Атаудың қолданылуы біртіндеп кеңейіп, Храм алаңымен тікелей шектесетін бірнеше шіркеу нысандарын да қамтиды. Храм алаңында Тұзды көл ғибадатханасы, Тұзды көл шатыры, Тұзды көл жиналыс залы, шағалаайлар ескерткіші және екі келушілер орталығы орналасқан. Бұл алаң 1964 жылы Юта штатын қоныстандырудағы мормондық еңбектерді мойындағандықтан Ұлттық тарихи ескерткіштер ауданы деп жарияланды.

Тарих

1847 жылы мормон пионерлері Солтүстік Лейк аңғарына келгенде, президент Бригам Янг шөлдің бір бөлігін таңдап алды, ол бастапқыда Храмдық блок деп аталды, және: «Біз осы жерде Құдайға ғибадатхана саламыз» деп жариялады. Қала жоспарланған кезде, сол жерді қоршаған блок ғибадатхана үшін белгіленді және Храм алаңы деп аталды. Храм алаңы 15 футтық қабырғамен қоршалған, ол блок белгіленгеннен кейін көп ұзамай салынды. Бұл алаң сонымен қатар Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің бас штабы болды. Бұл жер учаскесінде тағы бірнеше ғимараттар салынды, оның ішінде киелі шатыр (қазіргі Храм алаңындағы шатырдан бұрынғысы) және Эндаумент Хаусы, екеуі де кейіннен бұзылды. Храм алаңындағы шатыр хорының үйі – Солтүстік Лейк шатыры 1867 жылы шіркеудің жалпы конференцияларын өткізу үшін салынды, ол 8000 адамға арналған орынға ие. Кейіннен тағы бір шіркеу ғимараты – 2000 орындық Солтүстік Лейк жиналыс залы салынды. Шіркеу өскен сайын, оның бас штабы айналасындағы аумаққа кеңейді. 1917 жылы ғибадатхананың шығыс жағындағы блокқа әкімшілік ғимарат, ал 1972 жылы 28 қабатты LDS шіркеу кеңсесі салынды, ол көп жылдар бойы Юта штатындағы ең биік ғимарат болды. Осы блоктан тағы бір ғимарат – Юта қонақ үйі 1995 жылы қосымша кеңсе кеңістігі және үлкен кинотеатр ретінде қайта жаңартылып, Жозеф Смит ескерткіш ғимараты деп аталды. 2000 жылы шіркеу осы блок пен Храм алаңы арасындағы Мейн-стрит көшесінің бөлігін сатып алып, екі блокты Мейн-стрит алаңы деп аталатын алаңмен байланыстырды. 2000 жылы шіркеу Храм алаңының солтүстігіндегі блокқа 21000 орындық жаңа Конференция орталығын аяқтады. 2020 жылы Храм алаңындағы және оның төңірегіндегі көптеген ғимараттар COVID-19 пандемиясы және 4 жылдық қайта жаңарту жобасы салдарынан жабылды.

Туризм

Жыл сайын 5 миллионнан астам келушіні қызықтыратын Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласының орталығындағы Храм алаңы – Юта штатындағы ең танымал туристік орындардың бірі. LDS шіркеуі Храм алаңына келушілер саны туралы нақты статистикалық мәліметтер бермейді, бірақ келушілер саны Үлкен Каньон немесе Йеллоустоун ұлттық паркіне шамалас деп есептеледі. 2022 жылы Юта штатының бес ұлттық паркі – Сион, Брайс каньоны, Капитолий рифі, Каньонленд және Аркаға барлығы шамамен 9 миллион келуші келді.

Жарықтандыру

Ғибадатхана алаңындағы аумақтар, сондай-ақ Ғибадатхана алаңындағы бақтар да концерттер мен басқа да шараларды жиі қабылдайды. Рождество мерекесінде, әр күн кешкі сағат 10-ға дейін Ғибадатхана алаңындағы ағаштар мен бұталардан шамамен 100 000 Рождество шамдары жарқырайды. Ғибадатхана алаңының жарықтандырылуы - көпке танымал шара, оған әдетте 10 000-нан астам адам келеді.

Басқа қолданыстар

Ғибадатхана алаңының көптеген қақпалары – Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің сыншылары, негізінен бұрынғы мүшелері мен белсенді евангелист пасторлары үшін пикетке шығуға және шіркеуді сынаған жарнамалық материалдарды таратуға танымал орындар. Бұл жерлер көше музыканттарының, әсіресе мереке күндері өнер көрсетуі үшін де кеңінен белгілі.

Көше бағыттары

Храм алаңы Солт-Лейк-Ситидегі барлық көше мекенжайларының орталық нүктесі саналады. Солт-Лейк қаласындағы көшелер Храм алаңының оңтүстік-шығыс бұрышынан бастау алатын торлы жүйе бойынша салынған.

Солт-Лейк ғибадатханасы

Солтүстік Лейк Храмы – Шіркеудің жұмыс істеп тұрған Храмдарының ішіндегі ең ірісі және ең танымал. Бұл Шіркеу құрылғаннан бері салынған алтыншы Храм, ал Иллинойс штатының Науву қаласынан мормондардың қоныс аударуынан кейін салынған төртінші жұмыс істейтін Храм.

Солтүстік және Оңтүстік қонақтар орталықтары

1963 жылдан бастап ғибадатхана алаңында екі келушілер орталығы – Солтүстік және Оңтүстік келушілер орталығы салынды. Солтүстік келушілер орталығы бірінші болып салынды және онда Христостың мүсінінің көшірмесі орналастырылды. Христостың мүсіні үлкен терезелері бар «Ротонда» деп аталатын бөлмеде тұрды, ал күмбезді төбе аспан денелерімен суреттелген, ол 1830 жылдың 6 сәуіріндегі аспанды бейнелеуге арналған, сол күні шіркеу негізі қаланды. Келушілер орталықтары мен алаңшаларында толық уақытты миссионер әйелдер мен аға миссионерлік жұптар ғана жұмыс істейді; ғибадатхана алаңында жеке еркек миссионерлер қызмет етуге шақырылмайды. Ғибадатхана алаңында қызмет ететін миссионер әйелдер әлемнің түкпір-түкпірінен келіп, келушілердің көпшілігімен қарым-қатынас жасау үшін жеткілікті тілдерді біледі. 2002 жылғы Солт-Лейк-Ситиде өткен қысқы Олимпиада ойындарынан бастап миссионер әйелдер өз елдерінің ұлттық тулары бейнеленген таңбаларды миссионерлік таңбаларымен бірге тағуды бастады. 2019 жылдың 19 сәуірінде шіркеу басшылары Оңтүстік келушілер орталығы 2019 жылдың 29 желтоқсанында басталатын кең ауқымды жаңарту жобасының бөлігі ретінде бұзылатынын жариялады. Оның орнына екі кішкентай павильон салынады. 2021 жылдың 10 маусымында Солтүстік келушілер орталығы да бұзылатыны туралы хабарланды. Оның орнына ойшарлауға арналған бақ салынады.

Конференция және жиналыс ғимараттары

Ғибадатхана алаңында үш үлкен жиналыс ғимараты орналасқан. Үшінің ішіндегі ең кішісі – Солт-Лейк жиналыс залы, ол шамамен 2000 орынға ие және Храм алаңының оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан. Жиналыс залы – Виктория стиліндегі готикалық қауым залы, оның ішкі құрылымы крест тәрізді, ал әр кіреберісінің үстінде биік орналасқан Дәуіт жұлдыздарымен толықтырылған, олар Израильдің он екі тайпасының жиналуын символдайды. Залдың құрылысы 1877 жылдың 11 тамызында басталды және 1882 жылы аяқталды. Ол Солт-Лейк шатырынан оңтүстікке қарай және Оңтүстік қақпасының жанындағы Оңтүстік келушілер орталығының қарсы бетінде орналасқан. Ғибадатхана алаңына оңтүстіктен кіргенде, жиналыс залын сол жақта (батыс жақта) көруге болады. Жиналыс залында кейде тегін демалыс күндері музыкалық концерттер өткізіледі және шіркеудің жылына екі рет өткізілетін бас конференцияларына толы болады. Екінші құрылым – Солт-Лейк шатыры, Храм алаңындағы Мормон шатыр хоры мен оркестрінің үйі. Шатыр 1864 және 1867 жылдар аралығында салынды, оның жалпы сыйымдылығы хор және галереяны қоса алғанда 8000 адамды құрайды. 2007 жылдың наурыз айында кең ауқымды жөндеулер мен қалпына келтіру жұмыстарынан кейін шатыр қайта бағышталды. Отырғыштар арасындағы кеңістік едәуір ұлғайтылды, нәтижесінде жалпы отыру орны азайды. Шатыр шіркеудің 177-ші жылдық бас конференциясының сенбі күнгі түстен кейінгі сессиясында қайтадан бағышталды. Хорға арналған орыннан басқа, шатырда басқа да діни және мәдени шаралар өткізіледі. Ең үлкен және соңғы болып салынған жиналыс ғимараты – LDS Конференция орталығы. 21 000-нан астам орынға ие бұл орталық негізінен шіркеудің бас конференциялары, сондай-ақ концерттер мен басқа да мәдени іс-шаралар үшін пайдаланылады. Конференция орталығы 2000 жылы аяқталды. Конференция орталығының солтүстік-батыс бұрышына жалғастырылған Конференция орталығының театры – 850 орындық театр, ол «Әлемді құтқарушы» сияқты драмалық қойылымдарға, сондай-ақ концерттер мен басқа да іс-шараларға арналған.

Отбасы іздеу кітапханасы

Храм алаңына батыс жағында орналасқан FamilySearch кітапханасы – әлемдегі ең ірі генеалогиялық кітапхана және ол жалпы жұртшылыққа ақысыз қолжетімді. Кітапхана 110-нан астам ел, аумақ және иеліктің шежірелік жазбаларын сақтайды. Оның қорына 2,4 миллионнан астам микрофильмге түсірілген шежірелік жазбалар, 742 000 микрофише, 310 000 кітап, журналдар және басқа форматтар, 4 500 мерзімді басылым мен 700 электрондық ресурс кіреді.

Шіркеу тарихы мұражайы

Ғибадатхана алаңының батысында, Отбасы тарихы кітапханасының жанында Шіркеу тарихы мұражайы орналасқан. Мұражайда соңғы күнгі қасиеттілердің өнер туындылары мен артефакттары сақталған. Мұражайда тұрақты көрмелермен қатар, жыл бойы уақытша көрмелер де ұйымдастырылады. Бұрын өткен көрмелердің ішінде Американың скауттар ұйымының 100 жылдығына арналған көрме болды, онда Норман Роквеллдің 23 картинасы қойылған; суретші Арнольд Фрибергтің туындылары мен көрмелері; сондай-ақ, шіркеу тарихындағы оқиғаларды бейнелейтін тақырыптық тарихи көрмелер ұсынылды.

Шіркеу тарихы кітапханасы

Ғибадатхана алаңының солтүстік-шығысында және Конференция орталығының шығысында Шіркеу тарихы кітапханасы орналасқан, онда Шіркеудің тарихи жазбалары сақталады. Кітапханаға келушілер тегін кіріп, көптеген кітаптардан, қолжазбалардан және фотосуреттерден пайдалана алады. Аға миссионерлер кітапхананың жалпыға қолжетімді бөлімдері бойынша экскурсиялар өткізеді. Келушілер кітапхананың миссиясы мен мақсатын түсіндіретін бейнеролик тамашалай алады.